پشت دروازه‌های سه قاره

تیم ملی بسکتبال ششم شهریورماه اولین بازی تاریخ بسکتبال ایران را در بازی‌های جهانی برابر برزیل برگزار می‌کند. پیش از این بسکتبال ایران در بازی‌های ارتش‌ها، دانشجویان یا جوانان و امید به رقابت‌های جهانی راه یافته بود، اما این برای نخستین‌بار است که تیم ملی بزرگسال ایران در بازی‌های جهانی به میدان می‌رود. تیم ملی بسکتبال با قهرمانی در آسیا بین تیم‌های حاضر در بازی‌های ترکیه جای گرفت. حریفان ایران به غیر از تونس، جملگی در بسکتبال دنیا مطرح و البته صاحب سبک هستند. ایران یکی از 4 نماینده بسکتبال آسیا با تیم‌های برزیل، کرواسی، تونس، آمریکا و اسلوونی در استانبول بازی می‌کند. تیم ما از قاره کهن به پشت دروازه‌های بسکتبال سه قاره رسیده است.

برزیلی‌ها در تمام 15 دوره برگزاری بازی‌های جهانی بسکتبال حضور داشتند. در بسکتبال قهرمانی آمریکا سال 2009 در پورتوریکو قهرمان شدند. این دومین قهرمانی آنها بعد از سال 2005 در دهه اخیر بود. برزیل در دوران اوج بسکتبال خود در دنیا «اسکار اشمیت» را معرفی کرد که 5‌?دوره سابقه بازی با تیم کشورش در المپیک دارد. برزیلی‌ها 13 دوره در المپیک بازی کردند که حاصل آن 3 مدال برنز است. در رقابت‌های جهانی، برزیل با دو طلا، دو نقره و دوبرنز بعد از آمریکا، شوروی و یوگسلاوی سابق در جایگاه چهارم مدال‌آوران جای گرفته است. آخرین بار که برزیلی‌ها در رقابت‌های جهانی مدال گرفتند مربوط است به بازی‌های 1978 فیلیپین که رتبه سوم را به خود اختصاص دادند. این عنوان که آخرین مقام آنهاست در واقع برزیل را قدرت سنتی بسکتبال جهان معرفی می‌کند. تیمی که در سال‌های بعد با همه تلاشی که داشته، نتوانسته است در جمع مدعیان تازه وارد بسکتبال دنیا قرار بگیرد. لیگ برزیل با نام NBB برگزار می‌شود و 14 تیم در آن بازی می‌کنند. در رقابت‌های فصل گذشته تیم بسکتبال یونیورسو قهرمان شد و فلامینگو به اتفاق پیتاگوراس دوم و سوم شدند. برزیل 3 بازیکن در NBA دارد. اندرسون ورجائو (کلیولند)، باربوسا (فینیکس) و هیلاریو نه نه (دنور) از دیگر بازیکنان شاخص این تیم مارسلو ماچادو است. ایران در اولین بازی رسمی جهانی خود برابر برزیل تیم چهاردهم دنیا بازی می‌کند.

کشورهای صربستان، مونته‌نگرو، کرواسی، اسلوونی، کوزوو و مقدونیه از تجزیه خاک یوگسلاوی سابق تشکیل دولت مستقل دادند و اینک در عرصه بسکتبال تعدادی از این کشورها مدعی هستند. صربستان به همراه کرواسی و اسلوونی در جام شانزدهم حضور دارند. زمانی که همه این بخش‌ها با نام یوگسلاوی در رقابت‌های جهانی و المپیک حضور می‌یافتند افتخارات بسیاری کسب می‌کردند. یوگسلاوی تا قبل از فروپاشی نظام شرق اروپا 3 مدال طلا،3 نقره و 2 برنز در رقابت‌های جهانی داشت. با تجزیه خاک این کشور، کرواسی و اسلوونی مستقل شدند. هر 2 کشور سال 1992 به عضویت فیبا درآمدند. کرواسی در همان سال نایب قهرمان المپیک بارسلونا شد. بازیکنان مطرحی که تا پیش از این تاریخ پیراهن یوگسلاوی را بر تن داشتند و سپس با پیراهن کرواسی بازی کردند عبارت بودند از درازن پترویچ (که در یک سانحه تصادف در آلمان کشته شد)، تونی کوکوچ (بازیکن شیکاگو و همبازی مایکل جوردن شد)، دیواچ، دینو رادجا و... .

