نگرانی دانشجویان از شیوه جدید آزمون دکتری

درپی بروز مشکلاتی در آزمون دکترای دانشگاه‌ها که در آن گزینش دانشجو بنابر آزمون داخلی دانشگاه‌ها و نظر شورای استادان امکان‌پذیر بود، وزارت علوم و نمایندگان مجلس درصدد تغییر نحوه گزینش دانشجوی دکتری برآمدند که برطبق آن امسال برای اولین بار برگزاری آزمون دکتری از انحصار دانشگاه‌ها خارج و سراسری اعلام شد.

آنچه پیش از این اعلام شده است، ثبت‌نام این آزمون در رشته‌های مختلف از 3 بهمن امسال آغاز می‌شود و آزمون 25 فروردین 90 برگزار خواهد شد. همچنین پذیرش در این آزمون به معنی قبولی در تحصیل در دوره دکتری نیست و داوطلبان چند برابر ظرفیت به دانشگاه‌ها معرفی می‌شوند که از آن پس دانشگاه‌ها به پذیرش دانشجویان مورد نیاز خود با روش‌هایی مانند مصاحبه یا آزمون می‌پردازند.

براساس این گزارش، از میان دانشگاه‌هایی که نحوه پذیرش دانشجوی دکتری را در سال آینده اعلام کرده‌اند دانشگاه‌های شهید بهشتی، علم و صنعت و صنعتی اصفهان، از طریق مصاحبه و بررسی سوابق تحصیلی داوطلبان، دانشجویان را گزینش می‌کنند، دانشگاه‌های الزهرا و اصفهان قرار است فقط پس از معرفی داوطلبان از روش مصاحبه استفاده کنند و نیز دانشگاه‌های تربیت معلم، شیراز و فردوسی مشهد، علاوه بر آزمون سازمان سنجش آزمون جداگانه و مصاحبه برگزار می‌کنند.

جزئیات گزینش دانشگاه‌های علامه طباطبایی، تهران، هرمزگان و شهید چمران اهواز هنوز به طور شفاف اعلام نشده است.

آزمون دکتری سال 90 در حالی به شکل و شیوه جدید فروردین 90 برگزار می‌شود که قرار است به نگرانی داوطلبان درباره گزینش سلیقه دانشگاه‌ها پایان دهد، این درحالی است که برخی داوطلبان هنوز از نبود شفافیت در معیارهای پذیرش دانشجوی دکتری ابراز نگرانی می‌کنند.

مرتضی غلامی، دانشجوی دکترای آموزش زبان انگلیسی که 2 سال برای ورود به این دوره پشت کنکور دانشگاه‌ها ماند، می‌گوید: باوجود این که در چند سال گذشته دوبار در آزمون زبان عمومی و آزمون کتبی دو دانشگاه پذیرفته و سپس در مصاحبه با وجود داشتن سابقه پژوهشی مردود اعلام شدم، اما به آینده این آزمون هم چندان خوشبین نیستم چون باز هم اختیار گزینش به دست افرادی است که سابقه گزینش سلیقه‌ای در انتخاب داوطلبان دارند.

این انتقاد در حالی از سوی این دانشجوی دکتری و برخی داوطلبان مطرح می‌شود که محمدعلی زلفی‌گلی رئیس دانشگاه بوعلی همدان ماه‌ها پیش در پاسخ به این انتقاد گفت: نقش استادان در گزینش دانشجوی دکتری کاهش می‌یابد، اما این مورد انتقاد است چون در این روش برخی همکاران با استاد دانشجویی که از شناخت خوبی نسبت به او برخوردار نیستند همراه می‌شوند و این امر همکاری استاد را به حالت اجباری تبدیل می‌کند، در این صورت انگیزه دانشجو برای پایان‌نامه کم می‌شود. این اظهارات یکی از مدیران نظام آموزش عالی که مهر تاییدی بود بر دخالت سلیقه‌‌ای استادان در گزینش دانشجویانی که از قبل نسبت به آنها شناخت دارند، این شبهه را مطرح می‌کند که چطور در بزرگ‌ترین و معتبرترین مراکز آموزش عالی دنیا، استعدادها از دورترین و گاه محروم‌ترین کشورها توسط استادان گزینش و پرورش می‌یابند و چنین آسیبی در روابط استاد و دانشجو مشاهده نمی‌شود؟ از سوی دیگر مدافعان آزمون دکترای نیمه متمرکز معتقدند که در این آزمون، غربالگری مرحله اول در پذیرش داوطلبان از سوی سازمان سنجش صورت می‌گیرد و قدرت اعمال سلیقه را کاهش می‌دهد.

