نگاهی تازه به موضوع کهنه اعتیاد

این روزها علی میری رامشه کارگردان جوان سینما ـ تلویزیون در تلاش است با الهام گرفتن از برنامه‌های مستند اجتماعی، سریال 360 را بسازد.

360 عنوان سریالی است که نگاهی ویژه به مساله اعتیاد و پیشگیری از آن دارد. این سریال با مشارکت ستاد مبارزه با مواد مخدر تولید می‌شود و در حال حاضر تصویربرداری 5 اپیزود از 130 قسمت خود را به پایان رسانده است.

سریال 360 شامل 130 قسمت است که در هر اپیزود به معرفی انواع مواد مخدر و همچنین قرص‌های روانگردان می‌پردازد. به گفته کارگردان محتوای داستان جنبه آموزشی دارد و هر اپیزود پیامی را به خانواده‌ها منتقل می‌کند.

علی میری رامشه، کارگردان جوانی است که به یاری ساسان فرخ‌نیا (نویسنده)‌ توانسته موضوع اعتیاد را در قالب داستان‌های مختلف پرورش دهد.

او در این‌باره می‌گوید: «این‌گونه سریال‌ها و فیلم‌ها کلیشه‌ای شده‌اند. من تصمیم گرفتم با بازی در محدوده خط قرمزها از کلیشه دور شده و حداقل حرفی جدید و نو را به نمایش بگذارم و زمانی که کارم دیده می‌شود تفاوتش با دیگر اثرها کاملا حس شود.»

سریال 360 علاوه بر پخش از تلویزیون قرار است به صورت دی‌وی‌دی‌ آموزشی در اختیار انجمن اولیا و مربیان تمامی مناطق قرار بگیرد. رامشه در این‌باره می‌گوید: «گروه هدف این سریال اولیای دانش‌آموزان است. به عنوان مثال اگر داخل کیف دختر یا پسرشان شیشه پایپ مشاهده شود، گمان نکنند که این مواد وسیله آزمایشگاهی است، بلکه به این نکته توجه داشته باشند فرزندشان مبتلا به اعتیاد شده است. درواقع در این مجموعه قصد داریم به پدر و مادرها آموزش لازم را بدهیم و به این مساله اذعان داشته باشیم که مهم‌ترین عامل روآوردن فرزندانشان به اعتیاد پرورش نادرست آنان است.»

میری رامشه معتقد است بیشترین مضمون داستان سریال 360 فلاکت و بدبختی انسان‌هایی را که به اعتیاد رو آورده‌اند به تصویر می‌کشد. وی می‌گوید: «ما قصد نداشتیم اپیزودها مانند فیلم‌های فارسی به خوبی و خوشی تمام شود بلکه اعتیاد را به گونه‌ای نمایش دادیم که مادر، پدر و فرزند خانواده‌ای دچار اعتیاد شده و در نهایت به خاطر فقر، حاضر به فروش بچه کوچک خانواده می‌شوند. در اصل خواستیم به بینندگان نشان دهیم که اگر درست قدم برندارند به این نقطه می‌رسند.»

میری رامشه ادامه می‌دهد: «سعی دارم در هر اپیزود دکوپاژ، میزانسن‌‌ها و نوع بازی کاملا متفاوت باشد، چراکه قرار است در هر اپیزود یک نوع مواد مخدر را به تصویر بکشیم.

حس استفاده از هر مواد مخدری یکسری آثار دارد و برای رسیدن به این حس و تصویر کشیدن واقعیت‌ها به کمپ‌های ان‌ای (ترک اعتیاد)‌ رفتیم و با معتادها همکلام شدیم و یکسری سوالات در مورد خمار شدن، علائم بروز استفاده از هر نوع مواد و ... را جویا شدیم و با توجه به این نکات به نتیجه کلی رسیدیم.»

حیاط کوچک خانه ناصر، کارگردان به همراه گروه کارگردانی‌اش از داخل مانیتور نظاره‌گر صحنه‌ای از اپیزود «دورافتاده» هستند.

ناصر (با بازی حسین یاریار) با رویا (سونیا صائمی)‌ در حال خروج از اتاق است و راهی منزل تیمور می‌شود. در گوشه‌ای از حیاط سیامک (با بازی محمدرضا فرهادی)‌ مشغول کشیدن کراک است که از ورود ناگهانی پدرش دستپاچه می‌شود و حرکتی به خود داده و مواد را در جیبش جاسازی می‌کند.

