آشپزی تلویزیون، سفره‌ها را ایرانی‌تر می‌کند

برنامه‌های آشپزی تلویزیون در همه شبکه‌ها تولید و پخش می‌شوند و هر کدام از آنها تلاش می‌کنند با تنوع بخشیدن به غذاهایی که آموزش می‌دهند، مخاطب بیشتری پیدا کنند. در این برنامه‌ها هم غذاهای فرنگی آموزش داده می‌شود و هم غذاهای ایرانی، اما واقعیت این است که چند سالی است آموزش غذاهای فرنگی در تلویزیون بیشتر شده است. تهیه‌کننده‌ها برای این رویکردشان دلایل خاص خود را دارند که یکی از آنها تنوعی است که در غذاهای فرنگی وجود دارد؛ اما چند روز پیش معاونت سیما آموزش غذاهای فرنگی در شبکه‌های تلویزیونی را ممنوع کرد. این خبر با واکنش‌های مختلفی که بیشتر منفی بود، همراه شد؛ اما حالا هیجانات فروکش کرده و می‌توان این ممنوعیت را از زوایای مختلف بررسی کرد و به این موضوع پرداخت که چه عواملی باعث شد تا معاونت سیما به شبکه‌های تلویزیونی اعلام کند که آموزش غذاهای فرنگی را متوقف کنند.

آسیه مزینانی چند سالی است تهیه‌کنندگی برنامه خانه‌ مهر را به عهده دارد که از شبکه جام‌جم برای ایرانیان مقیم خارج پخش می‌شود. او درباره ممنوعیت آموزش غذاهای فرنگی به خبرنگار جام‌جم گفت: این ممنوعیت حرکت بدی نیست چون در تهیه‌کنندگان و آشپزهای برنامه‌های تلویزیونی این انگیزه را ایجاد می‌کند که درباره غذاهای ایرانی بیشتر تحقیق کنند و روش تهیه آنها را به مخاطبان آموزش دهند؛ اما در کنار این قضیه باید به این نکته هم توجه کرد که تنوع غذاهای ایرانی بسیار کم است.

وی افزود: غذاهای ایرانی فقط در بخش سوپ و آش دارای تنوع زیادی است و در بخش‌های دیگر ما فقط تعداد محدودی غذای سنتی داریم که آموزش آنها در اولویت همه شبکه‌هاست. از طرفی ما در برنامه خانه مهر برای ایرانیان خارج از کشور آموزش آشپزی داریم، بنابراین باید به این نکته توجه کنیم که فرزندان آنان بیشتر در معرض غذاهای فرنگی هستند و بیشتر هم دوست دارند از آنها تغذیه کنند. ما برای حل این مشکل تصمیم گرفتیم غذاهای فرنگی را به نوعی بومی‌سازی کنیم. مثلا فرنگی‌ها استیک را فقط چند ثانیه روی آتش نگه‌ می‌دارند و بعد آن را می‌خورند؛ اما ما به بینندگان خود آموزش می‌دهیم که استیک را به شیوه ایرانی پخت کنند. در این مواقع حتی می‌توانیم نام جدیدی برای این غذا انتخاب کنیم.

مزینانی با تاکید روی بومی‌سازی غذاهای فرنگی یادآور شد که با این روش ما با یک تیر دونشان می‌زنیم؛ هم تنوع آموزش غذاها را در برنامه‌هایمان حفظ می‌کنیم و هم از نفوذ فرهنگ بیگانه به سفره‌های ایرانی جلوگیری می‌کنیم.

مسعود یمینی، تهیه‌کننده برنامه «به خانه برمی‌گردیم» هم یکی از دلایل گرایش برنامه‌های آشپزی تلویزیون به آموزش غذاهای فرنگی را محدودیت در انواع غذاهای ایرانی ذکر کرد و گفت: واقعیت این است که تنوع غذایی ما ایرانی‌ها بسیار اندک است و با این محدودیت همه شبکه‌ها نمی‌توانند، برنامه‌های آشپزی داشته باشند.

یمینی اما در کنار عدم تنوع غذاهای ایرانی روی این نکته هم تاکید می‌کند که غذاهای ایرانی معمولا پرحجم و چرب هستند و برای سلامتی مضر می‌باشند. بنابراین برنامه‌های آشپزی باید الگوی تغذیه‌ای مردم را اصلاح کنند. این اصلاح، زمانی عملی می‌شود که به مردم آموزش داده شود که غذاهایی مصرف کنند که بیشتر حاوی سبزیجات، گوشت‌ سفید، کم‌چرب، بدون سرخ‌کردنی و.... باشد.

یمینی در پاسخ به این پرسش که چرا در برنامه‌های آشپزی کمتر سراغ غذاهای محلی می‌روید؛ غذاهایی که هم تنوع زیادی دارند و هم سالم‌ترند؟ گفت:غذاهای محلی را هم آموزش می‌دهیم؛ اما واقعیت این است که بیشتر این غذاها هم معمولا پرچرب و پرحجم هستند و در کل برای سلامتی مضر هستند.

دکتر اعتماد سعید، عضو شورای سلامت تلویزیون اما نظری کاملا متفاوت با نظر تهیه‌کنندگان دارد. او درباره عدم آموزش غذاهای فرنگی در تلویزیون گفت: غذاهای فرنگی اصلا با ذائقه ایرانی ما همخوانی ندارد و احتیاجات غذایی ما را تامین نمی‌کند. بنابراین برنامه‌های تلویزیونی نباید با آموزش این نوع غذاها، مردم را ترغیب کنند از غذاهای فرنگی استفاده کنند.

این پزشک تاکید کرد: غذاهای ایرانی تنوع زیادی دارند، اما روش پخت آنها اشکالاتی دارد که برنامه‌های تلویزیونی باید روش پخت و استفاده درست از این غذاها را آموزش بدهند و نباید به بهانه این‌که این غذاها مثلا پرچرب یا پرحجم هستند، آنها را از سفره مردم حذف کنند.

سعید در پاسخ به این نکته که برخی از تهیه‌کنندگان بر این باور هستند که اگر تلویزیون برنامه‌های آموزش غذاهای فرنگی را حذف کند، مردم به سمت برنامه‌های ماهواره که آموزش این نوع برنامه‌ها را پخش می‌کنند، گرایش پیدا می‌کنند،گفت: این تهیه‌کننده‌ها کاملا سخن درستی می‌گویند. اگر واقعا همه شبکه‌های ماهواره‌ای آموزش غذاهای فرنگی را در دستور کار خود دارند، تلویزیون کشور ما باید روی آموزش غذاهای سنتی متمرکز شود چون جای آموزش این‌گونه غذاها واقعا خالی است و ما باید این خلأ را پرکنیم.

طاهره آشیانی / گروه رادیو و تلویزیون