بی مهری به بلوط‌های لرستان

طبق آمارهای اعلام شده در حال حاضر این استان رتبه ششم مساحت جنگل‌ها و رتبه هفدهم مساحت مراتع کشور را به خود اختصاص داده است از سوی دیگر لرستان ?? درصد مساحت جنگل‌های زاگرس را در اختیار دارد . شاخص درختان بلوط، سرسختی آن است که در مقابل بلاهای طبیعی، کم آبی، خشکسالی و... مقاوم است.درختان بلوط، چرخه زندگی بالغ بر 5000 گونه حشره، بیش از 80 گونه خزنده و دوزیست، 150 گونه پرنده و 60 گونه پستاندار را فراهم می‌سازد.

درختان بلوط منطقه زاگرس گونه‌های بکر و طبیعی هستند که در صورت تخریب شدن، احیای آنها غیرممکن به نظر می‌رسد، زیرا بلوط به صورت طبیعی و خدادادی پرورش پیدا می‌کند و به رغم تلاش کارشناسان پرورش مصنوعی آن تاکنون بی نتیجه مانده است.

درختان بلوط علاوه بر ایجاد منظره دلپذیر در پهنه زاگرس، موجب حفظ و نگهداری آب در خاک و بویژه در سراشیبی‌ها و همچنین مانع از فرسایش خاک می‌شود و از طرف دیگر با سیستم ریشه‌های گسترده (3 برابر ارتفاع درخت) علاوه بر زهکشی خاک‌ها سبب تقویت آب‌های زیرزمینی نیز می‌شود.

مدیرکل محیط زیست لرستان در این رابطه اظهار کرد: سازمان محیط زیست لرستان با کمک یکی از تشکل‌های فعال زیست محیطی و همکاری آموزش و پرورش توانسته کاشت 500 هزار دانه بلوط را در دستور کار خود قراردهد.

محمدحسین بازگیر در باره طریقه کاشت درختان بلوط یادآورشد: کاشت دانه‌های درخت بلوط به‌گونه‌ای است که این دانه‌ها ابتدا به مدت یک‌سال در منزل کاشت می‌شوند و بعد از آن در طبیعت استان و مناطقی که پوشش درختان بلوط آن در حال انقراض است، غرس می‌شوند.

به گفته وی هر هکتار جنگل که 200 اصله درخت در آن موجود باشد می‌تواند از70 تن گرد و غبار جلوگیری کند.

بازگیر خاطرنشان کرد: در سطح استان لرستان حدود یک‌میلیون هکتار جنگل و یک میلیون هکتار مرتع وجود دارد. شاخص درختان بلوط سرسختی آن است که بلایایی مانند طوفان، زلزله، انواع آفات طبیعی، تبر و تیشه را به جان خریده و حتی بالای 300 سال عمر کرده‌اند، علاوه براین، گونه‌هایی همچون بنه، لاله‌های واژگون، موسیر و... با پوشش بسیار خوبی نیز در سطح لرستان وجود دارد.وی یادآور شد: تخریب جنگل‌ها علل زیادی دارد که از جمله آنها قطع درختان برای زغال‌گیری، هموارکردن زمین برای کشاورزی، آتش‌سوزی، ایجاد پروژه‌های گاز، نفت، راه و... است.

یک کارشناس منابع طبیعی لرستان نیز در این مورد گفت: بلوط غرب با نام علمی(Quercus persica) در مناطق غربی وجنوب غربی ایران رویش داشته واین گونه بیشتر در دامنه ارتفاعی 1000 تا2000 متر دیده می‌شود. بلوط غرب از خانواده پیاله‌داران(Fagaceae) بوده و برگ‌های آن ریزان و خزان‌کننده است.عباس طرهانی گفت: این درخت خاک‌های عمیق تا نیمه عمیق با سنگ مادرآهکی را دوست داشته و دارای ریشه‌های بسیار عمیق بوده و نسبت به کم آبی و فصل خشک طولانی بردبار است. این درخت درجه حرارت کمتر از صفر درجه سانتی‌گراد را بخوبی تحمل کرده و دارای دیرزیستی وعمر بسیار طولانی است.

وی تصریح کرد: موارد استفاده از میوه این گیاه برای تغذیه حیوانات اهلی و در گذشته در موارد قحطی و خشکسالی به عنوان غذای ساکنان در مناطق دور افتاده رویشگاهی آن استفاده می‌شده است و در مناطق جنگلی از چوب آن برای گرمایش و تهیه غذا، مصارف روستایی و به عنوان تیرک ساختمان‌های روستایی و پرچین استفاده می‌شود.

طرهانی افزود: از دیگر مصارف آن ماده دارویی و صنعتی مازو وقلقاف، گز انگبین و 4 محصول دیگر است که در اثر نیش حشرات مولد آن بر روی برگ‌ها وجوانه‌های این درخت ایجاد می‌شود.

وی یادآور شد: براساس یک تحقیق علمی ، سالانه به‌طور میانگین حدود 400 هکتار از جنگل‌های بلوط استان تخریب شده و از بین می‌روند که با اعمال مدیریت صحیح و فرهنگ‌سازی و همچنین جلب مشارکت مردم می‌توان آمار تخریب و از بین رفتن جنگل‌ها را تا 90 درصد کاهش داد.

محمد فیضی / جام جم خرم آباد