دشواری‌های مراقبت از سالمندان

حسین آقا همسر عطیه خانم 3 سال است که سکته کرده و افتاده است. او دیگر هیچ کاری نمی‌تواند انجام دهد جز این‌که به کمک عطیه خانم روی صندلی چرخدارش بنشیند و همراه او تا دستشویی برود و آنجا به زور و سختی با کمک عصای زیر بغل روی توالت فرنگی بنشیند‌.

عطیه خانم 65 سال دارد و همسرش 75 ساله است. این بخش تلخ زندگی آنان از 3 سال پیش شروع شده و زندگی دارد خیلی به عطیه خانم فشار می‌آورد.

این بانوی سالمند پرستار طی این مدت افسرده، غمگین و دچار درد‌های مفصلی و استخوانی شده است. او فرصت زیادی برای خودش ندارد. بعد از این‌که صبحانه را آماده می‌کند، غذای حسین آقا را می‌دهد و بعد دواهایش را به همراه یک لیوان آب برایش می‌آورد.

بعد از آن برای این‌که حسین آقا نور روز را ببیند و آفتاب بخورد و دلش باز شود، او را در حیاط خانه گردش می‌دهد. گاهی هم با هم به خرید می‌روند.

عطیه خانم می‌گوید: همسرم توان زیادی در دست‌هایش ندارد و من ناچارم صندلی‌اش را خودم هل بدهم. بیرون رفتن برای ما سخت است. او سنگین است و من توان جا به‌جایی او را ندارم، همه جای بدنم درد می‌کند، اما چاره‌ای ندارم. اگر کسی بود که نصف روز به من کمک می‌کرد خیلی خوب بود، اما چنین کسی را ندارم.

من ناچارم همسرم را که بیش از 90 کیلو وزن دارد به تنهایی حمام کنم و حمام بردن او یکی از سخت‌ترین کارهای دنیاست. او بعد از استحمام بی‌حال می‌شود و نمی‌تواند برای بلند شدنش کمکی به من بکند. صندلی چرخدارش را می‌آورم و سعی می‌کنم کم‌کم او را روی آن بنشانم.

دستشویی بردنش هم مشکل است و گاهی خودش را خیس می‌کند و شستشوی او کار بسیار مشکلی است.

گاهی این‌قدر مستاصل می‌شوم که می‌روم یک گوشه می‌نشینم و گریه می‌کنم، اما چاره‌ای نیست. زندگی فراز و فرود دارد.

من 3 فرزند دارم که یکی از آنها خارج از کشور است و 2 تای دیگر هم در شهرستان‌هستند.

آنها می‌خواستند پدرشان را به یک مرکز مراقبت دائمی بسپارند تا به من فشار نیاید، اما من ترجیح می‌دهم در کنار همسرم رنج ببرم تا بعد از این همه سال خوشبختی، دور از او زندگی کنم و او را به غریبه‌ها بسپارم.

عطیه خانم تنها بانوی سالمندی نیست که از سالمنددیگری بیماری مراقبت می‌کند.

سالمندان زیادی وجود دارند که در این سنین دچار چنین سرنوشتی می‌شوند. اغلب این افراد زن هستند. کمتر بودن سن زنان از مردان در بدو ازدواج سبب می‌شود که سال‌های پیری نیز مراقبت از همسر بیمارشان بر عهده آنان باشد، زیرا آنان هنوز جوان‌تر و به اصطلاح سر پا هستند، اما این پرستاری دیر هنگام آنان را خسته و فرسوده می‌کند.

اما برخی از سالمندان از نظر مالی می‌توانند مخارج استخدام یک پرستار را تامین کنند. آنان در ماه فراتر از حقوق پایه مصوب وزارت کار حقوق می‌گیرند و به اعتقاد برخی از افراد سپردن سالمند به پرستار ریسک است.

نرگس آقایی یک خانم کارمند است که مادر بیماری دارد. او می‌گوید: به دلیل اشتغال خود و خواهر و برادران دیگرم تصمیم گرفتیم برای او پرستار بیاوریم.

تامین غذا و میان‌وعده پرستار بر عهده ما بود، ضمن این‌که شرکتی که او را معرفی کرده بود هیچ ضمانتی در قبال امانتداری این پرستار به ما نمی‌داد. جالب اینجاست که درست بعد از رفتن او متوجه شدیم برخی از لباس‌ها و جواهرات و پول نقد مادرم غیب شده است، اما هیچ کس پاسخگو نبود.

مراقبت از سالمندان در منزل کار دشواری است. بخصوص که این مهم به سالمند دیگری واگذار شود. اکنون بسیاری از زنان سالمند به نوعی در خانه مسوولیت مراقبت و پرستاری از همسر بیمارشان را بر عهده دارند ‌یا برعکس. این در حالی است که خیلی از آنان از سلامت کامل نیز برخوردار نیستند. تنها ماندن یک سالمند با سالمند دیگری که بیمار نیز هست کار درستی نیست. باید مراکز حمایتی و مراقبتی تحت حمایت دولت از سالمندانی که بیماری در خانه دارند، حمایت کنند. برای آنها امکان مراقبت از منزل را فراهم کنند که تمام سنگینی بار مراقبت از بیمار از کارافتاده را به دوش نکشند.

بسیاری از کشورهای توسعه‌ یافته با اجرای طرح‌های مرتبط با توانمندسازی سالمندان و نیز تامین حقوق مکفی بازنشستگی و حمایت‌های بهداشتی و روانی موفق شده‌اند، معضلات مرتبط با پدیده غیرقابل اجتناب سالخوردگی را تا حد بسیاری کاهش دهند.

آنها شبکه گسترده‌ای برای مراقبت در دوران سالخوردگی تشکیل داده‌اند که بعضا شامل گروه‌های داوطلب و انجمن‌های خیریه و مراکز دولتی است.

برخی دیگر نیز مشغول گسترش فناوری‌های نوین برای حمایت از سالمندان هستند. مثلا در چین روبات‌هایی طراحی شده‌اند که قرار است سالمندان را از تنهایی درآورند. این روبات‌ها با مبلغ اولیه 30 تا 50 هزار یوآن معادل 4 تا 5 هزار دلار وارد بازار خواهند شد که به نظر می‌رسد مبلغ قابل پرداختی برای بسیاری از سالمندان تنها بخصوص در کشور چین باشد.

این روبات‌ها می‌توانند کارهایی از جمله غذا دادن و دارو دادن به بیمار را انجام دهند و ‌ هنگام نشت آب ‌یا گاز در منزل با عوامل خارجی ارتباط بی‌سیمی برقرار کنند.

یکی دیگر از حمایت‌ها و پیش‌بینی‌هایی که برای سالمندان بیمار در نظر گرفته می‌شود، پرداخت مبلغی به عنوان هزینه مراقبت و درمان به خانواده سالمند بیمار است.

اما متاسفانه در کشور ما حمایت از سالمندان و سالخوردگان، خصوصا آنهایی که بیماری در خانه دارند در حدی نیست که نیازهای آنان را رفع کند. کمک هزینه‌ای برای مراقبت از سالمندان پرداخت نمی‌شود و نهادهای حمایتی مردمی چندان در این زمینه فعال نیستند.

ماندانا ملاعلی