بی‌مهری‌های مهریه در حق جوانان

اما حالا سال تولد عروس، جمع سال تولد عروس و داماد و‌ جمع سال تولد خانواده دو طرف را به عنوان مهریه در نظر می‌گیرند! قبلا بیشتر پرداخت مهریه به عهده پدر داماد بود. اگر دارایی و زمینی داشت بخشی از آن را به عنوان مهریه به عروسش می‌بخشید، اما حالا وضع عوض شده است، خیلی از خانواده‌ها آنقدر استطاعت مالی ندارند که ملک و املاکی به عنوان مهریه بخشش کنند. در نتیجه طی این سال‌ها کم‌کم وظیفه پرداخت مهریه از شانه پدر داماد به شانه خود داماد منتقل شده است.

کشمکش بر سر مهریه در برخی خانواده‌ها حتی در سال‌های بعد از ازدواج هم ادامه دارد و گاهی منجر به طلاق در سال‌های جوانی شده است. مهریه میان بعضی از جوان‌ها تهدیدی است که هر لحظه ممکن است عملی شود و داماد جوان را به خاک سیاه بنشاند.

دیگر این حرف قدیمی شده و به تاریخ پیوسته که «مهریه را چه کسی داده چه کسی گرفته». مهریه‌ همیشه موضوعی جنجال برانگیز در جریان ازدواج بوده و چه وصلت‌هایی که به خاطرش سرنگرفته و چه ازدواج‌هایی که بر سر اختلاف درباره مهریه به جدایی نینجامیده است. دیگر اسمش تبدیل به چیزی مسخره شده است. مهریه قرار بوده مهر با خودش همراه بیاورد، اما ظاهرا به خاطر رسم و رسومات غلط با بی‌مهری توام شده است.

در لایحه حمایت از خانواده پیش‌بینی شده که برای مهریه‌های بالا معادل 10 درصد مالیات پرداخت شود.

مهریه در حال حاضر با دو مشکل روبه‌روست: 1 ـ پرداخت نشدن مهریه 2 ـ بالا بودن رقم آن.

برای جلوگیری از به اجرا گذاشتن مهریه‌های بالا، راهکاری پیشنهاد شده تا جوان‌ها به طور طبیعی از تعیین مهریه سنگین خودداری کنند، به این ترتیب که برای مهریه‌های بالا باید 10 درصد آن را به عنوان مالیات بپردازند، تا شاید مهریه‌های سنگین تعدیل شوند.

شهین دخت مولاوردی، حقوقدان می‌گوید: اگر سقف مهریه براساس قانون تعیین شود، خانواده‌ها راه فرار از قانون را پیدا می‌کنند.

او می‌‌‌افزاید: در لایحه حمایت از خانواده مهریه‌ها به 2 بخش متعارف و غیرمتعارف تقسیم شده است و میزان مهریه متعارف هر 3 سال یک‌بار توسط قوه قضاییه اعلام می‌شود و قانون هم از آن?حمایت می‌کند.

اگر زوج از دادن مهریه متعارف طفره برود، قانون او را بازداشت می‌کند و تازه مرد مجبور می‌شود جریمه مالی هم بپردازد، اما اگر مهریه غیرمتعارف باشد، هیچ حمایتی از زن برای دریافت مهریه‌اش نمی‌شود و تنها توان مالی همسرش مبنای پرداخت آن است.

در واقع به خاطر مهریه‌های بالاست که چنین لایحه‌ای پیشنهاد داده شد، چون در این سال‌ها زندانیان مهریه خیلی زیاد شده‌اند و این مساله دولت را بشدت به فکر انداخته است.

دختر خانم‌هایی که می‌خواهید ازدواج کنید، اگر فکر می‌کنید مهریه، تضمین و پشتوانه‌ای برای ادامه زندگی است، سخت در اشتباه هستید، چون موارد بسیاری وجود دارد که به ‌رغم مهریه‌های سنگین، زندگی مشترک ادامه پیدا نکرده است.

