تهران؛ کانون رایزنی‌های منطقه‌ای و بین‌المللی

مجمع گفت‌وگوی همکاری آسیا، نهادی منطقه‌ای است که از سال 2002 با هدف ارتقاى همگرایى بین کشورهاى آسیایى، گسترش بازار تجارى و مالى، تبدیل آسیا به شریک توانمند براى تعامل دیگر نقاط جهان و ارتقاى نقش آسیا براى تاثیرگذارى در معادلات جهانی تشکیل شده است و امروزه تقریبا همه کشورهای آسیایی عضو آن هستند. اجلاس کارگروه خزر در تهران هم که دیروز برگزار شد، پنج عضو دارد که برای بیست و هفتمین بار به منظور تدوین رژیم حقوقی دریای خزر گردهم آمدند. ایران، روسیه، قزاقستان، جمهوری آذربایجان و ترکمنستان، 5 کشور ساحلی هستند که در نشست کارگروه دیروزشان که در سالن مطالعات بین‌الملل وزارت خارجه ایران تشکیل شد، ‌توافق کردند سران کشورهایشان تا چند روز دیگر یعنی اواخر آبان با یکدیگر در باکو پایتخت جمهوری آذربایجان دیداری داشته باشند.

این دو اجلاس مورد اشاره اگرچه با هدف ویژه و تعریف شده‌ای شکل گرفتند اما فرصت مناسبی بودند تا گفت‌وگوهایی با محوریت دیگری نیز میان آنان و مقامات ایرانی انجام شود. همان طور که محمود احمدی‌نژاد رئیس‌جمهور با وزیرخارجه 6 کشور از جمله بنگلادش، عمان و سنگاپور دیدار و در خصوص ارتقای روابط دوجانبه و سایر موضوعات صحبت کرد.

منوچهر متکی وزیر امور خارجه به عنوان سخنران مراسم افتتاحیه اجلاس خزر، نهایی شدن کنوانسیون رژیم حقوقی دریای خزر را زمینه مناسبی برای توسعه همکاری‌های منطقه‌ای در حوزه دریای خزر در ابعاد اقتصادی، سیاسی و امنیتی دانست و تاکید کرد این مذاکرات نقش بسزایی در نزدیک‌تر کردن مواضع کشورهای ساحلی به یکدیگر دارد.

بیست و هفتمین اجلاس خزر در شرایطی برگزار می‌شود که بنابرگفته آخوندزاده، مشاور رئیس‌جمهور و نماینده کشورمان در امور خزر، ایران قصد کوتاه آمدن از توافقات 1921 و 1940حتی به اندازه سرسوزنی ندارد. معاهدات مورخ 1921 و 1940 درباره سهم ایران و شوروی سابق بود که طرفین در خصوص آن توافق کردند.

در نشستی هم که از دیروز برگزار شده، کارگروهی مسوول بررسی و بحث بر سر مفاد پیش‌نویس کنوانسیون رژیم حقوقی دریای خزر شده‌اند . آخوندزاده، در این باره گفت: خوشبختانه بخش‌های زیادی از مفاد پیش‌نویس این کنوانسیون مورد توافق قرار گرفته است و امیدواریم با ادامه مذاکرات در فضایی سازنده و درک متقابل و بهره‌گیری از مبانی حقوقی موجود دریای خزر که مبتنی بر معاهدات مورخ 1921 و 1940 ایران و شوروی سابق است، به رژیم حقوقی جامعی نائل شویم که دربرگیرنده حقوق و تکالیف تمامی کشورهای ساحلی و مبین چگونگی فعالیت در خزر باشد.

اما موضوع هسته‌ای ایران و مذاکراتی که در آینده‌ای خیلی نزدیک قرار است میان ایران و اعضای گروه 1+‌5 برگزار شود، از مسائلی بود که در حاشیه این اجلاس‌ها مورد اشاره قرار گرفتند. بر همین اساس وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران در پایان اولین روز نشست اجلاس خزر با اعلام این‌که در گذشته ایران تجربه متفاوتی را از مذاکره با 1+5 به دست آورده است، گفت: این گروه بهتر است پایه و نگرش سازنده‌ای را در جریان مذاکره با ایران دنبال کند.

متکی درباره تاریخ و مکان مذاکره با 1+5 تصریح کرد: ما قبلا تاریخ را اعلام کرده‌ایم و مکان این مذاکرات که بناست در ترکیه صورت بگیرد مورد توافق قرار گرفته و 15 نوامبر (24 آبان) نیز برای زمان مذاکرات در حال بررسی است.

وزیر امور خارجه تصریح کرد: البته جمهوری اسلامی ایران تجربه متفاوتی را از مذاکره با 1+5 داشته و آنها به جای روش‌های سازنده به دنبال مواجهه بودند، این گروه باید نگرش و سیاست خود را برای مذاکره تغییر دهند.

