تجلیل از نسل طلایی نقاشان ایران

مدرسه هنرهای تجسمی صنیع‌الملک یا همان مدرسه هنرهای تجسمی تهران زمینه‌ساز شکوفایی استادانی مانند جلیل ضیاءپور، حسین بهزاد، لیلیت طریان، منصوره حسینی، جواد حمیدی، محمود جوادی‌پور، احمد اسفندیاری، صادق بریرانی، محسن وزیری‌مقدم، سهراب سپهری، مارکو گریگوریان و هانیبال الخاص شد.

این فهرست اگر کافی نیست؟ به آن نام‌هایی چون علی محمد حیدریان، ابوالحسن خان صدیقی، حسنعلی خان وزیری و علی‌اکبر خان صنعتی، محمود فرشچیان، محمد تجویدی، منوچهر معتبر، عباس مشهدی‌زاده، آیدین آغداشلو، غلامحسین نامی، محمدابراهیم جعفری، مجید مهرگان، محمدباقر آقامیری، پرویز تناولی، مسعود عربشاهی و حسین زنده‌رودی را بیفزایید. از میان این تعداد هنرمندان بزرگ که چندین برابرشان نانوشته مانده، این روزها تنها چند هنرمند زنده مانده‌اند که لزوم توجه به آنها بیش از بیش احساس می‌شود.

در فهرست بالا نام احمد اسفندیاری و محمود جوادی‌پور نیز به چشم می‌خورد. یکی متولد سال 1301 و دومی متولد 1298. این دو هنرمند که سهم بسزایی در آموزش هنرمندان ایرانی در طول نزدیک به 60 سال زندگی خود داشته‌اند هفته‌گذشته و با برپایی نمایشگاهی از آثارشان در موزه هنرهای معاصر تهران مورد تجلیل قرار گرفتند.

اسفندیاری که این روزها به سختی سخن می‌گوید در حاشیه این نمایشگاه از هنرمندان هم ردیف خود یاد کرد که برخی در ایران و شماری نیز در خارج از کشور در فراموشی کامل درگذشته‌اند. او معتقد بود سال‌هاست هنرمندان پیشکسوت مورد فراموشی قرار گرفته‌اند اما تجلیل‌های اینگونه باعث شده است او کمی از انزوا بیرون بیاید.

برپایی این نمایشگاه شاید کمترین ادای دین برای توجه دوباره به این نقاشان بزرگ باشد اما همانطور که اسفندیاری می‌گوید هنوز آثار و اندیشه‌های بسیاری از این نقاشان به‌دلیل فراموشی خودشان در جامعه به دست فراموشی سپرده شده است و اینگونه نسل طلایی نقاشان ایرانی فراموش شده‌اند.

منصوره حسینی نیز از معدود نقاشان زن این دوره است که او حال و روز خوبی ندارد. قرار بود چند وقت پیش مراسم تجلیلی از وی به همراه معصومه سیحون و طلیعه کامران برگزار شود که این اتفاق نیفتاد. نکته قابل توجه در این میان آن بود که معصومه سیحون پیشکسوت نقاشی و گالری‌دار کشورمان در همین فاصله درگذشت. با این حال، منصوره حسینی در باره نسل طلایی نقاشان ایرانی و توجه به هنرمندان در قید حیات این نسل هیچ نمی‌گوید تا شاید سکوت پیرانه او بسیاری از ناگفته‌ها را گفته باشد.

محمود شالویی، رئیس مرکز هنرهای تجسمی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در این باره به خبرنگار ما می‌گوید: نسل طلایی هنرمندان نقاش ایران نسلی هستند که نیازمند معرفی هستند و باید آثارشان مورد بررسی بیشتر قرار بگیرد. او معتقد است که آثار این نسل از نقاشان آنطور که باید و شاید معرفی نشده و آثار و اندیشه‌های آنان در جامعه مهجور مانده است.

شالویی در همین رابطه از حضور در خانه این هنرمندان کهنسال به عنوان برنامه‌ای یاد می‌کند که در چند سال اخیر از سوی مرکز هنرهای تجسمی دنبال شده است.

شالویی ادامه می‌دهد: برخی از این هنرمندان حتی با مشکلات بسیار عادی زندگی روبه‌رو هستند که با تمهیدات در نظر گرفته شده علاوه بر وضع مقرری ماهانه، با خرید آثار و چاپ کتاب آثارشان برخی از مشکلات آنان را رفع می‌کنیم.

او در عین حال برگزاری نمایشگاه‌های بزرگی مانند آنچه اکنون در موزه هنرهای معاصر تهران برپاست را یکی از راه‌های تجلیل از این نسل طلایی می‌داند و می‌گوید: تجلیل از این بزرگان احترام گذاشتن به جریان هنر در ایران است.

صحبت‌های شالویی در حالی است که روز پنجشنبه نیز مراسم نکوداشت استاد عبدالله عامری از پیشگامان هنر نوگرای ایران با برپایی نمایشگاه آثار این هنرمند در نگارخانه داریوش شریف‌آبادی هنرستان تجسمی پسران تهران برگزار شد. اما اگر عامری، اسفندیاری و جوادی‌پور در یکی دو هفته گذشته این فرصت را یافته‌اند تا آثارشان را به نمایش گذاشته و به نسل جوان‌تر معرفی شوند ده‌ها چهره دیگر نسل طلایی نقاشان ایران زیر غبار زمان پنهان مانده و از یادها رفته‌اند.

عبدالله عامری متولد 1301 است و بسیاری این روزها منتظر جشن تولد 100 سالگی این هنرمند و هنرپرور بزرگ کشورمان هستند؛ هنرمندی که نزدیک به 9 دهه به فعالیت هنری پرداخته و کمتر شناخته شده است.عباس مشهدی‌زاده؛ یکی از همین هنرمندان نسل طلایی است که او را بیشتر به عنوان یک مجسمه‌ساز می‌شناسند.

وقتی به سراغ این استاد پیشکسوت می‌رویم، او با اشاره به نسل پیشگامان هنر نوگرای ایران و تاثیر دانش‌آموختگان این هنرستان بر هنر معاصر ایران می‌گوید: هنرستان تجسمی در طول نزدیک به 60 سال سابقه فعالیت، جریان مهمی را در هنر کشور ایجاد کرده است و هنرمندان شاخص و ارزشمندی از آن برخاسته‌اند که نباید فراموش شوند.

مهدی نورعلیشاهی/ گروه فرهنگ و هنر