پاسخ مناسب سریال‌های رمضان به انتظارات مردم

 آیا مهران سارنگ می‌تواند رضایت خانواده مقتول را جلب کند و از زندان بیرون بیاید؟ چهار تا جوان سریال نون و ریحون می‌خواهند تا ابد مجرد بمانند؟ آنها چگونه از تصمیمی که گرفته‌اند منصرف می‌شوند؟

این روزها در مهمانی‌های خانوادگی پس از افطار این صحبت‌ها را زیاد می‌شنویم. دست‌اندرکاران تلویزیون سریال‌های متنوعی را راهی آنتن کرده‌اند و هر کس می‌تواند به فراخور سلیقه‌اش یک یا چند تا از آنها را دنبال کند. داستان سریال‌ها هم اکنون در میانه راه به سر می‌برند. شخصیت‌ها معرفی شده‌اند و گره‌های داستانی شکل گرفته‌اند.

برای قضاوت نهایی درباره کلیت کارهای داستانی امسال باید تا روز عید فطر منتظر ماند، اما تا این جای کار هم سریال‌ها بخشی از ویژگی‌های محتوایی و ساختاری خودشان را آشکار کرده‌اند. در گفتگو با چند کارگردان، تهیه‌کننده، جامعه‌شناس و منتقد نظر آنها را درباره سریال‌های ماه رمضان تلویزیون جویا شدیم.

سیدرمضان شجاعی‌کیاسری، نماینده مردم ساری در مجلس و عضو کمیسیون فرهنگی می‌گوید: سریال‌های امسال ماه رمضان به لحاظ معناگرایی، منزه بودن از دیالوگ‌های زاید و پرداختن به مسائل اخلاقی نمره خوبی می‌گیرند.

این نماینده مجلس در گفتگو با «جام‌جم» تصریح می‌کند: سریال در مسیر زاینده‌رود نشان می‌دهد که کارگردان به‌خوبی نیازهای جامعه را درک کرده و مشکلات گریبانگیر فوتبال کشور را بیان کرده است. وی با بیان این که این سریال برای جوان‌ها خوب و آموزنده است، می‌گوید: در برخی از قسمت‌ها سکانس‌ها طولانی و کشدار می‌شوند، اما در مجموع فیلمنامه این سریال قابل دفاع است.

پوران درخشنده کارگردان سینما هم معتقد است: تاثیر سریال در مسیر زاینده‌رود فراتر از سرگرم‌کنندگی است.

کارگردان فیلم بچه‌های ابدی در گفتگو با «جام‌جم» با اشاره به این که در مسیر زاینده‌رود به جایگاه اخلاق در فوتبال کشور می‌پردازد، تاکید می‌کند: این سریال روی فوتبالیست‌های جوان ما تاثیر می‌گذارد. آنها متوجه می‌شوند که شهرت ماندنی نیست و فقط اخلاق جوانمردانه و نام نیک است که از آنها باقی می‌ماند.

درخشنده توضیح می‌دهد: دیگر ویژگی مثبت سریال در مسیر زاینده‌رود این است که دوربین را به شهرستان برده و مردم را با آداب و رسوم یکی از قومیت‌های کشور آشنا کرده است.

دکتر حوریه دهقان شاد، مدرس دانشگاه در رشته ارتباطات اجتماعی در گفتگو با «جام‌جم» می‌گوید: دیگر کشورهای مسلمان برنامه‌های شادی را برای ماه رمضان تدارک می‌بینند و تلویزیون ایران هم باید تعداد سریال‌های کمدی ماه رمضان را افزایش دهد.

این مدرس دانشگاه، جراحت را جذاب‌ترین سریال ماه‌رمضان امسال می‌داند و توضیح می‌دهد: قصه این سریال به زندگی واقعی مردم نزدیک است و برای مخاطب جذابیت دارد. دهقان شاد درباره سریال نون و ریحون می‌گوید:‌ در این سریال دغدغه اصلی 5 پسر چگونگی ازدواج است. جوانان 3 نیاز اصلی ازدواج، مسکن و اشتغال دارند. اما در این سریال شخصیت‌های دختر و پسر فقط به ازدواج فکر می‌کنند.

این کارشناس اجتماعی با بیان این که سریال در مسیر زاینده‌رود توانسته با مشارکت دادن فوتبالیست‌های واقعی انتقاداتش نسبت به این قشر را تلطیف کند، می‌گوید: معمولا وقتی مضمون سریالی به یک قشر خاص می‌پردازد آن قشر در برابر آن سریال موضعگیری می‌کنند. اما درباره در مسیر زاینده‌رود تا به حال این اتفاق نیفتاده است.

جلیل اکبری‌صحت، روزنامه‌نگار و منتقد سینما نیز در گفتگو با فارس در مورد سریال‌های در حال پخش تلویزیون در ماه مبارک رمضان، می‌گوید: تلویزیون با کشف این که می‌تواند وقت مخاطب خود را بعد از افطار پر کند، به سمت بهینه‌سازی گام برداشته است و به زبان دیگر این جنس سریال‌ها، با سریال‌های اوایل دهه 70 به شدت فاصله گرفته است.

وی تاکید کرد: با ورود شبکه‌های خارجی که به علایق مخاطبان ایرانی کمی نزدیک است، تلویزیون ایران ناچار به یک رقابت تنگاتنگ با آنهاست، مخصوصا این که خانواده‌های متدین علاقه‌مند هستند که از فرهنگ بومی استفاده کنند که خوشبختانه تلویزیون به این خواسته و تمایلات پاسخ مثبت داده است اما در راه تحقق این قضیه مشکلاتی هم موجود است و یکی از مشکلات، این است که تلویزیون تا بهره‌وری کامل فاصله دارد.

