افزایش نگران کننده حوادث ناشی از کار

هر چند عبدالرزاق برزگر، به‌طور صریح از افزایش آمار مرگ و میر حوادث ناشی از کار سخنی به میان نمی‌آورد، اما مقایسه این آمار نسبت به سال گذشته این موضوع را تایید می‌کند. او می‌گوید: طی 9 ماه امسال 993 نفر بر اثر حوادث ناشی از کار، جان خود را از دست دادند که این رقم در مدت مشابه سال گذشته 951 نفر بوده است. علی رحیمی، معاون دفتر آمار و محاسبات اقتصادی ـ اجتماعی صندوق بیمه تامین اجتماعی نیز در گفت‌وگو با «جام‌جم» از افزایش 56/5 درصدی آمار وقوع حوادث ناشی از کار در کشور طی 6 ماهه اول امسال نسبت به مدت مشابه سال گذشته در میان افراد تحت پوشش خبر می‌دهد.

نگرانی معاون پزشکی و آزمایشگاهی سازمان پزشکی قانونی کشور از یک‌سو و استناد به آمار ارائه شده از سوی معاون دفتر آمار و محاسبات اقتصادی ـ اجتماعی صندوق بیمه تامین اجتماعی از سوی دیگر برای پذیرفتن این واقعیت که وقوع حوادث ناشی از کار و مرگ و میرها و نقص‌عضوهای دائمی آن در کشور همچنان رو به افزایش است، کفایت می‌کند.

اما این پایان داستان غم‌انگیز قربانیان حوادث ناشی از کار در کشورمان نیست، چرا که کوتاهی کارفرمایان در قبال کارگران و شانه خالی کردن آنها از بیمه کردن کارگران خود از یک‌سو و حمایت دست و پا شکسته بیمه‌ها از حادثه‌دیدگان در حین کار و روند طولانی پرداخت غرامت به آنها تبدیل به دغدغه جدیدی برای کارگرانی شده است که به دلیل شرایط حرفه‌ای‌شان هر روز با حوادث و خطرات دست و پنجه نرم می‌کنند.

هنوز مشکل محرومیت تعداد زیادی از کارگران از پوشش بیمه‌ای به دلیل شانه خالی کردن کارفرمایان از بیمه‌کردن آنان به قوت خود باقی است که گلایه‌های برخی از حادثه‌دیدگان از عدم حمایت بیمه‌ها مبنی بر سنگ‌اندازی‌ها و گذاشتن تبصره‌های متعدد پیش پای آنها بر این نگرانی‌ها می‌افزاید.

آنها معتقدند بیمه‌ها در مواردی از ایفای نقش حمایتی لازم خود نسبت به کارگران پس از وقوع حوادث حین کار شانه خالی می‌کنند، در حالی که به اعتقاد بیمه‌شدگان تنها امید آنها در صورت وقوع حوادث شغلی باید همین بیمه‌ها باشند.

هرچند به گفته مسوولان صندوق بیمه تامین اجتماعی، براساس ماده 71 قانون بیمه تامین اجتماعی تمام بیمه شدگان حتی از اولین روز بیمه شدن می‌توانند براساس ضوابط از تمام حمایت‌های درمانی، پرداخت مستمری یا غرامت نقص عضو سازمان تامین اجتماعی برخوردار شوند، اما بعضا حادثه‌دیدگان از روند طولانی رسیدگی و دریافت غرامت کلی یا مستمری ازکارافتادگی گلایه دارند که این وضعیت توجه و بازنگری جدی‌تر مسوولان این صندوق بیمه‌ای را می‌طلبد.

آمارها در حالی از روند رو به افزایش حوادث ناشی از کار در کشورمان حکایت می‌کنند که موضوعاتی مانند اصلاح قوانین کار و افزایش ایمنی محیط‌های کاری از یک‌سو و اصلاح قوانین مربوط به بیمه‌های بیکاری و ازکارافتادگی از سوی دیگر که طی سال‌های اخیر مطرح شده همچنان در حد طرح مانده است و اقدام عملی خاصی در این زمینه انجام نشده است.

نگاهی به پرونده حوادث ناشی از کار در کشور بیانگر این واقعیت است که آمارهای مربوط به مرگ‌ومیر و از کارافتادگی‌های ناشی از حوادث در حین کار فقط در سال‌جاری افزایش نیافته است، به طوری‌که تقریبا در چند سال اخیر این آمارها هرسال در مقایسه با مدت مشابه سال قبل از آن با روند افزایشی مواجه بوده است.

