اصول مراقبت از‌دندان‌ها

اگر دور افرادی را که با مسواک بیگانه‌اند خط بکشیم باید گفت آمارهای وزارت بهداشت در سال‌های اخیر از شتاب تاسفبار تخریب دندان ایرانی‌ها حکایت دارد. این موضوع از کیفیت پایین نوع مراقبت از دندان‌ها ناشی می‌شود و البته برخی باورهای غلط و ناآگاهی‌ها در این حوزه. برخی از نکات کلیدی در مراقبت از دندان‌ها طبق آخرین یافته‌های پزشکی به شرح زیر است:

موهای نایلونی مسواک باید از نوع نرم (Soft)‌ باشد. نوع متوسط (Medium)‌ نیز می‌تواند برای افرادی که لثه‌های حساس ندارند انتخاب خوبی باشد، اما نوع سخت (Hard)‌ توسط شرکت‌های معتبر تولید نمی‌شود یا طبق استاندارد در محدوده متوسط قرار می‌گیرند. نوع بسیار نرم نیز در بازار یافت می‌شود که به توصیه دندانپزشک استفاده می‌گردد. مارک‌های معتبر مسواک، قیمتی گران‌تر دارند، اما اغلب انواع آنها از چند هزار تومان تجاوز نمی‌کند. یک مسواک مناسب را می‌توان در محدوده قیمتی 2500 تومان به بالا تهیه کرد. بنا به توصیه دندانپزشکان مسواک‌های برقی قدرت تمیزکنندگی بهتری دارند، اما قیمت بالایی دارند و تهیه آن برای همگان ممکن نیست. در مقابل مسواک‌هایی که حالت لرزش (ویبره)‌ دارند و به وسیله باتری یک بار مصرف کار می‌کنند دندان‌ها را در حد مطلوب تمیز می‌کنند و قیمت مناسبی هم دارند. مسواک‌های با الیاف زیگزاگ یا مورب، سر زاویه‌دار یا قابل انعطاف، ماساژور و محافظ لثه و... نیز انتخاب‌های خوبی هستند. درباره مارک‌های معتبر لازم به ذکر است در بازار گسترده و پرسود لوازم بهداشتی می‌توان انواع مسواک‌های تقلبی و ارزان‌قیمت را یافت که اصولا کاری جز تخریب لثه و دندان ندارند. مسواک درصورت استفاده مناسب حداقل 4 ماه باید حالت اولیه الیافش را حفظ کند و در هر صورت بیش از این مدت نباید از یک مسواک استفاده کرد.

مسواک زدن نیمی از فرآیند تمیز کردن دندان‌ است و بدون استفاده از نخ دندان راه به جایی نمی‌برد! فاصله میان دندان‌ها همواره با مواد غذایی مولد میکروب‌ها اشغال می‌شوند و برس‌های مسواک توانایی پاک کردن آنها را ندارند. بسیاری افراد نخ دندان را به دلایل نادرست نظیر خون افتادن لثه‌ها به کار نمی‌برند در حالی که استفاده درست و آرام از نخ دندان خونریزی لثه را در پی نخواهد داشت. خوشبختانه انواع نخ دندان‌های ایرانی و مرغوب با قیمت مناسب تولید و عرضه می‌شوند و باید گفت در این‌باره تفاوت مهمی میان نوع ایرانی و خارجی که گران هم هستند، وجود ندارد. نخ دندان‌ها باید پیش از مسواک زدن به کار برده شوند. کودکان باید از 3 سالگی مسواک زدن و از 5 سالگی به کار بردن نخ دندان را بیاموزند.

بسیاری از انواع سفیدکننده‌ها و تقریبا تمامی آنها در صورت استفاده زیاد مینای دندان را از بین می‌برند. به جای سفیدکننده‌ها از خمیردندان‌هایی که در خود سفیدکننده دارند استفاده کنید. از مصرف گرد زغال، نمک طعام و... برای شستن و سفید کردن دندان خودداری کنید و در صورتی که خمیر دندان ندارید با آب خالی مسواک بزنید. بهترین مراقبت ویژه‌ای که بدون کمک دندانپزشک می‌توان از دندان‌ها صورت داد استفاده از دهانشویه فلوراید است.

بسیاری از افراد فقط پس از شروع درد دندان پایشان به دندانپزشکی باز می‌شود. در حالی که لکه سیاهرنگی که روی یکی از دندان‌ها ایجاد می‌شود با فاسد کردن محیط دهان روند تخریب سایر دندان‌ها و لثه را تشدید می‌کند.

سیاه شدن دندان و شروع تخریب مینای آن روندی بی‌بازگشت است و تاخیر در پر کردن دندان خراب شده در حقیقت باعث تحمیل هزینه‌های بیشتر و از دست دادن سلامت سایر دندان‌ها می‌شود. مشاوره دندانپزشکی به صورت دائمی و حداقل هر 6 ماه یکبار روند مراقبت جدی از دندان‌ها را تضمین می‌کند.

امین رحیمی