مهریه تنها یک پشتوانه اقتصادی برای زن به شمار می‌آید و مردان هم باید آن را دینی بدانند که برگردنشان است و باید آن را بپردازند. نظام قضایی هم باید بکوشد شرایطی به وجود آورد تا زنان در رسیدن به حق خودشان به مضیقه نیفتند.

در جامعه ما متاسفانه این‌طور جا افتاده که رئیس خانواده مرد است، بنابراین زنان هم از مهریه‌شان به عنوان یک سپر حمایتی استفاده می‌کنند.

البته ناگفته نماند، قرار نیست مهریه همه کم ‌و کسری‌های زنان را پر کند، مسائلی مانند سقف‌گذاری و عندالاستطاعه بودن مهریه هم برای حل مشکلات مربوط به آن خیلی کارآمد نیست.

عندالاستطاعه بودن مهریه که برای جلوگیری از زندانی‌کردن مردان به خاطر نداشتن بضاعت مالی برای پرداخت مهریه به وجود آمده است، نه‌تنها به استحکام بنیان خانواده‌ها کمکی نمی‌کند، که تا به حال نتیجه‌ای جز فروپاشی خانواده‌ها نداشته است و کار به آنجا رسیده که مهریه را برای مرد قسط‌بندی می‌کنند، با این‌کار نه زن به حق خودش می‌رسد و نه مرد دین خودش را تمام و کمال ادا می‌کند.

پیچ‌‌وخم‌هاى قانونى، گرفتن مهریه را که حق مسلم زن است، بسیار سخت و حتی در بعضى موارد ناممکن کرده است.

مهریه می‌تواند 2 کارکرد داشته باشد: 1 ـ زمانى که مرد بعد از سال‌ها زندگى مشترک بخواهد زن را طلاق دهد 2 ـ زن با دریافت مهریه مى‌تواند سرمایه‌اى براى خود دست و پا کند، البته اگر مرد بازهم بخواهد و بتواند مهریه را بپردازد!

اما در مواردى هم که با درخواست مهریه زن موافقت مى‌شود، مرد مى‌تواند تقاضاى تقسیط مهریه را مطرح کند که البته همیشه با این تقاضاى مرد موافقت مى‌شود.

با وجود تمامى این موانع و مشکلات بر سر راه زنان براى گرفتن مهریه، باز هم هرچند وقت یک بار ندایى برمی‌خیزد که نشان از سخت‌تر شدن قوانین مهریه دارد. مثلا چند ماه پیش بود که رئیس سازمان ثبت اسناد کشور، طبق بخشنامه‌اى به سردفترها و محضرها اجازه داد تا در صورت توافق زوجین، شرط پرداخت مهریه را استطاعت مالى مرد قرار دهند.

برای جلوگیری از بعضی مشکلات هنگام ثبت ازدواج می‌توان قانونی قرار داد که میزان دارایی مرد در ابتدا مشخص و معلوم شود که آیا پرداخت مهریه از طرف مرد امکان‌پذیر است یا نه؟ و اگر این امکان وجود ندارد، راهی برای پرداخت آن تعیین شود؛ مثلا پرداخت مهریه را به زمان دارایی مرد یا زمانی دیگر محول کرد.

با این کار اگر زن مهریه خود را بخواهد، دارایی‌های مرد معلوم است و او براحتی نمی‌تواند بگوید همه دارایی‌هایم را از دست داده‌ام و اگر این اتفاق هم افتاده باشد، حتما باید راهی برای آن پیدا کرد. با این اوصاف تکلیف بسیاری از مهریه‌های غیرقابل پرداخت از ابتدا روشن می‌شود.

با این کار مسوولیت مردان بیشتر می‌شود و آنها به این واقعیت پی می‌برند که مهریه را باید پرداخت کنند و مهریه هم دادنی است و هم گرفتنی! چرا که در حال حاضر از مهریه جز نوعی تفاخر و بزرگنمایی چیز دیگری باقی‌نمانده است و هنگام بروز مشکلات تبدیل به یک سلاح برای زن می‌شود، اما اگر در ابتدای عقد و قبل از امضای تمام صفحات عقدنامه، دارایی‌های مرد برای موجود بودن مهریه بررسی شود، مردان جوان خواهند فهمید این حق شوخی بردار نیست و اگر زن بخواهد، پرداخت آن بر گردنشان است، حتی بعد از فوت مرد جزو بدهی‌های مسلمی است که باید به زن پرداخت شود.

