فروش سی‌دی سریال‌های نوروزی در بازار غیررسمی

دی‌وی‌دی‌های «کلاه قرمزی» و «پایتخت» خیلی زود به فروش می‌رسند و دستفروشان به خریداران مشتاق قول روزهای بعد را می‌دهند. در فضای مجازی اینترنت هم بازار دانلود فایل‌های سریال‌ها بسیار داغ است.

این اتفاق از این جهت که استقبال مردم از برخی محصولات نمایشی تلویزیون را نشان می‌دهد خوشحال‌کننده است، اما روی دیگر سکه این است که سی‌دی‌ها به صورت بی‌کیفیت به مردم عرضه می‌شود و سود اقتصادی ناشی از آن در جیب یک عده دلال و دستفروش می‌رود. در این رابطه با چند تهیه‌کننده و مدیر سیما به گفت‌وگو نشستیم و نظر آنها را جویا شدیم.

مردم این دی‌وی‌دی‌ها را نخرند

محمود رضوی، تهیه‌کننده سریال موج و صخره می‌گوید: حقوق مادی و معنوی این سریال متعلق به تلویزیون است. ما فقط تهیه و تولیدش را انجام می‌دهیم. حق بهره‌برداری‌اش متعلق به سازمان صدا و سیماست.

او با بیان این که فضای تلویزیون با سینما فرق دارد، تاکید می‌کند: در سینما پس از اکران می‌توانیم فیلم را به شبکه سینمای خانگی یا تلویزیون بفروشیم، اما تهیه‌کننده تلویزیونی پس از اتمام کار هیچ گونه حق و حقوق قانونی از اثر تولید شده ندارد. ما تهیه‌کننده‌ها فقط می‌توانیم در کنار تلویزیون برویم از توزیع‌کنندگان این سریال‌ها شکایت کنیم. الان از بیت‌المال یک چیزی دارد دزدیده می‌شود.

وی ادامه می‌دهد: کسانی که سی‌دی‌ها را می‌فروشند و می‌خرند یک عمل غیرقانونی انجام می‌دهند. با توجه به این که سریال تمام شده، باید خود تلویزیون سی‌دی‌هایش را به بازار بفرستد.

رضوی با اشاره به کیفیت پایین این سی‌دی‌ها می‌گوید: این سریال‌های داخل بازار بی‌کیفیت هستند. هم آرم و لوگوی تلویزیون را دارند هم زیرنویس‌هایش را نشان می‌دهند. این سریال‌ها اسکوپ شده‌اند. یعنی پایین و بالای کار مشکی‌شده و تماشایش سخت است.

این تهیه‌کننده ادامه می‌دهد:‌ اگر سی‌دی‌ها از طریق شرکت سروش به بازار می‌رفت، کیفیتش بهتر بود. کاش تلویزیون 10روز پس از پایان پخش سریال آن را وارد بازار می‌کرد که این اتفاق نیفتد. مخاطب تلویزیون دوست دارد این سریال‌ها را داشته باشد، اما در عین حال مردم باید آموزش ببینند که این سریال‌ها را نخرند.

محمدرضا معصوم‌زادگان، مدیر گروه فیلم و سریال شبکه تهران با تاکید بر این که این کار کاملا غیرقانونی است، توضیح می‌دهد:‌ من برای اولین‌بار است که می‌شنوم این سریال‌ها کنار خیابان به‌فروش می‌رسند. در فضای اینترنت دیده‌ام که فایل سریال‌ها را برای دانلود گذاشته‌اند. قاعدتا ما این موضوع را به مقامات سازمان اطلاع می‌دهیم تا مدیران ارشد تصمیم بگیرند.

به گفته وی، حقوق مادی و معنوی سریال‌ها مربوط به صدا و سیماست. اختیار هر گونه خرید، فروش و معاوضه در دست اداره کل تامین برنامه‌ها، متعلق به سازمان صدا و سیماست و تهیه‌کننده در این رابطه هیچ گونه حق و حقوقی ندارد. معصوم‌زادگان ادامه می‌دهد: روند معمول این گونه است که سروش سیما بر اساس درخواست‌های خودش سریال‌هایی را از شبکه‌ها درخواست می‌کند. شبکه‌ها آن سریال‌ها را در اختیار سروش‌سیما می‌گذارند. نحوه فروش و تعداد توزیع را خود سروش‌سیما تعیین می‌کند. خیلی از سریال‌های شبکه تهران همچون پشت کنکوری‌ها، به کجا چنین شتابان و لطفا دور نزنید به همین روش وارد سروش سیما شده‌اند.

بابک نظری، کارگردان مجموعه انیمیشن شکرستان نیز تاکنون بارها درباره تکثیر غیرقانونی آثارش اعتراض کرده است.

مجموعه 90 قسمتی «شکرستان» محصول مرکز انیمیشن حوزه هنری است که به کارگردانی بابک نظری و به سفارش گروه کودک و نوجوان شبکه 2 سیما تولید شده است.

او می‌گوید: به خاطر این تکثیر‌های غیرمجاز، حق تهیه‌کننده کار ضایع شده است. باید یک راه حل منطقی برای این قضیه پیدا کنیم. بهترین راهش این است که بلافاصله پس از پخش، اثر به‌صورت سی‌دی راهی شبکه خانگی شود. علاقه‌مندان باید بتوانند کارهای هنری را با کیفیت و قیمت مناسب خریداری کنند.

علی ابوالفتحی، مدیر روابط عمومی شرکت صوتی، تصویری سروش توضیح می‌دهد که چون سی‌دی‌ها محصول شرکت سروش نبوده این شرکت در این رابطه مسوولیتی ندارد.

