لغو بخشنامه سوال‌برانگیز بانک مرکزی

براساس این گزارش، قیمت هر یورو نیز دیروز با 30‌تومان افزایش، مرز 1700 تومان را پشت سر گذاشت و بهای فروش آن عصر دیروز به 1710 تومان رسید. قیمت این ارز در روز قبل از آن (سه‌شنبه)‌ 1680 تومان گزارش شده بود. قیمت یورو در سایت بانک مرکزی تا عصر دیروز 1509 تومان بود که به این ترتیب تفاوت قیمت یوروی دولتی با آزاد آن به 201 تومان رسید. پوند انگلیس نیز با رسیدن به رقم 1950 تومان فاصله چندانی تا رسیدن به رکورد 2 هزار تومان ندارد. به این ترتیب بازار ارز رو به ملتهب‌شدن پیش می‌رود و درباره علت این التهاب نظرات مختلفی ابراز می‌شود. بخشی از فعالان بازار ارز می‌گویند مشتری و متقاضی برای خرید ارز زیاد شده است و با کاهش عرضه دلار در بازار، قیمت‌ها بالا رفته است. به اعتقاد بخشی دیگر از این افراد با کاهش مطلوبیت بازار سکه طلا، نقدینگی آزاد شده از بانک‌ها که تحت تاثیر کاهش نرخ سود سپرده در بسته سیاستی بانک مرکزی خارج شده است، در حال حرکت به سوی بازار ارز است.

در همین حال دیروز خبری منتشر شد که شائبه دخالت غیررسمی بانک مرکزی در افزایش قیمت ارز را تقویت می‌کرد. براساس این خبر که خبرگزاری فارس آن را منتشر کرد و تا زمان چاپ گزارش از سوی بانک مرکزی تکذیب نیز نشده است، این بانک چندی پیش بخشنامه‌ای را به بانک‌ها ابلاغ کرده که براساس آن عرضه ارز دولتی به شعب بانک‌ها و صرافی‌ها محدود می‌شود. این بخشنامه با اظهارات فعالان بازار ارز تطبیق دارد که در چند روز گذشته رشد قیمت دلار را ناشی از کاهش ارز دولتی توزیعی از طریق صرافی‌ها و شعب بانک‌ها دانسته و تصریح کرده بودند: بانک‌ها می‌گویند تعداد و رقم حواله‌های ارزی کم شده است. فارس به نقل از مقام آگاه خود انگیزه بانک مرکزی از این اقدام را ذکر نمی‌کند، اما اظهار می‌دارد که این بخشنامه روز گذشته لغو شده و لذا وضعیت بازار ارز بزودی به حال عادی باز خواهد گشت.

یک مقام مسوول بانک مرکزی، دلیل افزایش قیمت دلار در بازار آزاد و اختلاف قیمت‌های رسمی و غیررسمی را ابلاغ بخشنامه 2 روز گذشته این بانک به بانک‌های عامل عنوان و اظهار کرد:‌ بانک مرکزی طی روزهای قبل بخشنامه‌ای را برای اعمال محدودیت در عرضه ارز به شعب بانکی ابلاغ کرد.

وی ادامه داد:‌ اما بعد از این بخشنامه، بانک مرکزی دیروز تصمیم گرفت که بخشنامه‌ جدیدی را برای لغو محدودیت عرضه ارز در بانک‌ها به صرافان تنظیم و ابلاغ کند.

این مقام مطلع و مسوول در بانک مرکزی با اشاره به این‌که افزایش قیمت دلار طی روزهای گذشته مقطعی بوده است، تصریح کرد: افزایش قیمت دلار اتفاق طبیعی بازار نبود؛ بلکه ناشی از محدودیت عرضه بود.وی ضمن اشاره به این‌که 3 نوع رژیم برای تعیین نرخ ارز در دنیا وجود دارد، به بیان این راهکارها پرداخت و گفت: براساس این رژیم‌ها نرخ ارز ثابت، لحظه‌ای و شناور مدیریت شده تعیین می‌شود؛ در ایران نرخ ارز، شناور مدیریت شده تعیین می‌شود.