کرواسی تیم پانزدهم دنیاست. آنها 3 دوره در رقابت‌های بسکتبال المپیک شرکت کرده‌اند و در دوره قبل با ایران رودررو شدند. کرواسی بعد از فینال 92 بارسلونا و رقابت‌های جهانی 1994 که به مقام سوم رسید دوران افت بسکتبال خود را سپری کرد. آنها سال‌های 1993 و 1995 در جام ملت‌های اروپا 2 بار برنز گرفتند. غیبت در 3 دوره بازی‌های جهانی کافی بود تا مسوولان بسکتبال این کشور برنامه‌های توسعه بسکتبال را با حضور جوانان پایه‌ریزی کنند. کرواسی که در بازی‌های انتخابی سال 2008 اروپا سهمیه بازی‌های المپیک را در اختیار گرفت با عنوان ششم بازی‌ها نشان داد اگر چه راه توسعه را خوب یافته است، اما برای موفقیت‌های بیشتر نیاز به گذشت زمان دارد. کرواسی در جام ملت‌های اروپا در سال‌های 2007 و 2009 با عنوان ششم بازی‌ها را ترک کرده بود. روکو لنی اوکیچ که در تیم میلواکی در NBA بازی می‌کند به همراه مارکوپوپوویچ از اونیکس، کازان و نیکلاووچیچ از المپیاکوس یونان برترین‌های کرواسی هستند. در بازی‌های باشگاهی این کشور در فصل قبل تیم سیبوتا با پیروزی بر زادار مقام قهرمانی را از آن خود کرد، اما با این حال بازیکنان کرواسی به دلیل مشکلات مربوط به سرمایه‌گذاری در تیم‌های باشگاهی کشورشان، ترجیح می‌دهند بیرون از خاک کرواسی و در لیگ‌های ایتالیا و اسپانیا بازی کنند.

در جام ملت‌های 2009 اروپا در لهستان، اسلوونی بعد از سال 1993 برای دومین‌بار به‌ جمع 4 تیم راه یافت. بعد از استقلال این کشور در سال 93 آنها عنوان چهارم را کسب کردند و سال گذشته برای دومین‌بار تیم چهارم اروپا شدند تا شاهد هنرنمایی گوران دراجیچ، بازیکن حرفه‌ای خود در فینیکس سانز باشند. اسلوونی تیم بیستم دنیا در بازی‌های تدارکاتی قبل از رقابت‌های ترکیه با ایران در چین به میدان رفت و تیم ملی کشورمان را شکست داد. باخت به اسپانیا و نیوزلند و برتری برابر استرالیا، چین و روسیه حکایت از تدارکات خوب اسلوونی دارد. آنها در رقابت‌های جهانی 2006 ژاپن اولین بازی‌های خود را در این پیکارها تجربه کردند. بعد از استقلال این کشور کوچک و 2 میلیون نفری، در بسکتبال تلاش زیادی در معرفی هویت مستقل خود انجام داد و از سال 1993 در تمامی ادوار بازی‌های ملت‌های اروپا شرکت کرده است. آنها در رقابت‌های سال 2009 با پشت سر گذاشتن کرواسی به جمع 4 تیم برتر اروپا پیوستند. اسلوونی 5 بازیکن به NBA فرستاده که عبارتند از: راشو نستروویچ (تورنتو)، بنو اودری (ساکرامنتو)، پریموز (میلواکی )، ساشا ووجاچیچ (لس آنجلس) و گوران دراچیچ (فینیکس)‌.