او با تاکید بر این نکته که مساله تکثیر غیرقانونی این سریال‌ها به اداره حقوقی صدا و سیما مربوط می‌شود، تاکید می‌کند: ما اگر محصولات خودمان به صورت قاچاق تکثیر شود پیگیری می‌کنیم. ما اول یک نمونه از آن دی‌وی‌دی قاچاق را می‌خریم و بر اساس آن کپی قاچاق شکایت می‌کنیم. اما وقتی سریال‌های تلویزیونی مستقیما قاچاق می‌شوند، این مساله به ما مربوط نمی‌شود.

ابوالفتحی ادامه می‌دهد:‌ شرکت سروش می‌خواهد 2 سریال پایتخت و مجموعه کلاه قرمزی را وارد بازار کند. از روزی که اینها وارد بازار می‌شوند، اگر کسی این محصولات را کپی کند ما شکایت می‌کنیم. صدا و سیما در ایام عید 3 سریال پخش کرده که هیچ کدامش هنوز وارد شرکت سروش نشده است.

از این مدیر می‌پرسم آیا فکر نمی‌کنید که اقدام سریع‌تر شرکت سروش در توزیع سی‌دی‌ها بتواند جلوی این بازار قاچاق را بگیرد؟

او پاسخ می‌دهد: بازار قاچاق همیشه هست. چه ما زودتر سی‌دی را بیرون بدهیم و چه دیرتر قاچاقچیان کار خودشان را می‌کنند. ضمن این که طی مراحل ورود سریال‌ها از شبکه به شرکت سروش زمان می‌برد. پالایش سریالی مثل پایتخت 48ساعت زمان می‌برد. تهیه برچسب و پاکت سی‌دی هم چند روز طول می‌کشد.

ابوالفتحی درباره اقداماتی که شرکت سروش روی سی‌دی‌ها انجام می‌دهد، می‌گوید: ما سریال را به صورت اصلی (ارژینال) از سازمان صدا و سیما می‌گیریم. یعنی در لابه‌لای سریال‌های ما خبری از تبلیغات و زیرنویس نیست. ما سریال‌ها را پالایش می‌کنیم و قسمت‌های تکراری‌اش را در می‌آوریم. ابتدای هر سریال 10 دقیقه قسمت قبلش تکرار می‌شود. ما تیتراژهای اول و آخر سریال را هم در می‌آوریم. این کارها یک ماه زمان می‌برد.

به گفته مدیر روابط عمومی شرکت صوتی، تصویری سروش، تکثیر سی‌دی‌ها بر اساس میزان تقاضای بازار صورت می‌گیرد.

وی تصریح می‌کند: ما سریال «یوسف پیامبر‌« را در تعداد چند 10 هزار نسخه در تمام ایران توزیع کرده‌ایم. وقتی دو سری‌اش تمام شد اقدام به تکثیر سری سوم کردیم. ما برای این که بازار واسطه‌ها را خراب کنیم بسرعت ظرف یک هفته یک سری دیگر هم تکثیر می‌کنیم. شرکت سروش در تمام استان‌ها نمایندگی توزیع دارد و اینها می‌توانند سرعت توزیع را بالا ببرند.

وقتی به الهام غفوری، تهیه‌کننده سریال «پایتخت» می‌گویم سی‌دی سریال‌هایش را دارند در سطح شهر به قیمت 5 هزار تومان به فروش می‌رسانند با خنده می‌گوید: من حدود 10 هزار تومان به یک فروشگاه دادم که این فایل‌ها را تبدیل به سی‌دی کند. کاش می‌رفتم از این سی‌دی‌های 5 هزار تومانی می‌خریدم!

او ادامه می‌دهد: من خودم دیروز شنیدم که این اتفاق افتاده است.

معمولا چند ماه که از پخش سریال می‌گذرد شرکت سروش می‌آید سریال را می‌خرد و وارد بازار می‌کند. اما من تا‌حالا این مدلی‌اش را ندیده‌ام که یک سریال 10 روز بعد از پخش از طریق شبکه قاچاق وارد بازار شود.

غفوری ادامه می‌دهد:‌ چون این کار پخش شده است، ما خیلی احساس خطر نمی‌کنیم. یک وقت‌هایی سی‌دی اثر پخش نشده وارد بازار می‌شود که خیلی ناجوانمردانه است. اما سریال ما در بهترین زمان عید پخش شده و همه آن را دیده‌اند.

به گفته این تهیه‌کننده، سریال چاردیواری پس از 4 ماه وارد شبکه سروش شده است.

او توضیح می‌دهد: ما یک‌سری تصاویر پشت صحنه هم ضمیمه سی‌دی‌ها کردیم. در رابطه با تمام سریال‌هایمان سه‌چهار‌ماه پس از پخش ما برای سی‌دی‌هایش اقدام کرده‌ایم.

این طور که غفوری می‌گوید خیلی از مردم با تلویزیون تماس گرفته‌اند و خواسته‌اند که پایتخت دوباره پخش شود.

او می‌گوید: این اتفاق دیگر خیلی خنده‌دار است که بعد از 20روز دوباره یک سریال بخواهد پخش شود.

از غفوری می‌پرسم چطور با این که مردم آخر سریال شما را می‌دانند می‌نشینند و دوباره تماشایش می‌کنند.

او پاسخ می‌دهد: در پخش مجدد با این که آخرش را می‌دانی هر قسمت جذابیت خاص خودش را دارد. پایتخت تنها سریالی بود که کسی از من نپرسید آخرش چه می‌شود. چون مردم می‌بینند خانواده نقی چطور به این مرحله رسیده‌اند.

احسان رحیم‌زاده 
گروه رادیو و تلویزیون