پدر: اینجا چه غلطی می‌کنی؟

سیامک: منتظر یکی از دوستانم هستم.

پدر پس‌گردنی به سیامک می‌زند و می‌گوید: برو گمشو خونه...

پدر از کادر خارج شده و سیامک دوباره شروع به کشیدن کراک می‌کند.

پس از این سکانس رامشه از فرهادی می‌خواهد تا در حس‌گیری بازی‌اش دقت بیشتری داشته باشد. ضبط سکانس بار دیگر انجام می‌شود این بار حسین یاریار با گام‌هایی کشد‌ار و شانه‌‌ای خمیده به طرف پسر می‌رود. پسر با ترس سرش را از میان پله‌های زیرزمین بالا می‌آورد و پدر را بالای سر خود می‌بیند.

حسین یاریار که در زمینه ورزش فعالیت دارد در اپیزود «دورافتاده» ایفاگر نقش معتاد است. او می‌گوید: «ناصر شخصی است که در تعمیرگاه مشغول به فعالیت است و طی حادثه‌ای انگشتش را از دست می‌دهد. طی این ماجرا درگیر درد و استفاده از مواد مخدر می‌شود و به مرور زمان اعضای خانواده‌اش هم دچار اعتیاد می‌شوند.»

وی ادامه می‌دهد: «در زمان محدود باید پیام اپیزود را به نمایش بگذاریم و این سخت است. فکر می‌کنم علاوه بر محدودیت زمانی، سینما و تلویزیون ایران دچار ایرادهایی در فیلمنامه هستند.

با آن که ورزشکار و از لحاظ فیزیکی تنومند است، اما در اپیزود «دورافتاده» به خوبی توانسته ایفاگر نقش معتاد باشد. خودش معتقد است: «فیزیک بدنی من فیزیک معتاد نیست، اما از آن جایی که علی رامشه جزو تیم فوتبال ماست و بچه‌های تیم را دوست دارم زمانی که به من پیشنهاد کاری دادند از بین 4 فیلمنامه، فیلمنامه «دورافتاده» را به دلیل محتوای آن انتخاب کردم به این علت که انگیزه‌ای در من ایجاد می‌کند تا کاری متفاوت ارائه دهم چون تاکنون چنین بازی‌ای نداشته‌‌ام. شخصیت ناصر وسوسه‌ام کرد تا وسط ماجرا بیایم و تلاش کردم فیزیکم اذیت‌کننده نباشد. بازیگری دغدغه من نیست چرا که هر بازیگری برای رسیدن به نقشش زمان می‌گذارد و می‌اندیشد در صورتی که من فرصت لازم اندیشیدن را ندارم.»

پانته‌آ کیقبادی که در این اپیزود نقش همسر ناصر را ایفا می‌کند درباره نقشش می‌گوید: «مرضیه برای یاری شوهرش، کمک خرج خانه می‌شود. سنگینی کار باعث می‌شود، دچار درد مفاصل شود. دارویی توسط یکی از مشتری‌هایش دریافت می‌کند. از قضای روزگار دارو اعتیادآور است. مرضیه نیز به چنگال اعتیاد کشیده می‌شود.»

وی ادامه می‌دهد: «در روند کار سعی داشتیم طوری اعتیاد را به نمایش بگذاریم که این پیام به همه بینندگان انتقال داده شود. به عبارت دیگر هرگاه کسی گریبانگیر این دام شود هیچ‌گاه نمی‌تواند از وسوسه این بلا رهایی یابد. در واقع در برخی از این سکانس‌ها برای بیننده تبیین شده است که می‌توان به راحتی مقابل این دام‌ها ایستاد.»

به گفته کیقبادی برای رسیدن به نقش چند صباحی را در جوار افراد معتاد سپری کرده است، اما به دلیل کمبود زمان قادر به اعمال تمامی ری‌اکشن‌ها در بازی‌اش نشده است. او می‌گوید: «متاسفانه در جامعه کنونی ما جوانان معتادی به چشم می‌خورند که قابل لمس هستند. فقط کافی است کمی به اطراف خود بیشتر دقت کنیم.

با توجه به این که افراد معتاد زیادی را دیده‌ام، توانستم ری‌اکشن‌های آنان را در ذهنم ثبت کنم و در بازی‌ام از آنها استفاده کنم.»