در بسیاری اوقات مهریه دختران مسلمان ایرانی بر مبنای سکه‌های طلا تعیین می‌شود؛ از سال تولد دختر گرفته تا شماره شناسنامه، شمار ائمه‌اطهار و سوره‌های قرآن کریم و... .

اکنون میانگین مهریه زنان ایرانی بین 260 تا 350 سکه طلاست؛ البته مهریه‌هایی با مبنای 124 هزار سکه طلا هم دیده شده است.

مرد جوانی را می‌شناسم که با نیت خوشبختی عروس خانم، پرداخت مهریه 124 هزار سکه‌ای را متقبل شده بود، اما در هفته نخست زندگی مشترک، عروس خانم با به اجرا گذاشتن مهریه، داماد عاشق‌پیشه را متواری کرد.

همچنین از مادری می‌توان یاد کرد که به خاطر اصرارهای پسرش، 1362 سکه (به سال تولد دختر خانم) مهریه کرد. دختر جوان بعد از مدتی زندگی مشترک، به طور پنهانی مهریه‌اش را به اجرا گذاشت و همه دار و ندار داماد و خانواده بیچاره او را تصاحب کرد و مفقود شد.

مادر که از این موضوع حسابی ناراحت بود به سایر پدر و مادرها، توصیه می‌کرد که به دقت مراقب تعهدی که برای خود و فرزندانشان ایجاد می‌کنند، باشند تا بعدها به درد او دچار نشوند.

چنانچه کانون سردفتران توضیحات لازم را هنگام عقد به زوج‌های جوان نسبت به عواقب مهریه سنگین بدهند، جلوی بسیاری از عواقب ناگوار در این خصوص گرفته می‌شود. البته در عین حال لازم است با این گونه سوءاستفاده‌ها از مهریه‌ و اجرا گذاشتن بی‌موقع آن به عنوان کلاهبرداری برخورد شود.

یکی از علل تعیین مهریه‌های سنگین، احساس ناامنی است که خانواده‌ها از آینده دخترانشان دارند که ریشه در قوانین و عرف جامعه دارد. البته عدم توان اقتصادی زنان و وابسته بودن آنها به خانواده‌شان به این موضوع دامن می‌زند.

اگر زنان و دختران از نظر اقتصادی متکی به خود باشند و در این زمینه که مهریه بالا نشان تفاخر نیست، فرهنگسازی شوند، قطعا تا حد زیادی مهریه‌ها کاهش می‌یابد و احساس امنیت خانواده‌ها نیز نسبت به آینده دخترانشان بیشتر می‌شود.

سری به دادگاه خانواده می‌زنیم؛ زنی در گوشه‌ای ایستاده و مرد مسنی کنارش نشسته و می‌گوید پدرش است و آمده مهریه دخترش را بگیرد تا شاید با گرفتن این حق شرعی، سربار پدر نشود.

پدرش می‌گوید: مهریه را در زمان عقد 1354 سکه گرفتیم تا زندگی آینده دخترمان تامین شود؛ اما...

زن باید برای گرفتن این حق، هزینه دادرسی مفصلی بپردازد، به او گفته‌اند اگر اموالی از مرد سراغ ندارد، دوندگی‌اش بیشتر از آدم‌های دیگر خواهد بود، تازه شاید مهریه‌اش تقسیط شود.

با وجود تمام موانع پیش روی زنان برای اخذ مهریه و حتی با وجود تبلیغات فراوان از سوی برخی رسانه‌ها علیه زنانی که مهریه خود را به اجرا می‌گذارند، باز هم مردان زیادی به دلیل داشتن مشکل در پرداخت مهریه زندانی می‌شوند و هنوز هم هستند زنانی که از تعیین مهریه‌های بالا دست برنمی‌دارند، بر این اساس ضروری است که چرایی پیدایش رویکرد مادی به مهریه همچنان بررسی شود.