اولین دوره مسابقه «از تو میپرسند» حدود 4 سال پیش و با آغاز فصل تابستان، توسط معاونت سیما به عنوان طرحی برای غنیسازی اوقات فراغت جوانان و انس هر چه بیشتر آنها با کتاب مطرح شد.
این برنامه با رویکردی جدید در زمینه بهرهگیری از نرمافزارهای روز دنیا به دنبال بازیابی مباحثی بود که گرچه سالها از طرح آن میگذشت، اما امروز و حتی در آینده نیز قابل بهرهبرداری است.
در این خصوص مهدی خاکی، مدیر تولید این پروژه نظرات جالبی دارد: «فرمایشات استاد مطهری که برنامه بر اساس آن طرحریزی شده، شاید متعلق به بیش از حدود 40 سال پیش باشد ولی تفکری در آن نهفته که بسیار مدرن و مختص مردم این زمانه است. حتی برنامهسازانی که از ابتدا با این تیم همکاری داشتند، رفته رفته ارتباط بسیار خوبی با کتابهای ایشان برقرار کردند و با آن انس گرفتند. برخی آمارها نیز نشاندهنده این بود که بعضی از کتابهای استاد که توسط بنیاد صدرا به چاپ رسیده است، در شهرستانها نایاب میشدند و این خود روشن میکرد که مخاطبان استقبال عمیقی از برنامه داشتهاند.»
خاکی از فارغالتحصیلان دانشکده صداوسیما در رشته کارگردانی و برنامهسازی است. وی در خصوص جذابیتهای این برنامه میگوید: «معمولا در خصوص چنین بزرگانی که صحبت از ساخت برنامههای تلویزیونی به میان میآید، به لحاظ موسیقایی، اغلب افراد به یاد موسیقیهای حزنانگیز، نوای نی و... میافتند، اما در خصوص استاد مطهری از ابتدا اعتقادی در تیم برنامهسازی شکل گرفت مبنی بر این که تفکر ایشان یک تفکر جهانی است، از اینرو موسیقی برنامه به سمت آثار بینالمللی گرایش پیدا کرد. از طرفی المانهای تصویری این برنامه نیز تا جای ممکن سلیقه عموم مخاطبان را برآورده میساخت که در پیامکها و تماسهای مردمی مشهود بود. خب این دو مقوله در وهله اول جذابیتهایی را در ذهن مخاطب به وجود آورد.»
جذب مخاطب از سراسر ایران
با آغاز برنامه «از تو میپرسند» یک بسیج رسانهای شکل گرفت و شبکههای چهارگانه سیما همراه ایستگاه استانی تهران، زمانهای خاصی را در کنداکتور خود به پخش این برنامه اختصاص دادند. آیا پخش برنامه از یک شبکه خاص و جذب مخاطب از طریق یک شبکه میسر نیست؟
«در هر کدام از استانهای کشور یکی از شبکههای تلویزیون پررنگتر از بقیه شبکههاست؛ چه به لحاظ فنی و چه از نظر علاقه مخاطبان...»
این را مهدی خاکی میگوید و ادامه میدهد: «از سوی دیگر برای این برنامه ساعت پخش مشخصی در نظر گرفته نشده و با پخش این برنامه به طور همزمان از تمام شبکههای سیما شانس ما برای ارتباط با مخاطب بیشتر خواهد شد. از طرفی ازتو میپرسند، در معاونت سیما تولید میشود و به هر حال هر کدام از شبکهها میبایست در هر چه بهتر دیده شدن آن بکوشند.»
وی در پایان میگوید: «هدف ما از ابتدا این بوده تا مخاطبانی از سراسر ایران داشته باشیم و نیز برندگانمان از کل کشور انتخاب شوند و فقط مختص به چند نقطه و شهرهای بزرگ نباشند.»
بهرهگیری از صداهای خاص برای جلب نظر مخاطب جوان
از تو میپرسند، توسط گروهی جوان تهیه و تولید میشود. مجید یوسفزاده که در اوایل تولید این برنامه در کنار مرتضی ندایی بود، حدود 12سال است که در تلویزیون به فیلمسازی، تولید برنامههای مستند، تیزرهای تبلیغاتی، جلوههای ویژه سینمایی و مجموعههای نمایشی و تلهفیلمهای متعددی مشغول است؛ اما این حرفه را با فعالیت حوزه تدوین آغاز کرده است. گفتگویی با یوسفزاده انجام دادهایم که ناگفتههایی را از پشت?صحنه از تو میپرسند، برایمان شرح میدهد.
گفتید فعالیتتان را در حوزه تدوین آغاز کردهاید. آیا این مقوله سرآغازی شد برای تولید از تو میپرسند؟
از 3 سال پیش که با آقای ندایی، طرح این برنامه چیده شد، من ایده استفاده از موشن گرافیک را مطرح کردم و با توجه به این که این برنامه پروژهای ویژه با مضمون کتب استاد مطهری بود، احساس کردیم برنامهای که با قالب و ساختاری جدید و بدون حضور مجری و تنها از طریق نریتور تولید شود، میتواند ساختاری بدیع را به مخاطبان عرضه کند. این بود که از اواسط تیرماه، سری اول این برنامه آغاز شد و حال که 4 سال از آن زمان میگذرد، در زمینه تصویرسازی و گرافیک متحرک، فناوریهای جدیدتری را وارد این برنامه کردهایم.