این همان نکته‌ای است که معاون پزشکی و آزمایشگاهی سازمان پزشکی قانونی کشور با تایید آن به سیر صعودی مرگ و میر حوادث ناشی از کار طی سال‌های 1381 تا 1387 اشاره کرده و می‌گوید: در طول این مدت، هر سال مرگ و میر حوادث ناشی از کار در مقایسه با سال قبل از آن با افزایش قابل توجهی مواجه بود به نحوی که مرگ ناشی از حوادث کار در سال 87 در مقایسه با سال قبل از آن 4/64 درصد افزایش یافت.وقوع حدود 10 هزار حادثه شغلی ظرف مدت 6 ماه کافی است برای پذیرفتن این واقعیت که آمار حوادث ناشی از کار در کشورمان بالاست و باید پیش از این‌که این موضوع به مرحله بحرانی برسد، برای آن چاره‌اندیشی کرد.

این در حالی است که متاسفانه هنوز تعداد زیادی از کارگران در گروه‌های شغلی مختلف از پوشش بیمه‌های اجتماعی محرومند و همین امر آسیب‌پذیری این افراد و خانواده آنها را در صورت وقوع حوادث ناشی از کار بیشتر می‌کند.

به گفته معاون دفتر آمار و محاسبات اقتصادی ـ اجتماعی صندوق بیمه تامین اجتماعی، بر اساس آمار 6 ماهه اول امسال از 10 هزار و 404 مورد حوادث ناشی از کار، بیمه‌شدگان این صندوق 9568 (91 درصد) بهبود کامل یافتند، 290 نفر از کارافتاده دائمی شدند که بیمه به آنها مادام‌العمر مستمری پرداخت می‌کند، به 495 نفر غرامت نقص عضو داده شده و 51 نفر نیز فوت کردند که به خانواده آنها مستمری ماهانه پرداخت می‌شود.

بر اساس آمارهای سازمان پزشکی قانونی کشور و صندوق بیمه تامین اجتماعی، بی‌احتیاطی بیشترین دلیل بروز حوادث حین کار است و در این میان، سقوط از بلندی در صدر حوادث ناشی از کار قرار دارد.

شاید بتوان گفت عدم رعایت نکات ایمنی برای حفظ امنیت جانی کارگران توسط کارفرمایان از یک سو و بی‌احتیاطی کارگران از سوی دیگر موجب شده سقوط از بلندی در رده اول حوادث ناشی از کار جای گیرد.

معاون دفتر آمار و محاسبات اقتصادی ـ اجتماعی صندوق بیمه تامین اجتماعی نیز سقوط کردن و لغزیدن را بیشترین حوادث ناشی از کار می‌داند.

رحیمی، توضیح می‌دهد: فقط در 6 ماهه اول امسال  2326 مورد از حوادث ناشی از کار (21 درصد) به دلیل سقوط از بلندی و 1381مورد نیز به دلیل لغزیدن رخ داده و این عامل بیش از سایر موارد موجب مرگ افراد در حین کار شده است.

اما این پایان نگرانی‌ها بر افزایش آمار حوادث ناشی از کار در کشور نیست، زیرا گزارش‌های صندوق بیمه تامین اجتماعی از آمار آسیب دیدگان و متوفیان ناشی ازحوادث حین کار نشان می‌دهد بیشترین قربانیان این حوادث تقریبا در رده سنی جوانان قرار گرفته‌اند، به طوری که طی 6 ماهه اول امسال 25 تا 29 ساله‌ها بیشترین قربانیان حوادث ناشی از کار با فراوانی 2853 مورد بوده‌اند.

هرچند تلاش‌های ما برای انجام مصاحبه‌ای با مسوولان صندوق بیمه تامین اجتماعی در خصوص مشکلات و نواقص موجود در حمایت از حادثه‌دیدگان حین کار، برخی سنگ‌اندازی‌ها و طولانی شدن روند پرداخت غرامت به نتیجه نرسید، اما به نظر می‌رسد ضروری است مسوولان وزارت کار، وزارت رفاه و تامین اجتماعی و صندوق‌های بیمه‌ای از جمله صندوق تامین اجتماعی با جدیت بیشتری پیگیر اجرای این طرح‌ها و بازنگری در قوانین بیمه‌ای در جهت حمایت از قشر کارگر در صورت وقوع حوادث حین کار باشند.

پوران محمدی ‌/‌ گروه جامعه