تا پیش از بازی‌های جهانی ترکیه تنها امید ایران، تونس است. این‌که در جریان مسابقات چه اتفاقاتی روی دهد بماند، اما روی کاغذ ایران می‌تواند در گروه B بازی‌های جهانی تیم سوم آفریقا را شکست دهد. تاکنون 2 بار با بسکتبال تونس رودررو شده‌ایم که آخرین بار در بازی‌های کشورهای اسلامی (2005 عربستان) به آنها باختیم. تونس تیم چهل و دوم رنکینگ جهانی فیباست که تاکنون در المپیک شرکت نداشته است و اولین بازی‌های جهانی خود را تجربه خواهد کرد. در آفریقا، آنگولا قدرت بلامنازع بسکتبال است که تاکنون در 5 دوره بازی‌های المپیک به طور مرتب شرکت کرده و ادوار زیادی هم در بازی‌های جهانی به میدان رفته است. تیم‌های سنگال، نیجریه، مصر و کامرون هم از تیم‌های مطرح قاره سیاه هستند، اما امسال هیچ‌کدام در ترکیه حضور ندارند بلکه ساحل عاج و تونس بلیت بازی‌ها را در دست دارند. تونسی‌ها از 18 دوره حضور خود در جام ملت‌های آفریقا یک مدال نقره و 3 مدال برنز دارند.

غیبت ستارگانی مثل لبرون جیمز و کریس پل و دواین وید و... باعث شد تا تیم ملی بسکتبال آمریکا به کلی تغییر کند. در واقع در تیم رقابت‌های جهانی ترکیه هیچ‌کدام از بازیکنان 2008 المپیک پکن حضور ندارند. تیم آمریکا از سال 1994 تاکنون در رقابت‌های جهانی فیبا به قهرمانی دست نیافته که دو دلیل عمده دارد؛ نخست پیشرفت بسکتبال در سایر کشورهای جهان و قدرت گرفتن رقبا و دوم بی‌اعتنایی بازیکنان آمریکایی به این مسابقات. در غیاب جمعی از ستارگان NBA مردم آمریکا به ستارگان دیگری مثل چانسی بیلابس (دنور)، کوین درنت (اوکلاهماسیتی)، راجان راندو (بوستون)، رودی گی(ممفیس)، لامار اودوم (لیکرز) و... دلبسته‌اند تا بلکه این تیم بتواند طلسم 16 ساله را بشکند. اردوی آماده‌سازی آمریکا از یک ماه قبل از بازی‌های ترکیه آغاز شد. ابتدا 19 نفر به لاس وگاس رفتند و سپس در نیویورک اردوهای آماده‌سازی با 15 بازیکن ادامه پیدا کرد. برای هماهنگی بیشتر در تقویم برنامه‌های تدارکاتی تیم ملی آمریکا بازی با تیم‌های صاحب نامی مثل اسپانیا، لیتوانی و یونان گنجانده شد. آمریکا 15 دوره در رقابت‌های جهانی به میدان رفته و تاکنون 10 مدال گرفته است که تنها 3 مدال طلایی است. مایک ششفسکی سرمربی آمریکا بعد از ناکامی در بازی‌های 2006 و قهرمانی با این تیم در المپیک 2008 با شرایط متفاوتی روبه‌رو است. آمریکا از میزان اهمیت این رقابت‎ها خیلی خوب مطلع است. چنانچه نگاه دقیقی به گروه‎بندی مسابقات سال 2010 داشته باشید متوجه می‎شوید که چه توازنی میان گروه‎بندی 24 تیم شرکت‎کننده برقرار است، طوری که هیچ تیمی را در هیچ گروهی نمی‎بینیم که قادر نباشد به دور آتی رقابت‎ها صعود کند. به طور حتم پیروزی در هر یک از دیدارهای دور مقدماتی در درجه اول اهمیت قرار دارد، اما نه برای آن که شما را مطمئن سازد. بلکه برای این‌که بتوانید در مرحله دوم، دیدارهای راحت‎تری داشته باشید.