از یک ماه قبل که وزارت علوم مهم‌ترین سرفصل‌ها و منابع‌ آزمون دکترای 90 را در رشته‌های مختلف اعلام کرده بسیاری از داوطلبان آزمون 90 به تهیه منابع اعلام شده پرداختند، اما بتازگی خبر می‌رسد که برخی سرفصل‌ها تا 80 درصد از سوی وزارت علوم تغییر می‌کند، برخی مدیران سازمان سنجش با تایید این خبر، از جزئیات تغییرات و زمان اعلام نهایی سرفصل‌ها ابراز بی‌اطلاعی کردند. به گزارش برخی منابع غیررسمی، آخرین جلسه مشترک سازمان سنجش و وزارت علوم نیز روز چهارشنبه 22 دی برگزار شد ولی هنوز نتیجه قطعی اعلام نشده است.

برخی داوطلبان در تماس با روزنامه از احتمال تغییر مجدد سرفصل‌ها با وجودی که فقط 3 ماه به برگزاری آزمون مانده، ابراز نارضایتی کرده و خواستار توقف تغییرات شده‌اند، این در حالی است که ابوالفضل حسنی، مدیرکل دفتر گسترش آموزش عالی، درباره این انتقادات می‌گوید: شاید افرادی که این انتقادات را مطرح می‌کنند می‌خواهند کار را به معرفی 4 کتاب و راه افتادن کلاس‌های کنکور دکتری ختم کنند. به گفته وی، هنوز منبعی برای آزمون اعلام نشده بلکه سرفصل‌ها مشخص شده است.

با تمام اینها هنوز برخی منتقدان در واکنش به این آزمون جدید معتقدند به رغم ادعای مسوولان این آزمون به طور عادلانه تمام تخصص‌های دکتری را پوشش نمی‌دهد، این‌ آزمون نمی‌تواند شباهتی به آزمون GRE (آزمون سنجش استعدادها در دانشگاه‌های آمریکا) داشته باشد و این آزمون به مهاجرت استعدادها دامن خواهد زد.

هرچند پیکان تیز انتقادات به آزمون دکترایی است که هنوز برگزار نشده، اما در سوی دیگر آزمون دکترای دانشگاه آزاد هم نشان می‌دهد، که پای گزینش عادلانه دانشجوی دکتری در نظام آموزش آزاد هم می‌لنگد.

برخی دانشجویان و داوطلبان آزمون دکترای دانشگاه آزاد، مدعی‌اند که باوجود معرفی رشته‌ها در یک دانشگاه، پس از اعلام نتایج مشخص می‌شود که آن دانشگاه، حق پذیرش دانشجوی دکترای ندارد.

دانشجویان به عنوان نمونه به آزمون دکترای معماری اشاره کرده‌اند که طی آن در سال جاری براساس اطلاعات دفترچه آزمون می‌بایست 16 نفر در دو واحد «تهران مرکز» و «علوم و تحقیقات» پذیرفته شوند که متاسفانه فقط دانشگاه علوم و تحقیقات دانشجوی دکتری پذیرفته و به رغم وعده دانشگاه آزاد، واحد تهران مرکز حق گزینش دانشجوی دکتری ندارد. پس از بارها تماس با مرکز آزمون دانشگاه آزاد، با وجود تایید برخی منابع خبری، هنوز پاسخ دقیقی از علت این بی‌نظمی در دانشگاه آزاد اعلام نشده و برخی داوطلبان با رتبه‌های مطلوب از ورود به این دوره بازمانده‌اند.

کتایون مصری
گروه جامعه