هتل‌های شناور؛ مقصدی برای مسافران آینده

در این میان و در حالی که طراحی ساختمان‌های سر به فلک کشیده و رقابت بر سر افزودن ارتفاع بیشتر موضوع اصلی و همیشگی معرفی ابرسازه‌های حال و آینده شده است، گروه‌های مهندسی پیشرو و آینده‌نگر همچنان قصد دارند با ارائه طرح‌های مدرن و متمایزی از معماری ـ بویژه معماری سبز ـ‌ به خلق سازه‌های متفاوت و باشکوهی دست بزنند که بجز برانگیختن تحسین و احترام کارشناسان و عموم مردم، به نمادهای خیره‌کننده و امید بخشی از مدل‌های آینده سکونتگاه‌های بشری در سیاره‌ای بدل شوند که از هم‌اکنون آبستن دغدغه‌های گوناگون زیست‌محیطی و مخاطرات بالقوه آب و هوایی در تامین امنیت و آسایش زندگی فردای ساکنان آن است.

در این میان یکی از سرفصل‌های نوین معماری مدرن که توجه طراحان و معماران را به خود معطوف ساخته به موضوعی مربوط می‌شود که از آن با عنوان طراحی سازه‌های ضدبلایای طبیعی یاد می‌شود.

در همین رابطه گروهی از مهندسان با مخاطب قرار دادن دغدغه‌ها و نگرانی‌های بالقوه و روزافزون جهانی پیرامون تغییرات اقلیم و بویژه با توجه به موضوع بالا آمدن سطح آب اقیانوس‌های جهان، به طراحی مدلی مفهومی از ابرسازه‌های آینده مشغول شده‌اند که تعریف ساده و خلاصه آن از این قرار است: هتل کشتی شناور برای مقابله با اثرات تغییرات آب و هوایی. طرح مفهومی سازه‌ای شناور که بدون واهمه از بالا آمدن سطح آب‌های جهان به دنبال تغییرات اقلیمی می‌توان به آن پناه برد.

این ساختمان قوسی شکل که به آرک یا سفینه دریایی معروف شده است، از ساختاری منحصر به فرد و خاص بهره می‌برد که کلیت آن را به طور خودکار قادر به شناور شدن و بر سطح آب‌های جهان می‌کند.

البته این ابرسازه خاص به صورتی طراحی شده است که علاوه بر ویژگی کلی شناوری و حضور زنده بر سطح اقیانوس‌ها، اساسا حکم خانه و منزلگاهی زیست اقلیمی (بایوکلایماتیک) را نیز داراست که از وجود سامانه‌های مستقل و خودکفای کمکی و پشتیبان حیات بهره می‌برد. این سامانه‌های پشتیبانی‌کننده، در واقع همان دستگاه‌های راه‌اندازی چرخه‌های حیات هستند که با هدف استقلال سازه و کاهش ردپاهای زیست محیطی در طراحی سامانه‌های پیشرفته و مدرن سکونتگاهی گنجانده می‌شوند و ازجمله نمونه‌های آن می‌توان به عناصری اشاره کرد که حضور و کارکردپذیری یک چرخه حیات بسته را تضمین می‌کنند.

آرک یا همان هتل کشتی شناور، محصول طراحی گروه مهندسان شرکت رمی استودیو است که در ارتباط با برنامه اتحادیه بین‌المللی مهندسان معماری موسوم به برنامه «معماری برای رهایی و تخفیف بلایای طبیعی» ارائه شده است و به ادعای طراحانش می‌تواند در اقلیم‌های گوناگون و در مناطق خطرناک به لحاظ ارتعاشات زمین لرزه‌ای ساخته و مورد استفاده واقع شود؛ چراکه پی یا طبقه تحتانی این سازه شناور حکم یک ساختار لایه‌ای یا پوسته‌ای را دارد که عاری از هر گونه لبه، برآمدگی یا زاویه است.

در همین خصوص وجود یک سامانه باربردار متشکل از قوس‌های طاقی و کابل‌ها این امکان را برای سازه فراهم می‌کند که در موارد خاصی همچون بروز زلزله، بتواند وزن خود را در امتداد کل پیکره‌اش توزیع کند.

این ویژگی جالب‌توجه در حالی است که طراحی زیرکانه و دقیق این ساختمان شناور از تامین ارتباط بهینه و مطلوبی میان حجم و سطح خارجی حکایت دارد. وجود چنین رابطه بهینه‌ای می‌تواند به صورت چشمگیری در امر صرفه‌جویی مواد و مصالح به کار رفته و همچنین تأمین کارامدی مطلوب انرژی نقش بسزائی ایفا کند. از طرفی چارچوب‌ها و اسکلت‌های از پیش ساخته شده این هتل کشتی شناور امکان ساخت و ساز سریع آن را نیز فراهم می‌آورد.