خبرگزاری ایرنا نیز در یادداشتی با عنوان کالبدشکافی جراحت‌های روح انسان در قالب ملودرام درباره سریال جراحت نوشت: جراحت به عنوان یک اثر ملودرام با مایه‌های اجتماعی کار قابل تاملی بوده و بازی در سکوت امین تارخ در این سریال نیز عالی از کار درآمده است. در این یادداشت آمده است: ماه رمضان در سال‌های اخیر با مجموعه‌های تلویزیونی متعدد عجین شده که تنوع موضوعی در آن موج‌زده و اوقات فراغت روزه‌داران را به‌خوبی پر کرده است.

امسال نیز سیمای جمهوری اسلامی ایران سنت‌شکنی نکرده و با 4 مجموعه تلویزیونی پا به خانه‌های مردم گذاشته که در این میان مجموعه جراحت ساخته محمدمهدی عسگرپور با استقبال خوب بینندگان روبه‌رو شده و توانسته طرفداران پروپاقرصی برای خودش دست و پا کند. جراحت به عنوان یک اثر ملودرام با مایه‌های اجتماعی کار قابل تاملی بوده که امیدواریم در ادامه نیز با همین قدرت پیش رفته و مانند نمودار سینوسی عمل نکند!

نویسنده این مطلب می‌افزاید: تارخ که در سال‌های اخیر بسیار پخته‌تر و سنجیده‌تر انتخاب کرده برای نقش بزرگ انتخاب متقاعدکننده‌ای بوده که به باور تماشاگر می‌نشیند. وی با استادی هرچه تمام‌تر زوایای پیدا و پنهان نقش را کشف کرده و بدان نور تابانده است.

این گونه است که تنهایی‌های عمیق و آزاردهنده‌اش برای تماشاگر آشنا بوده و به واکنشی حسی وامی دارد. بازی در سکوت وی نیز عالی از کار درآمده که نمونه‌های زیادی از آن را شاهد بوده‌ایم.

یک منتقد دیگر هم می‌گوید: مجموعه تلویزیونی «شاید برای شما هم اتفاق بیفتد»، یک کار پرزحمت با گستره سوژه‌های متنوع و گاه کم‌نظیر است که به مرور پخته‌تر، تصویری‌تر و جذاب‌تر شده است.جبار آذین، منتقد سینما در مورد مجموعه تلویزیونی «شاید برای شما هم اتفاق بیفتد» ساخته محمود معظمی، اظهار کرد: بازارگرمی و رقابت مجموعه‌های تلویزیونی پرتب‌و‌تاب با اسامی آشنای کارگردان‌ها و بازیگران و جلب نگاه و توجه مخاطب به موضوع‌ها و مسائل پشت و روی این مجموعه‌ها، باعث مهجور ماندن یک کار قابل تامل و دیدنی سیما شده است. وی تأکید می‌کند: مجموعه تلویزیونی «شاید برای شما هم اتفاق بیفتد»، یک کار پرزحمت با گستره سوژه‌های متنوع و گاه کم نظیر است. آذین تصریح می‌کند: این مجموعه در آغاز به دلیل همزمانی با پخش مجموعه‌های دیگر چندان مورد توجه مخاطب ما قرار نگرفت اما تجربه‌‌اندوزی دست‌اندرکاران آن به مرور متون و کارگردانی مجموعه را حرفه‌ای‌تر کرد و تنوع موضوع‌ها، این مجموعه را روی توفیق همه‌جانبه هدایت کرد.

این استاد دانشگاه می‌افزاید: مهم‌ترین عناصر موفق این مجموعه را سوژه‌های آشنا، پرداخت خوب و نمایش آنها، کارگردانی روان و یکدست و به دور از اطوارهای روشنفکرنمایانه، بازی‌های خوب، معرفی چهره‌های جوان و مستعد در عرصه بازیگری تشکیل می‌دهد.

امیرحسین شریفی، تهیه‌کننده سینما هم می‌گوید: سریال‌های امسال ماه رمضان ثابت کردند که می‌توان با کارهای جذاب و مردم پسند به مقابله با سریال‌های مخرب شبکه‌های ماهواره‌ای رفت. این تهیه‌کننده در گفتگو با «جام‌جم» تاکید می‌کند: سریال جراحت از نظر دکوپاژ و میزانسن کارگردانی عجیب و غریبی ندارد، اما مردم این کار را به خاطر قصه پر اوج و فرودش می‌پسندند. وی با بیان این که امسال سریال‌های تلویزیونی حال و هوایی خانوادگی داشتند، می‌گوید: سرعت بالای کار به برخی سریال‌ها لطمه زده بود. ضمن این که سریال‌های معناگرا باید جلوه‌های ویژه قوی‌تری داشته باشند و و از امکانات بهتری استفاده کنند.

در مجموع این‌گونه به نظر می‌رسد با وجود آن که تنها بیش از 10 قسمت از هر کدام از سریال‌های مختلف شبکه‌ها روی آنتن رفته‌اند، در همین فاصله توانسته‌اند موجب بازتاب‌های مختلفی شوند. تجربه نشان داده است که هر چقدر داستان سریال‌ها جلوتر رفته و شخصیت آدم‌های سریال بهتر معرفی شوند، مخاطب بیشتر با آنها ارتباط برقرار می‌کند. به همین دلیل گمان می‌رود در روزهای آینده بیشتر می‌توان درباره آثار پخش شده و اندازه جذب مخاطب هرکدام از آنها اظهار نظر کرد.