کودکان و یادگیری مهارت‌های زندگی اجتماعی

انسان به طور ذاتی موجودی اجتماعی است و فرآیند اجتماعی شدن از همان لحظه تولد کودک آغاز می‌شود. همه ما دوست داریم که با دیگران بخوبی بتوانیم ارتباط برقرار کنیم، در ارتباط بادیگران است که ما خودمان را می‌شناسیم، نیازهایمان را برطرف می‌کنیم و خلاصه این‌که در ارتباط با اطرافیان است که رشد می‌کنیم، درواقع برقراری ارتباط و تعاملات اجتماعی مناسب داشتن مهارت‌هایی لازم است که پایه‌ریزی این مهارت‌ها در دوران کودکی است.

به طور کلی مهارت‌های اجتماعی که برای دوره کودکی مورد نیاز هستند و باید به کودکان آموزش داده شود، شامل موارد متنوعی می‌شوند که مهارت‌هایی که در آموزش‌ به او کمک می‌کند  مثل مهارت شنیدن و صحبت کردن از جمله آنهاست.

مهارت‌هایی که موفقیت‌های کودک را در موقعیت‌های مختلف افزایش می‌دهد، مانند سوال پرسیدن، چگونگی برقراری دوستی‌ها وحفظ آن مثل درخواست از دیگران برای بازی کردن، آگاهی از احساسات (آگاهی از احساسات خود و دیگران و کنار آمدن با احساسات منفی) و مواجهه با استرس (مثلا هنگام اشتباه کردن چه کار باید بکند یا در مواجهه با مسخره شدن، طعنه یا سرزنش دیگران چه واکنشی نشان دهد و چگونه برخورد کند) را هم می‌بایست جزو این موارد محسوب کرد.

اگر کودک شما امکان برقراری ارتباط با دیگران را نداشته باشد، نمی‌تواند بیاموزد که چطور در اجتماع رفتار کند، پس اگر در جایی زندگی می‌کنید که کودکان زیادی حضور ندارند، کودکان را برای بازی دعوت کنید؛ اما به خاطر داشته باشید که موقعیت و زمان بازی را تا زمانی که روابط تثبیت نشده‌اند و بزرگسالان نیز هنوز یکدیگر را نشناخته‌اند، محدود کنید.

سعی کنید الگوی مناسبی برای کودکتان باشید. زمانی که کودک شما را در حال خرید، خوشامدگویی به دیگران، گفت‌وگوی تلفنی یا هر کار دیگری می‌بیند، الگوی رفتار اجتماعی را می‌آموزد.

فرصت‌هایی را برای تمرین فراهم کنید. از او بخواهید دوستش را بعد از مدرسه دعوت کند و باهم وقت بگذرانند، ابتدا با پیشنهادهایی مثل این‌که با هم بازی کنند، کیک بپزند یا فیلم تماشا کنند تلاش کنید زمان آنها را پر و بتدریج این موقعیت‌ها را بیشتر کنید.

ایفای نقش و نمایش بازی کردن فرصت بسیار مناسبی برای آموزش و تمرین مهارت‌هاست. از موقعیت‌های ساده شروع کنید. مثلا از کودک خود بخواهید دوستش را برای بازی دعوت کند یا دعوت یک دوست را رد کند یا به طور مسالمت‌آمیز نظر مخالف خود را بیان کند. به او نقش‌های مختلف بدهید مثلا به میهمانان خوشامد بگوید یا با تلفن صحبت کند.

به کودک خود برچسب نزنید. به عنوان مثال وقتی او را خجالتی، تنها، سرد و غمگین توصیف می‌کنید، سبب تقویت این رفتار می‌شوید. به جای آن او را تشویق کنید که اجتماعی‌تر باشد و وقتی پیشرفت می‌کند، حتما او را تحسین کنید.

فراموش نکنید شرکت در کلاس موسیقی به طور شگفت‌انگیزی در بهبود روابط اجتماعی بخصوص برای کودکان خجالتی بسیار موثر است. اگر امکان آن هست، کودکتان را به کلاس موسیقی بفرستید.

در نهایت هر شب هنگام خواب در مورد فعالیت‌های روزانه و تجربه اجتماعی آن روز با او صحبت کنید و از پیشرفت او اظهار رضایت کنید و به صورت غیرمستقیم نکاتی جدید را به او آموزش دهید.

سمیه شکرانی