ویژگی جالب توجه دیگری که در آرک به چشم می‌آید آن است که کلیت این هتل کشتی شناور، از یک سامانه انرژی واحد، مرکب شده است. شکل این بنای شناور به صورتی است که برای نصب و استقرار سلول‌های فتوولتائیک در زاویه‌ای مطلوب و بهینه در راستای خورشید کاملا مناسب نشان می‌دهد.

کیپولا یا همان گنبد هتل که در بخش فوقانی سازه واقع شده، قادر است هوای گرمی که در انباره‌های گرمایی فصلی جمع آوری و انباشته می‌شود، جمع کند و از رهگذر آن برای تامین یک ذخیره و منبع بی‌وقفه و پیوسته عرضه انرژی در راستای خودکفایی و استقلال کل مجموعه از شرایط و مقتضیات زیست‌محیطی خارجی بهره‌مند شود. البته طراحی آرک طوری است که می‌تواند گرمای حاصل از محیط اطراف ـ‌ شامل هوا، آب یا خشکی بیرون ـ‌ را نیز مورد استفاده خود قرار دهد. همان گونه که کارشناسان و صاحب‌نظران طراحی سازه‌های آینده یا همان معماری سبز رویکرد به کشت و کار گلخانه‌ای را گام بعدی در خلق ساختمان و سازه‌های زیست اقلیمی به حساب می‌آورند، مجموعه هتل کشتی شناور آرک نیز از این قاعده بی‌نصیب نمانده و کشت سبز گلخانه‌ای در آن گنجانده شده است. در واقع فضای داخلی آرک به ایجاد محوطه‌هایی با روشنایی کافی و مناسب برای رشد و پرورش گیاهان در هر زمان از روز کمک می‌کند.

ضمن این که نور و روشنایی روز به قدر کفایت از میان سقف شفاف و آرک به داخل نفوذ می‌کند تا روشنایی اتاق‌ها و بخش‌های داخلی ساختمان را فراهم کند.

ردیف ایوان‌ها و بالکن‌های هتل هم طوری است که به عنوان اماکن اجتماعی و برای تفریح و سرگرمی دسته‌جمعی به کار می‌رود.

همچنین این هتل کشتی شناور از وجود یک آرایش کلی سود می‌جوید که قادر است به سهولت برای کارکردهای مختلف در طول زمان سازگار و منطبق شود.

اما درباره قدرت و استحکام آرک باید گفت استواری ساختاری این بنای شناور توسط مجموعه فشرده و متراکمی از تیرهای کمانی و کشش کابل‌های فولادی تامین می‌شود. اسکلت و چارچوب آن به وسیله ورق پوش مخصوصی روکش شده است که امروزه به لحاظ کارامدی بالای انرژی و هزینه در ساخت و تهیه دیواره‌ها و بام‌های مدرن استفاده می‌شود.

این ورق پوش که از اتیل تترافلوئور اتیلن یا ETFE ساخته شده، پوشش بسیار مستحکمی است که صفات متعددی ازجمله خود تمیز شوندگی، بازیافت‌پذیری، دوام بیشتر، کارآمدی هزینه بالاتر و از همه مهم‌تر سبک‌تر بودن از شیشه را با خود یدک می‌کشد.

ورق پوش توسط مقاطع عرضی فلزی مخصوصی به اسکلت بنا ضمیمه و چسبانده می‌شود که به عنوان جمع‌کننده‌ها یا جاروهای خورشیدی در مورد گرمایش آب و همچنین ناودان‌ها و آب‌روهایی در مورد جمع آوری
آب باران از سقف عمل می‌کنند.

کارشناسان معتقدند گروه معماری رمی استودیو در واقع مفهوم زیست کره دست‌ساز بشر را برداشته و با بینش ارائه هتل کشتی شناور تلفیق کرده‌اند.

این هتل مفهومی برای ایستادگی در برابر سیل‌ها، امواج جزر و مدی و موج‌های متعاقب زمین‌لرزه‌ها، بالا آمدن سطح آب اقیانوس‌ها و همچنین زمین لرزه‌ها و سایر بلایای مخرب طبیعی طراحی شده است. این کشتی مسکونی با شناور شدن روی آب‌ها و استقلال کارکردهای حیاتی‌اش قادر به تامین یک محیط زیست سبز و متکی
به خود برای مهمانانی خواهد بود که احتمالا هرگز به فکر ترک آن نخواهند افتاد. طراحان هتل کشتی آرک معتقدند طرح آنها جدا از اعتبارهای زیست‌محیطی، یک طراحی گیج‌کننده و سحرانگیز است که به نظر می‌رسد بیننده امروزی و مهمانان آینده‌اش را مستقیما به دنیای فیلم‌های علمی تخیلی پرتاب می‌کند.

حوریه هادی

منابع: Discovery

Inhabitate