او در ادامه می‌گوید: «مطلبی که کارگردان در این موضوع دیده این است که آدم‌‌ها در موقعیت زمانی خاص از شخصیت خودشان خارج می‌شوند، مانند مرضیه که در محیط آرایشگاه با نام ثریا ایفای نقش می‌کند. مرضیه نیز به ثریای بی‌هویت و بی‌ریشه تبدیل می‌شود. به تصورم این موضوع به نوبه خود دارای ظرافت خاصی است که کارگردان توانسته است بخوبی آن را اعمال کند.»

کیقبادی همزمان با پروژه 360 در تله‌فیلم انتظار (فلور سام)‌ در حال بازی است.

اپیزود «دورافتاده» که به تهیه‌کنندگی سیدمحمد جلالی، روزهای پایانی تصویربرداری خود را پشت سر می‌گذارد. بخش اعظمی از سکانس‌های اپیزود دورافتاده در خانه ناصر (حسین یاریار)‌ تصویربرداری می‌شود. این را مهدی مطلبی (دستیار اول کارگردان و برنامه‌ریز)‌ می‌گوید و ادامه می‌دهد: «مجموعه 360 عنوان مجموعه‌ای است که در قالب 130 قسمت با 360 موضوع اعتیاد در بین جوانان به سفارش ستاد مبارزه با مواد مخدر، ریاست‌جمهوری و وزارت آموزش و پرورش در حال ساخت است.»

مهدی مطلبی با آن که 9 سال در کنار مسعود تکاور، محسن محسن‌نسب، حسین تبریزی و... به‌عنوان دستیار کارگردان تجربه‌های زیادی کسب کرده، اما معتقد است:

«علی میری رامشه جزو معدود کارگردان‌هایی است که در عین جوانی تجربه کار‌ در گونه‌های مختلف را دارد و در حین کارگردانی انرژی به اعضای گروه منتقل می‌کند و بسیار خوشحالم که کنار ایشان کار می‌کنم.»

مطلبی علاوه بر دستیار کارگردانی در عرصه موسیقی و بازیگری فعالیت دارد. به گفته خودش با یاری مهدی مقدم ضبط نهایی نقاب (عنوان اثرش)‌ را انجام می‌دهد.

همچنین مطلبی در این مجموعه توانسته در اپیزود «پسران آتش» با مهدی مقدم همبازی شود. او می‌گوید: «داریوش (با بازی مهدی مقدم)‌ معتادی است که دوست دارد جوانان مردم را به سمت اعتیاد بکشاند. من یکی از دوستان صمیمی داریوش محسوب می‌شوم.

نیلوفر دوستی از جمله بازیگرانی است که به سرعت به مخاطب سیما شناسانده شد. در آثار متعدد و کنار کارگردان‌های باتجربه تلویزیون حضور داشته و آثار او از جمله مرد دو هزار چهره، پنجمین خورشید، پیامک از دیار باقی، هوش سیاه، آژانس دوستی، بچه‌های بهشت (کار جنگی حسین فهمیده)‌، پسرها سرباز به دنیا نمی‌آیند و ... با پذیرش خوبی از سوی مخاطب مواجه بوده است. وی در اپیزود دورافتاده با بازی در نقش گیسو شخصیتی منفی‌گرا را در ذهن مخاطب ترسیم می‌کند. او می‌گوید: «اکثر نقش‌هایم مثبت بوده و کمتر در نقش‌های منفی حضور داشتم. در این اپیزود نقش خلافکاری را ایفا می‌کنم که سعی دارد خانواده‌ها را به سمت اعتیاد بکشاند.»

وی ادامه می‌دهد: «گیسو دیدگاهی منفی دارد و دوست ندارد خانواده‌ها سالم زندگی کنند و در تلاش است خانواده‌های صمیمی را به هم بپاشد.»

بازیگران: حسین یاریار، مهدی مقدم، حشمت آرمیده، هما خاکپاش، رحمان مقدم، نیلوفر دوستی، پانته‌آ کیقبادی، علی جوادی، امیرحسین نجفی، مهرداد برجی، کاوه نوید، آزیتا بالو، پریسا علی‌مرادی، رویا گرائیلی، مریم قیصری، امیر قلوبی، پدرام عبدالوند و...

کارگردان: علی میری رامشه، تهیه‌کننده: سیدمحمد جلالی، نویسنده: ساسان فرخ‌نیا، مدیر تولید: حسین باقریان، مدیر تصویربرداری: سعید ستوده، صدابردار: علی عدالت‌دوست، طراح گریم: کاظم شیرازی، طراح صحنه و لباس: صادق فهیمی، عکاس: فرزاد اسدیان.