وی با اعلام این‌که ایران برای مذاکره صادق و جدی است، گفت: ما به ماهیت مذاکرات تعهد داریم و بهتر است که گروه 1+5 نیز پایه و نگرش سازنده‌ای را در این مذاکرات دنبال کنند.متکی توصیه‌هایی مشابه را هم برای گروه 1+5 در نشست خبری که پس از مراسم اختتامیه نهمین اجلاس مجمع همکاری‌های آسیایی، برگزار شد، با بیان این‌که ایران در مذاکرات بر همکاری‌های خود صادق و جدی است و تعهد دارد، گفت: بهتر است که 1+5 پایه و نگرش سازنده‌ای را در مذاکرات انتخاب کند.

وزیر خارجه درباره این که آیا ایران پیشنهادی دارد که از 15 نوامبر یا تاریخ دیگری که اعلام می‌کند با 1+5 گفت‌وگو کند؟ مجددا تصریح کرد: دو روز پیش مکان مذاکرات را اعلام کردیم و گفتیم ایران، ترکیه را به عنوان مکان این مذاکرات قبول کرده است که این مکان خوبی است. در گذشته هم مذاکراتی انجام شده است. در مورد زمان 15 نوامبر نیز گفت‌وگوهایی داشته‌ایم و انعطاف‌پذیری به اندازه کافی درهر دو طرف بوده است. از طریق رایزنی‌ها می‌توانیم تاریخی مشخص کنیم و این کار سختی نیست.

وی گفت: در مورد ماهیت و محتوای مذاکرات رایزنی‌هایی انجام شده و امیدواریم بتوانیم در مورد محتوای آن بسرعت به توافق برسیم و مذاکره و رویکرد آغاز شود و مذاکراتی براساس نگرش سازنده و همکاری باشد.

وزیر امور خارجه کشورمان افزود: ما در گذشته با 1+5 تجربه متفاوتی در گفت‌وگو داشته‌ایم. نگرش‌هایی داشتند که براساس تقابل بود که ما با آن موافق نبودیم. مذاکرات باید این درس را به 1+5 بدهد که نگرش‌های خود را در مقابل ایران تغییر دهند و آن را اصلاح کنند.

کشورهای آسیایی بعد از 2 روز نشست و رایزنی در تهران، با ایجاد سازوکار همکاری مشترک موافقت کردند. در بیانیه پایانی این اجلاس، کشورهای عضو با اشاره به تصمیم خود مبنی بر همبستگی بیشتر و همکاری در آسیا در فضایی همراه با صلح و سعادت تاکید کردند ایجاد یک ساختار همکاری موثر بین کشورهای آسیایی در بخش‌های امنیت اجتماعی، انرژی و غذایی براساس چندجانبه‌گرایی، برابری و حقوق بین‌الملل ضروری است.

کشورهای آسیایی همچنین در جهت مقابله با آثار اجتماعی ـ اقتصادی بحران مالی جهانی خاطرنشان کردند مجمع گفت‌وگوی همکاری آسیا به عنوان یک مکانیسم آسیایی باید اقداماتی را در برابر آثار منفی این بحران و رفع مشکلات مردم این قاره اتخاذ کند.

مقامات عالی‌رتبه شرکت‌کننده در نشست تهران همچنین توجه به آثار بحران مالی جهانی و رکود تجارت و سرمایه‌گذاری در میان کشورهای عضو مجمع گفت‌وگوی همکاری آسیا و امکان کاهش رشد کشاورزی در آینده و لزوم بررسی چگونگی تامین نیازهای غذایی و انرژی خود را ضروری خواندند.

در پی حضور کشورهای دعوت‌شده به اجلاس‌های مورد اشاره، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران نیز دیدارهای جداگانه‌ای با نمایندگان کشورهای شرکت‌کننده در اجلاس مجمع گفت‌وگوی همکاری آسیا در تهران داشت.

سعید جلیلی دیروز در دیدار وزیر امور خارجه عمان که همزمان با برگزاری اجلاس مجمع گفت‌وگوی همکاری آسیا در تهران انجام شد، بر لزوم تقویت مناسبات دوجانبه تهران ـ مسقط و همکاری‌های منطقه‌ای تاکید کرد.

به گزارش ایرنا، جلیلی با اشاره به تحرکات برخی کشورهای غربی به ویژه آمریکایی‌ها در منطقه و البته شکست آنها در حوزه‌های مختلف اعم از عراق، افغانستان و فلسطین خاطرنشان کرد: دولت‌های منطقه باید با هوشیاری کامل برای مقابله با تهدیدهای مشترک و تامین ثبات و آرامش همکاری کنند و ملت‌ها نباید هزینه خطاهای آمریکا را بپردازند.

جلیلی همچنین دیداری هم با معاون دبیرکل حزب دموکرات کردستان عراق داشت. وی در این نشست، بر لزوم تشکیل دولت عراق براساس خواست مردم این کشور تاکید و ابراز امیدواری کرد در آینده‌ای نزدیک پارلمان عراق با همکاری همه گروه‌ها بتواند دولتی کارآمد برای خدمت به مردم عراق تشکیل دهد.رایزنی دبیر شورای عالی امنیت ملی با مشاور عالی و فرستاده ویژه رئیس‌جمهور سودان نیز دیگر برنامه‌های جلیلی را تشکیل می‌داد.