اما این آرزویی است که به دلیل همان اقتضائات عصر مدرن و خستگیها و مشغلههای مختلف براحتی محقق نمیشود. به همین جهت برای رفع خستگی و تغییر فضا و محیط بسیاری از اوقات وقتی همه اعضای خانواده در کنار هم هستند دوست دارند برنامههای شاد و مفرحی را تماشا کنند از این رو تلویزیون در این زمینه میتواند کارهای بزرگی انجام دهد؛ به همین دلیل تلاش میکند با تهیه برنامههای جُنگ این لحظات را برای مردم فراهم کند؛ برنامههایی که به جرأت میتوان گفت، مخاطبان زیادی دارد. اینگونه برنامهها مولفههای فراوانی دارد اما اجرای صمیمی و زیبا اولین شاخصه این برنامههاست که میتواند مخاطب را پس از یکی دو شب تماشای برنامه، مشتری همیشگی آن کند. از دیگر ویژگیهای مخاطبپسند جنگهای شبانه، حضور مهمانان ویژه و نماهنگهایی با صدای چهرههای سرشناس سینما و تلویزیون است.
با نگاهی گذرا به برنامههایی که چندین سال به عنوان برنامههای شبانه پخش میشد میتوان دریافت که تا چه اندازه اینگونه برنامهها موفق هستند. در حال حاضر آنچه به وضوح میبینیم، تصاحب تمامی زمان جدول پخش برنامههای سیما به برنامههای تحلیلی سیاسی و اقتصادی و برنامههای آموزشی یا برنامههای معارفی است.
زمانهای دیگر این جدول هم با برنامههای پزشکی و سریالها و فیلمها پر میشود. خلأ بزرگی که از پیگیری برنامههای سیما دستگیرمان میشود کمبود برنامههای شاد و مفرح یا همان جنگهای شادی است که تا چند سال پیش تعدادشان کم نبود. در تمامی شبکههای تلویزیونی میتوان گفت اینگونه جنگها به طرز چشمگیری از برنامههای تلویزیون رخت بر بسته است.
آیا مدیران شبکههای تلویزیونی در سال آینده حضور اینگونه برنامهها را در جدول پخش شبکه خود قرار خواهند داد؟ در گفتوگویی با هنرمندان، تاثیرگذاری و میزان جذب مخاطب اینگونه برنامهها را مورد بررسی قرار دادهایم.
برنامههای جنگ در شبکهها جایگاهی ندارد
حسین رفیعی یکی از مجریان برنامههای شبانه است. رفیعی سال 72 وارد تلویزیون شد و از همان سال در جنگهای شبانهای مانند ساعت خوش، مهتاب و... حضور پیدا کرد.
وی ابتدا به ساختار برنامههای شبانه که به شکل روتین است اشاره میکند و میگوید: برنامههای روتین برنامههایی هستند که همیشه در یک ساعت خاص روی آنتن میروند و معمولا آیتمها و بخشهای مشخصی دارند. اینگونه برنامهها همواره بیشترین آمار مخاطب تلویزیون را داشتهاند. صدا و سیما برای ترویج نشاط همگانی، از سالها پیش به ساخت برنامههای شبانه اقدام کرد تا شرایطی به وجود بیاورد که با یک نگاه جدید ارائه شده در این برنامهها مردم لحظات شاد و به یاد ماندنی داشته باشند. اما چند سالی است که این برنامهها در هیچکدام از شبکهها جایگاهی ندارند.
وی میگوید: رسانه ملی در صورتی که با برنامه نباشد و برای اینگونه برنامهها در شبکههای مختلف نظرسنجیهای لازم را انجام ندهد با گسترش کمی و کیفی شبکههای ماهوارهای و ارائه برنامههای خبری و تحلیلی و همینطور برنامههای متنوع تفریحی و شاد، بینندگان خود را از دست میدهد و مردم به جستجوی خواستههایشان در آن سوی مرزها میپردازند و گردانندگان این برنامهها پس از مدتی که نبض مردم را به دست میگیرند سلیقه و بینش آنها را جهت خواهند داد.
وی با اشاره به این که برنامههای ماهوارهای صرفا زرقو برق دارند و بیمحتوا هستند، میافزاید: تلویزیون ما این پتانسیل و قابلیت را دارد که تاثیرگذار و جذاب باشد؛ حتی در مواردی هم میتواند نهتنها برای خودمان، بلکه برای دنیا نیز حرفی برای گفتن داشته باشد. همانگونه که این ساختار در شبکههای جامجم برای مخاطبان بسیار جذاب و دیدنی است.
وی با بیان اینکه یکی از مهمترین کارهای ویژه و مطلوب تلویزیون از دید بسیاری از بینندگان تهیه برنامههای شاد و مفرح برای گذران اوقات فراغت است، یادآور میشود: در برنامههای جنگ برای تاثیرگذاری بیشتر بهتر است موضوعات اجتماعی، آموزشی غیرمستقیم و مخاطبپسند ارائه شود. وی تصریح میکند: کمبود بودجه مشکلی است که برنامهسازان با آن درگیر هستند؛ اما بیشتر کارهای بزرگ و ماندگاری که ساخته شده، بدون بودجههای آنچنانی بوده است.
جنگهای شبانه پرطرفدار هستند
محمود شهریاری یکی از مجریان قدیمی جنگهای شبانه است. نه تنها چهره شهریاری بلکه صدایش برای بسیاری از فارسیزبانان در تمام دنیا آشناست. وی همیشه تلاش میکند با شگردهای مختلف مخاطب را پای تلویزیون نگه دارد. شهریاری درباره برنامههای شاد شبانه میگوید: جنگهای شبانه پرطرفدار هستند. همه مردم که سریال، برنامههای سیاسی و اقتصادی نگاه نمیکنند. بنابراین طرفداران برنامههای جنگ شبانه توقع دارند که در رسانه ملی سهمی داشته باشند.