سوالات این برنامه به چه طریق طرح میشود؟
ما تیم 5 نفرهای از استادان دانشگاه داریم که پس از بررسی کتابهای استاد مطهری با همکاری معاونت سیما سوالاتی را مطرح میکنند که بیشتر نیاز روز جامعه است و تلاش میشود در طراحی سوالات، همسویی با حوزههای مختلف اجتماعی برقرار شود. ما آنها را دستهبندی میکنیم و براساس مناسبتهای تقویمی و نیز ساختار و فضای گرافیکی برنامه به صورت پنلهای هفتگی آماده میکنیم.
در طراحی این سوالات تغییراتی نیز در قالب کلی آنها به وجود میآید یا همواره سعی میکنید شکل و شمایلی واحد را مدنظر قرار دهید؟
از سال اول نیز به دلیل جذابیتهایی که برای جلب نظر مخاطب در برنامه ایجاد میکردیم تنوعی در فرمت کلی و حال و هوای سوالات به وجود آمد. البته به لحاظ گرافیکی سعی شده تا از المانهای طبیعت استفاده شود مثل گل و گیاهانی که حس زنده بودن را القا کند یا موجوداتی مثل پروانه که تلفیق زیبایی را در پسزمینه سوالات ایجاد میکند و همچنین موسیقی که به عنوان جریانی از زندگی برآیند خوبی را از جذابیتهای بصری و شنیداری پیش روی مخاطب قرار میدهد.
در کنار اینها، بهرهگیری از صداهای جوانی همچون نیما رئیسی، فرشید منافی و ... در جلب نظر مخاطب جوان نیز بیتاثیر نیست.
چون عموما پیشبینی میکردیم مخاطبانمان شمار زیادی از جوانان را شامل شود، صداهای جوانی را برای همذاتپنداری بیشتر استفاده کردیم. امیر حکیمی و سعید توکلی نیز از گویندگان جوانی بودند که در سال سوم و چهارم به گروه اضافه شدند.
در این مدت انتقادهایی از سوی مخاطب دریافت کردهاید؟
زمانی که هنوز سیستم پیغامگیر خودکار در برنامه رایج نشده بود، مخاطبان گزینههای مورد نظرشان را توسط سیستم پیامهای مردمی انتقال میدادند و از طرفی انتقادات و پیشنهاداتشان را نیز مطرح میکردند. جالب توجه این بود که راجع به بسیاری از مسائل فنی نظراتی را دریافت میکردیم که در ساختار و رویکرد برنامه بسیار مفید بود.
یادم هست سال اول لوگوی گرافیکی خاصی از یک حیاط سنتی و حوض آبی در وسط آن با کاشیهای رنگی و چند ماهی طراحی کردیم. سبک رئال و جالب توجهی بود. اما در میان بچههای پشتصحنه ماهیهای این حوض که در حقیقت المانهای متحرک ما بودند شخصیت و کاراکتری خاص را به خود گرفتند. بچهها اسم یک ماهی را که همواره گوشهای میایستاد، ماهی خسته گذاشته بودند. تعدادی از ماهیها نیز در فضای خصوصی دیگران وارد میشدند و جنب و جوش و شیطنت و تحرک بسیاری داشتند. این فضا روی آنتن رفت و مردم رابطه بین این المانهای متحرک را کشف کرده بودند، حتی راجع به این ماهیها نظر میدادند، مثل این که کدامیک را حذف یا تغییری در تعدادشان ایجاد کنیم. این فضا برای ما بسیار جالب توجه است المانهایی را که تمام عشقمان را صرف شخصیت دادن به آنها میکنیم، برای مخاطبان نیز جالب توجه و قابل درک است.
برای امسال چه طرحی داشتید تا همچون سالهای گذشته ساختار برنامه از تکرار به دور باشد؟
امسال نیز سعی کردیم قابلیتهای گرافیکیمان را تا حد امکان ارتقا دهیم و حرفی که قرار است از طریق سوالات زده شود به کار جوانان بیاید. بههرحال استاد مطهری از روشنفکران ما هستند و سخنانشان کاملا مطابق با شرایط امروزمان است.
قبل از تولید این برنامه آیا پیشبینی میشد که مخاطبان علاوه بر جستجوی عناوین سوالات خوانندههای دائمی کتب استاد مطهری شوند؟
من به عنوان برنامهساز فرق چندانی میان فردی که صرفا برای یافتن پاسخ سوالات ما این کتابها را ورق میزند و افرادی که خواننده دائمی این کتابها هستند نمیبینم، چرا که فکر میکنم یک لحظه تامل در مفهوم سوالات و گوش سپردن به آن و جستجو برای پیدا کردن پاسخی صحیح به اندازه کافی ارزش و اعتبار دارد و به نظرم اگر ما این انگیزه را در مخاطب ایجاد کنیم که تا 8 شب برنامه را دنبال و پاسخ صحیح را استخراج کند در رسیدن به هدف خود موفق بودهایم.
چرا اصطلاح از تو میپرسند را انتخاب کردید؟
این اسم در حقیقت انتخاب آقای ندایی بود و میخواست برای یک ساختاری متفاوت، اسمی متفاوت را نیز انتخاب کند که بیننده به واسطه آن لحظهای بایستد تا او را با برنامه درگیر کنیم. این اسم در اصل از واژه «یَسْأَلُوانَکَ» به معنای از تو میپرسند گرفته شده است و شاید تلنگری باشد در خصوص آنچه سر پل صراط در انتظارمان است و مسلما در این دنیا نیز چنین مفاهیمی در پیشبرد متعالی زندگیمان تاثیرگذار است.
آزاده خواجه نصیری
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم