عقاید ما در مورد تفاوتهای بین دو جنس بر جامعه تاثیر میگذارد، و از دانشمندان زن که از دانش ریاضی و مهارت تکنیکی خود دفاع میکنند تا پسرانی که متهم به نبود مهارتهای ارتباطی و احساسی برای موفقیت در مدرسه میشوند را شامل میشود.
نظر شما در مورد تفاوتهای جنسی چیست؟ چرا بعضیها دلشان میخواهد فرزند دختر داشته باشند و بعضی فقط پسر میخواهند؟ آیا دیدگاه جامعه روی این مساله موثر است؟
پس از سال 1970، تعداد دکترای زن در ایالات متحده در زمینه فیزیک 5 برابر، در زمینه رایانه 9 برابر و در مهندسی 24 برابر افزایش داشته است. این نشان میدهد که زنها توانستهاند موفقیت بیشتری در این زمینه کسب کنند.
در همین زمان، پسران خود را از جریان فعالیتهایی چون خلاقیت در نویسندگی، زبانهای خارجی، هنر و سرودهای دستهجمعی کنار کشیدهاند، چراکه فکر میکنند به اندازه کافی در زمینه های کلامی و احساسی استعداد ندارند. در حالی که خانمهای جوان به این نتیجه رسیدهاند که میتوانند هر کاری را انجام دهند، اما مردان جوان کارهایی چون خبرنگاری، طراحی، تدریس، دامپزشکی و رواندرمانی را که قبلا در آن موفق بودند، رها کردهاند.
دختران، پسران و زنان و مردان باهم متفاوتند. اما بیشتر این تفاوتها کوچکتر از کلیشههای پیشنهادی در کتابهایی همچون مردان مریخی، زنان ونوسی است. استدلال، صحبت کردن، محاسبه، ابراز همدردی و سایر تفاوتهای شناختی در ساختار ژنتیکی مغزهای ما ثابت نیستند. همه این مهارتها آموختنی است و انعطافپذیری عصبی (تغییر شکل اعصاب و ارتباطات آنها در پاسخ به تجربیات) باعث میشود که آموختن هیچ مهارتی به فرد یا گروه خاصی اختصاص نداشته باشد. اگر میبینید که مردان و زنان به سمت تواناییها و فعالیتهای مختلفی در حرکتند، این به علت تاثیر پیچیده محیط اطراف و نوع پرورش یافتن آنهاست.
پسرها فعالیت بدنی بیشتری دارند!
پسرها فعالیت بدنی بیشتری نسبت به دخترها دارند و این تفاوت با بزرگتر شدن آنها بیشتر میشود. در 9 ـ 8 سالگی به طور متوسط پسران از حدود دو سوم از دختران فعالتر هستند، به این معنی که یک سوم دختران از یک پسر متوسط فعالترند. چنین تفاوتهای زودهنگامی غریزی و ذاتی به نظر میرسند، اگرچه شواهدی که آنها را به متهم درجه یک یعنی تغییرات سطح هورمون تستسترون در پسرها قبل از تولد مرتبط میکنند، ضعیف است.
علت اولیه هر چه که باشد، بیشتر تفاوتهای رفتاری بین جنسی با افزایش سن تقویت میشود؛ آنگاه که کودک میآموزد پسر یا دختر بودن به چه معناست. علاقه به اسباببازی، ناهمخوان میشود. یک کودک نوپای پسر علاقه ناچیزی برای ماشین بازی از خود نشان میدهد، اما در 5 سالگی به هیچوجه نمیتوانید پسری را در نزدیکی اسباببازیهای دخترانه ببینید.