رفیعی: تلویزیون ما این پتانسیل و قابلیت را دارد که تاثیرگذار و جذاب باشد؛ حتی در مواردی هم میتواند نهتنها برای خودمان، بلکه برای دنیا نیز حرفی برای گفتن داشته باشد
وی میافزاید: بنا به دلایل نامعلومی حدود 3سال است که برنامههای جنگ شبانه به صورت روتین از تلویزیون پخش نمیشود در حالی که طرحهای خوبی داریم که میتواند برای مخاطب جالب و جذاب باشد.
شهریاری با اشاره به اینکه اینگونه برنامهها در قالب(ج) و ترکیبی دیده میشود، بیان میکند: به دلیل بودجههای کم، دکورهای نامناسب، عدم دعوت از مهمانان ویژه و فرهیخته، پخش کلیپ و نماهنگهای دم دستی تهیه و تولید این برنامهها را با مشکل مواجه کرده است. اگر در برنامه به این عناصر توجه نشود برنامه از سطح کیفی خوبی برخوردار نخواهد بود.
وی میافزاید: برای تولید برنامههایی از این دست باید فکر خوب و بودجه مناسب در نظر گرفته شود تا منتظر پخش برنامه باکیفیت و مطلوب باشیم.
وی یکی دیگر از آسیبهای اینگونه برنامهها را کپیبرداری از برنامههای موفق گذشته و استفاده از مهمانان و بخشهای تکراری عنوان میکند و میگوید: اگر تولید برنامهای همراه با ایراد است نباید تصمیم به عدمپخش آن گرفت بلکه باید با فکر جدیدی به تولید آن ادامه داد.
وی با اشاره به اینکه تهیهکنندگان آشنا به این حوزه اندک هستند، میافزاید: متاسفانه تهیهکنندگان باید سلیقه مخاطب را بشناسند و بر اساس آن برنامه تهیه کنند نه اینکه با نظر و خواسته مدیر یا برای برآورد برنامه تولید شود.
شهریاری در پایان اظهار امیدواری میکند که در سال آینده برنامههای شبانه در جدول پخش شبکههای سیما قرار بگیرد تا اقشار مختلف جامعه بتوانند در فضایی شاد و مفرح دقایق پایانی شب را در کنار خانواده بگذرانند.
خلاقیت، ابتکار و تجربه شاخصه برنامههای شبانه
جواد آتشافروز از تهیهکنندگان بنامی است که سالها تجربه تهیه و تولید برنامههای شبانگاهی تلویزیون را برعهده دارد. آتشافروز خلاقیت، ابتکار و تجربه در تهیه این برنامهها را بسیار مهم میداند و میگوید: خانوادههای ایرانی علاقهمند به برنامههای جنگ هستند و تهیهکنندگان میتوانند با استفاده از نوآوری برنامه را جذاب و دیدنی کنند.
وی تصریح میکند: از آنجا که طیف وسیعی از بینندگان با سلایق مختلف وجود دارند، طبیعی است که برنامههای مورد علاقه آنها متفاوت باشد و به خاطر همین موضوع، شبکههای مختلف تلویزیونی، برنامههای متنوع و متعدد برای گروههای مختلف مخاطبان میسازند. همچنین طبیعی است که هیچگاه هماهنگی و رضایت صددرصد از برنامهها وجود نداشته باشد و شکاف بین برنامههای تولید شده و انتظار بینندگان برآورده نشود. ولی مهم، احترام به بینندگان و سلایق آنهاست. نباید در شبکههای سیما جای خالی برنامهای احساس شود. رسانه ملی باید برای عموم مخاطبان برنامه داشته باشد.
وی با اشاره به اینکه تمامی شبکههای تلویزیونی دنیا برنامههای جنگ شبانه را در جدول پخششان قرار میدهند، بیان میکند: به دلیل ویژگیهای منحصربهفرد برنامههای شبانه و ارتباط خوبی که بین برنامه و مخاطب برقرار میشود اکثر شبکهها در طول سال برنامههایی از این دست را پخش میکنند تا فضای شاد و مفرحی را برای مخاطبانشان به وجود بیاورند البته باید به این موضوع هم اشاره کنم ایجاد اینگونه فضاها در سطح جامعه نیز میتواند بسیار تاثیرگذار باشد. وی با بیان اینکه برای تولید برنامههای روتین شبانه نیاز به پیشتولید مناسب داریم، یادآوری میکند: برنامهای موفق میشود که عقبه فکری و اتاق فکر داشته باشد و نیاز مخاطب را بشناسد و براساس آن برنامه تولید کند نه اینکه با دعوت از چند مهمان برنامه را بدون محتوا پخش کند.
آتشافروز یکی از مشکلات اصلی پیش روی برنامههای شبانه را به روزمرگی افتادن میداند و تصریح میکند: برنامههایی هستند که پس از گذشت 20 سال هنوز برای مخاطب تازگی دارند چون به روز هستند و نیاز مخاطب را برآورده میکنند.
وی میگوید: تهیهکننده سهم زیادی در موفقیت جنگهای شبانه دارد. به همین دلیل تولید و پخش این برنامهها باید به تهیهکنندههای باتجربه سپرده شود.
وی ادامه میدهد: البته مجریان برنامههای شبانه نیز بسیار مهم هستند و ما در حال حاضر مجریان بسیار کمی در این حوزه داریم که بتوانند با مخاطب ارتباط خوبی برقرار کنند و مدیریت برنامه را برعهده بگیرند.
فرشید قرهلی / جامجم
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم