اسب اصیل ایرانی ترکمن در خطر انقراض

اگرچه صادرات این اسب به خارج از کشور ممنوع است، اما واردات اسب‌هایی از کشورهای پاکستان و انگلیس در دهه‌های 40 به بعد، نسل این اسب زیبا و منحصربه فرد را در کشور به مخاطره انداخته است.

حکیم ایگدری، پرورش‌دهنده اسب که اکنون مدیریت مجموعه‌های سوارکاری گلستان را نیز بر عهده دارد در این زمینه اظهار کرد: از اواخر دهه 40 به بعد ورود یک سری اسب‌های وارداتی از کشور پاکستان که از مستعمرات انگلیس بود به کشور آغاز شد.

وی افزود: مردم منطقه در ابتدای امر شیفته سرعت این اسب‌های وارداتی شدند و اگرچه نتایج این واردات در سال‌های اولیه چندان مشخص نبود، اما بعدها نشان داد که مردم در این زمینه فریب خورده‌اند و تنها شیفته سرعت اسب‌های وارداتی برابر اسب‌های اصیل ترکمن شده‌اند.

وی خاطرنشان کرد: بعدها بر اثر تلقیح و کشش اسب‌های مادیان ترکمن با اسب‌های وارداتی، نسلی به وجود آمد که «دو خون» نامیده می‌شود و اکنون بیشتر اسب‌های موجود در منطقه از این نوع و نژاد هستند و کمتر می‌توان اسب‌های اصیل را یافت.

ایگدری با بیان این‌که بیشتر اسب‌های مجموعه ما از نوع دو خون است، بیان کرد: این اسب‌ها در حال حاضر به عنوان اسب‌های اصیل ترکمن جای گرفته‌اند و کمتر می‌توان اسب‌هایی با نژاد اصیل در منطقه مشاهده کرد.

‌وی خاطرنشان ساخت: در سال‌های اولیه واردات اسب‌های تربرود بیشتر اسب داران تمایل داشتند که به نوعی با تلقیح اسب‌هایشان با این نوع اسب‌های وارداتی درواقع نسل اسب اصیل را حفظ کنند که بعدها مشخص شد این تفکر درست نبوده است.

رئیس مجموعه سوارکاری گلستان افزود: روندی که از سال‌های دهه 40 تاکنون ادامه یافته است، موجب شد که نسل اسب‌های اصیل ترکمن در گلستان کم شود.

وی با بیان این‌که در سال‌های اولیه واردات توجه چندانی به موضوع نمی‌شد، ادامه داد: مالکان اسب‌هایی که مدعی بودند اسب‌هایشان اصیل است خواهان برگزاری کورس‌های سوارکاری شدند که این امر نیز مشکلاتی را در پی داشته است.

وی بیان کرد: در سال‌های قبل، با پیگیری‌های صورت گرفته، شورایی مرکب از اسب داران منطقه تشکیل شد تا نسبت به تشخیص نژاد اسب‌هایشان و این‌که کدام اسب، دو خون و کدام ترکمن است، اقدام شود.

ایگدری با بیان این‌که معاونت فنی فدراسیون سوارکاری متولی شناسنامه‌دار کردن و تشخیص نژاد اسب است، یادآور شد: این در حالی است که معاونت فنی اسبدوانی تنها مجری برگزاری مسابقات است و در زمینه‌های یاد شده مسوولیتی ندارد.

این پرورش‌دهنده اسب در گلستان خاطرنشان کرد: علاوه بر این در برخی کورس‌های اسبدوانی شاهد اعتراضات مالکان و شرکت‌کنندگان هستیم که معتقدند اسب‌های برنده شده اسب اصیل ترکمن نیستند و این امر نیز ناشی از مشخص نبودن دقیق نژاد اسب‌هاست.

وی گفت: برای رفع برخی مشکلات فراروی، تعدادی نمونه‌های DNA و نمونه مو از برخی اسب‌هایی که مالکان آنها مدعی بودند اسب‌هایشان ترکمن است، گرفته و به کشور آمریکا ارسال شد تا نژاد دقیق اسب‌ها مشخص شود.