وی با بیان این‌که ارز در انحصار دولت است، تصریح کرد:‌ اگر ارز به‏عنوان کالایی تلقی شود که قیمت آن براساس برچسبی تعیین می‌شود، به دلیل این‌که بازار ارز متشکلی وجود ندارد، ناهماهنگی در بازار روی خواهد داد.

وی با تاکید بر این‌که در حال حاضر مشخص نیست قیمت ارز در کجا تعیین می‌شود، افزود: حساب سرمایه (نقل و انتقالات ارزی به داخل و خارج کشور) در ایران بسته است به همین دلیل از قبل نظامی برای تعیین نرخ ارز برای فروش به صرافی‌ها تعیین شد.

این مقام مطلع در بانک مرکزی همچنین گفت:‌ طبق نظام مذکور، بانک مرکزی ارز را به بانک‌ها و آنها به شعب مناطق آزاد و بعد از این طریق به صرافی‌ها تحویل داده می‌شد.

وی تاکید کرد: اما الان بانک مرکزی ارز را به بانک‌ها و بعد از این مرحله بانک‌ها به صرافان منتخب ارز می‌دهند و در نهایت از این طریق به صرافان خرد مجاز ارز تحویل داده می‌شود.

کارشناسان بازار ارز، هدف احتمالی بانک مرکزی از رشد آگاهانه قیمت ارز را 2 مقصود می‌دانند؛ هدف اول شاید کسب درآمد ریالی بیشتر از طریق گران‌تر فروختن ارزهای نفتی در بازار آزاد باشد که ممکن است برخی هزینه‌های دولت را پوشش دهد.

در این چارچوب متصور است که بانک مرکزی بخش کوچکی از ارزهای خود را با قیمت رسمی توزیع کرده و بفروشد و بخش عمده را از طریق صرافی‌های بزرگ به طور غیررسمی به فروش برساند تا از رشد قیمت دلار این گونه نفع ببرد.

اما مقصود دوم بانک مرکزی از رشد قیمت دلار ممکن است جمع‌آوری نقدینگی از سطح جامعه باشد. آن گونه که تحلیلگران در مورد رشد قیمت سکه نیز چنین احتمالی را پیش‌بینی می‌کردند. با این حال هنوز بانک مرکزی توضیح قانع‌کننده‌ای درباره بخشنامه محدودکننده‌اش درباره ورود ارز به بازار و انگیزه احتمالی این اقدام ارائه نداده است تا فعالان چشم به روزهای آتی بازار ارز بدوزند.

از سوی دیگر مدیرکل نظارت بر بانک‌ها و موسسات اعتباری بانک مرکزی، سامانه نرم‌افزاری این بانک را در ساماندهی و یکسان‌سازی نرخ ارزهای عرضه‌شده در صرافی‌ها و بازار معاملات ارز کشور مهم و مثبت خواند و گفت: از فعالیت صرافی‌های فاقد مجوز جلوگیری می‌شود.

به گزارش واحد مرکزی خبر، درویشی با بیان این‌که صرافی‌ها بخشی از خانواده بانک مرکزی محسوب می‌شوند، افزود: برای تجهیز آنها به سیستم نرم افزاری مورد نظر، هیچ گونه هزینه‌ای از آنها دریافت نخواهد شد.

وی با تاکید بر بازرسی و نظارت دقیق بانک مرکزی برای پیاده‌سازی سیستم طراحی شده در همه صرافی‌ها به تشکیل کانون صرافان این بانک اشاره و اظهار کرد: در آینده‌ای نزدیک نیز هیات‌مدیره، اعضا و تشکیلات آن تعیین خواهد شد و این کانون با اقتدار لازم نظام‌مندی صرافی‌ها را عهده‌دار خواهد شد.

این کانون با هدف ایجاد نظام خود انتظام صرافان و رفع مشکلات پیرامونی صرافی‌ها تاسیس می‌شود.