به طور کلی، پسرها بیشتر از اسباببازیها، لباسها و فعالیتهای دخترانه دوری میکنند درحالی که دخترها به اندازه پسرها از رفتارهای جنس مقابل دوری نمیجویند، علت این مساله هم به نهیهای اجتماعی مربوط میشود و هم آن که والدین فواید ورزش کردن دختران، ساختن وسایل مختلف و نقشآفرینی در سرگرمیهای سنتی مردانه را یافتهاند. پس در حالی که مواجهه به تستوسترون قبل از تولد ممکن است فعالیتهای ابتدایی پسر بچهها را تحت تاثیر قرار دهد، تاثیر اجتماعی به طور قابل ملاحظهای این تفاوت را چند برابر میکند.
در این میان بر خلاف علاقه به تفنگ یا عروسک، تفاوت پسرها و دخترها در تواناییهای شناختی و احساسی کمتر است. دخترها زودتر به حرف میآیند اما این تفاوت خیلی اندک است (حدودا یک ماه) و جنسیت فقط 3 درصد در تغییرپذیری تکامل کلامی کودکان نقش دارد.
خواندن و نوشتن دخترها بهتر از پسرهاست و این تفاوت با رفتن آنها به مدرسه آشکارتر میشود. در حقیقت این اختلاف بزرگتر و فراگیرتر از اختلاف در ریاضی است. با این حال شواهدی وجود ندارد که نشان دهد مغز پسرها آمادگی کمتری برای یادگیری و خواندن نسبت به مغز دخترها داشته باشد. تا اندازهای به نظر میرسد برتری اندک دخترها در زودتر به حرف آمدن، باعث تشویق آنها در صحبت کردن و ارتباط کلامی با والدین و اطرافیان میشود و زمان بیشتری روی کتابها صرف میشود و همین باعث شکلگیری زودتر تواناییهای مربوط به خواندن در آنها میشود.
وقتی آنها خواندن و نوشتن را میآموزند، دخترها بیشتر از پسرها از این تواناییها برای سرگرمی استفاده میکنند. از آنجا که تصویربرداری مغزی توسط FMRI تفاوت اندکی بین زن و مرد در هنگام تحلیل لغات نوشته شده پیدا کرده است. به احتمال زیاد تجربه بیشتر زنها در این زمینه عامل تفاوت جنسی در خواندن و نوشتن است. به صورت مشابه، تواناییهای سهبعدی پسرها با صرف زمان بیشتر آنها در ساخت و ساز بازیهای رایانهای و جست و خیز در دنیای اطراف رشد بیشتری مییابد. این مهارتها در علم هندسه، محاسبات و فیزیک که پسرها در آنها تبحر بیشتری دارند به کار میآیند.
اختلافات را کنار بگذارید
آیا باید از گشتن به دنبال تفاوتهای واقعی بین دو جنس دست بکشیم؟ جواب این است: بله تقریبا هیچ کار ذهنی نیست که برای مغز ما دیکته شده باشد. قالب هر مهارت، ویژگی و خصوصیات رفتاری با تجربه ریخته میشود. در هیچ زمانی مغز کودک مانند دوره ابتدایی زندگی انعطافپذیر نیست. در همین زمان است که والدین به طور ناخودآگاه رفتار کلیشهای نسبت به جنسیت کودک دارند.
هر روز زیستشناسان بیشتری به نقش محیط بر شکلگیری بدن، مغز، تفکر و گرایش به بیماری ایمان میآورند. چرا باید تفاوت جنسی مساله متفاوتی باشد؟
نقش جنسی با وفق یافتن مغز با فرصتها و تجربیات جدیدی که هر نسل با آن مواجه است در حال تکامل است. شناخت کامل علل تفاوتهای جنسی میتواند مانع جهتگیری رفتارها و ترویج استعدادهای کودک شود.
با توجه به دنیای تغییرپذیر امروزی که نیاز به سرعت عمل و مهارت در تفکر دارد، سزاوار نیست کودکان را در معرض چیزی کمتر از آنچه استحقاقش را دارند قرار دهیم.
دکتر امیر شیروانی
منابع: New Scientist
Scientific American
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم