امنیت اجتماعی؛ مطالبه عمومی

معضلات اجتماعی در سه سطح آسیب‌ها، جرایم و آشفتگی‌های اجتماعی مورد تحلیل قرار می‌گیرد. آسیب‌ها عمدتا در شرایط اختلال در کارکرد نهادها و سازمان‌هایی که در رفع نیازهای جامعه نقش دارند، ایجاد می‌شود. به عنوان مثال بیکاری، تورم، طلاق و بحران هویت آسیب‌هایی هستند که از کژکارکردی نهادهای اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی حاصل می‌شوند و خود بستری برای جرایم فراهم می‌کنند. مثلا بیکاری بستر مساعد برای سرقت و برخی دیگر از جرایم فراهم می‌آورد و از منظر تحلیل جامعه‌شناختی مرحله بحرانی آسیب‌ها و جرایم را می‌توان آشفتگی اجتماعی نامید که در جامعه ما با وقوع جرایمی مانند کیف‌قاپی، زورگیری و تعرض به عنف، مزاحمت برای نوامیس و ... خودنمایی می‌کند.

اگرچه این گونه ناهنجاری‌ها ریشه در آسیب‌ها و نارسایی‌های زیرساختی دارد، ولی به عنوان آشفتگی اجتماعی، افکار عمومی جامعه را بشدت متاثر کرده و مقابله جدی با آن، مطالبه و خواست عمومی جامعه است؛ از این رو نگاهی به ضرورت مقابله با اراذل و اوباش انداخته می‌شود.

اراذل و اوباش معمولا به صورت گروهی و با اسباب و آلات غیرمعمول اقدام به زد و خورد، راهبندان، اخاذی و زورگیری می‌کنند و با ایجاد رعب و وحشت امکان پیگیری قانونی را در اکثر موارد از قربانیان خود سلب می‌نمایند.

اراذل و اوباش پیش از ارتکاب خلاف، معمولا با ایجاد جو کاذب رعب و وحشت، احساس ناامنی در جامعه به وجود می‌آورند. پدیده شوم ایجاد مزاحمت برای کسب و کار مردم و همچنین تعدی به امنیت و حریم شهروندان و نظیر آن چه که در شب نیمه شعبان سال 1380 در تهران و اصفهان اتفاق افتاد، روز به روز چهره امن شهرهای کشور را مخدوش کرده و تصویر نامانوس و نامناسب از امنیت و آرامش و ثبات اجتماعی در ذهن مردم ترسیم کرده بود.

برآوردهای انجام شده در این زمینه گویای این واقعیت است که در پی ایجاد مزاحمت برای کسب و کار مردم و تعدی به امنیت شهروندان، ناامنی و نگرانی بر ذهن، افکار و در نهایت رفتار مردم مستولی می‌شود و نگرانی از دستبرد به اموال و احساس ناامنی از عربده‌کشی‌های خیابانی و به خطر افتادن جان و ناموس مردم، افکار عمومی را فرا می‌گیرد.

طی چند سال اخیر قوه قضاییه و نیروی انتظامی بنا به خواست افکار عمومی مقابله با اراذل و اوباش را در دستور کار خود قرار داده‌اند و بر این اساس در یک برنامه‌ریزی جامع بنا دارند با حذف بسترها و زمینه‌های این پدیده، آرامش و امنیت را برای جامعه به ارمغان آورند.