رئیس مجموعه‌های سوارکاری گلستان بیان کرد: این امر بتازگی شکل گرفته است و امیدواریم راهی اصولی برای تشخیص نژاد اسب‌های اصیل ترکمن باشد.

وی اظهار کرد: در پاسخ نمونه‌های ارسالی به آزمایشگاه کشور آمریکا مشخص شد که از 120 نمونه ارسالی 20 نمونه به دلیل آن‌که اسب ترکمن نیست، حذف شده است.

به گفته ایگدری، همچنین مقرر شد در جلسه‌ای با حضور معاونت فنی فدراسیون سوارکاری و شورای اسب‌داران منطقه گلستان در زمینه درجه خلوص‌نژاد اسب ترکمن و یا آن که اسب مورد نظر، تروبرد یا دوخون است، تصمیم‌گیری شود که تاکنون این نشست برگزار نشده است.

حکیم ایگدری به پیامدهای ورود اسب‌های تروبرد اشاره و اضافه کرد: واقعیت آن است که در ابتدای شروع واردات اسب‌های خارجی، اسب‌های خوبی به کشور وارد نشد.علاوه بر آن ورود اسب‌های تربرود با قیمت‌های ارزان، اسب اصیل ترکمن را عقب می‌اندازد و از صحنه حیات خارج می‌کند.

وی به قیمت نژادهای مختلف اسب در استان اشاره کرد و ادامه داد: هر راس اسب اصیل ترکمن حدود 100 تا 200 میلیون ریال در منطقه معامله می‌شود ولی واردات اسب‌های خارجی بر نسل اسب‌های ترکمن لطمه زده است.

ایگدری افزود: همچنین اسب‌های دوخون که محصول تلقیح اسب‌های وارداتی تروبرد و ترکمن است نیز بین 50 تا 80 میلیون ریال خرید و فروش می‌شود و برخی اوقات قیمت آن به حدود 300 میلیون ریال نیز رسیده است.

رئیس مجموعه سوارکاری گنبد کاووس بیان کرد: برخی مشکلات فراروی پرورش اسب در استان گلستان موجب سرخوردگی پرورش‌دهندگان اسب شده و آنها را واداشته است دست از تولید بردارند.

وی به برگزاری مسابقات اسبدوانی در گلستان اشاره کرد و گفت: درصدد اجرای برنامه‌هایی هستیم تا مسابقات اسب‌های تروبرد داخلی و وارداتی از هم جدا شود، زیرا کارایی این نژادها متفاوت است.

وی به بیان آماری در زمینه اسب‌های موجود در گلستان پرداخت و گفت: حدود 4 سال پیش 1500 راس اسب در استان شناسایی شد که پیش‌بینی می‌شود اکنون نیز همین میزان باشد.

رئیس مجموعه سوارکاری گلستان افزود: اکنون نگرانی درباره انقراض نسل اسب‌های اصیل ترکمن وجود دارد و بندرت می‌توان نژاد خالص از این اسب را مشاهده کرد.

یک پرورش‌دهنده اسب در منطقه ترکمن‌نشین گلستان نیز گفت: دیگر کمتر می‌توان اسب‌هایی با نژاد اصیل ترکمن در استان دید و اکنون بندرت در برخی عروسی‌ها از اسب ترکمن به عنوان ماشین عروس استفاده می‌شود و در صورت تداوم این روند، شاهد انقراض کامل نسل این حیوان نجیب خواهیم بود.

به هر روی در ایران از دیرباز ورود اسب‌های تروبرد و متفاوت از کشور‌های مختلف توسط افراد سودجو و تلاقی آنها با مادیان‌های اصیل ترکمن جهت تولید کره‌های تندرو، تنها با هدف کسب مقام در مسابقات کورس و پرش و افزایش سود حاصل از فروش، منجر به نابودی این نژاد اصیل شده است و معلوم نیست چه سازمان و مسوولی باید در این خصوص پاسخگو باشد.