تشکیل هیات ویژه برای حل مشکل مدارس استیجاری

تازه‌ترین اظهارات حمیدرضا حاجی‌بابایی، وزیرآموزش و پرورش نشان می‌دهد که با تشکیل هیاتی تا دو سال آینده مشکل مدارس استیجاری حل خواهد شد، به گفته وی هنوز 6 میلیون و 500 هزار متر مربع از فضای آموزشی کشور نیازمند نوسازی و بازسازی است و با اختصاص 2 میلیارد و 800 هزار دلار از صندوق ذخیره دولت طی سال‌های اخیر، آموزش و پرورش امیدوار است با یک میلیارد و 200 هزار دلار دیگر طی برنامه پنجم توسعه به مشکل مدارس استیجاری، فرسوده، قلع و قمعی و... سروسامان دهد.

تا 2 سال پیش وجود یکهزار مدرسه قلع و قمعی یعنی نیازمند تخریب و 4 هزار و 838 مدرسه استیجاری مشکل لاینحلی برای نظام آموزش بود، اما معاون حقوقی و امور مجلس وزارت آموزش و پرورش می‌گوید: بیش از 890 مدرسه قلع و قمعی وجود داشته که به کمتر از 200 مدرسه رسیده است. وی نیز مژده می‌دهد که مشکل مدارس استیجاری و قلع و قمعی بزودی حل خواهد شد.

گفتگو با هر مسوولی در آموزش و پرورش نشان می‌دهد که آمار متفاوتی از تعداد مدارس استیجاری و فرسوده کشور ارائه می‌دهد. بیش از آمار آنچه اهمیت دارد، اظهارات رئیس سازمان آتش‌نشانی است که نسبت به ناامنی بعضی مدارس پایتخت هشدار می‌دهد و می‌گوید: بحث ایمن‌سازی ساختمان مدارس از اختیار آتش‌نشانی و آموزش و پرورش خارج است، اکثر ساختمان‌های استیجاری مدارس واقعا ناامن هستند.

بسیاری از مدارسی که از سوی مالکان به تخلیه تهدید شده‌اند، فرسوده‌اند. به گفته یکی از مدیران این مدارس در منطقه10 تهران، هر چند ماه، مالک زمین و ساختمان مدرسه از راه می‌رسد و با خط و نشان تهدید به تخلیه می‌کند، ما هم هربار با مکاتبات متعدد با منطقه و وزارتخانه جلوی این کار را می‌گیریم. این وضعیت فشار روانی زیادی به ما و دانش‌آموزان وارد می‌کند، این مدرسه سال‌هاست فعال بوده و حالا با فشار مالک باید تخلیه شود، من دائم به مسوولان آموزش و پرورش منطقه می‌گویم که امسال با شروع سال تحصیلی، تکلیف این مدرسه را روشن کنند.

11 سال پیش خبر رسید که دانش‌آموزان دختر از فقر حرکتی و ناهنجاری‌های اسکلتی در عذابند، پس طرح شاداب‌سازی را در مدارس اجرا کنند تا شاید دختربچه‌ها هم مثل پسرها، با جست‌و خیز و فعالیت آزادانه در فضای استتار شده مدارس از این ناهنجاری نجات یابند. دختربچه‌های آن روزها دوران مدرسه را به پایان رساندند و از روزهای کودکی دور شدند و شاید فرزندانشان در آستانه ورود به مدرسه باشند، اما هنوز از طرح شاداب‌سازی مدارس دخترانه خبری نیست. بنابراعلام آموزش و پرورش شهر تهران، با اختصاص 2 میلیارد ریال اعتبار، از سال 78 تاکنون حدود 250 مدرسه دخترانه در تهران، یعنی 10درصد از مدارس دخترانه استتار یا شاداب‌سازی شده است.

این در حالی است که هنوز از روند اجرای طرح در شهرستان‌ها هیچ خبری در دست نیست. مدیرکل امور بانوان وزارت آموزش و پرورش هزینه استتار هر مدرسه را 10 تا 15 میلیون تومان می‌داند و با اشاره به کسری بودجه در اجرای طرح می‌گوید: ما نیازمند شاداب‌سازی مدارس برای 7 میلیون دانش‌آموز در 42 هزار مدرسه در کل کشور هستیم. مهری سویزی تاکید می‌کند که تاکنون فقط 10درصد مدارس دخترانه تحت پوشش قرار گرفته و مدارس راهنمایی و متوسطه در اولویت قرار دارد.

خانم مدیر یک مدرسه استیجاری در منطقه 10 تهران می‌گوید: برخی مدارس یا فرسوده‌اند یا اجاره‌ای، هزینه کردن برای مدرسه‌ای که هر سال ممکن است تخلیه شود، ممکن نیست، فکرش را بکنید، اگر با 10 میلیون تومان مدرسه را استتار کنیم، اما ساختمان مدرسه فرسوده باشد، چه اثری دارد؟ چرا باید برنامه‌ریزی‌هایمان مقطعی باشد که نتوانیم به انتظارات مردم جواب بدهیم؟ در حال حاضر من نیاز دارم که پنجره‌های کلاس‌های طبقه دوم ساختمان مدرسه را حفاظ بزنم تا خطری بچه‌ها را تهدید نکند، فکر می‌کنم مخارج ریشه‌ای مهم‌تر از طرح‌هایی است که معلوم نیست چه نتیجه‌ای دارد؟

براساس آخرین آمارها، 70 درصد مدارس غیردولتی کشور استیجاری‌اند. این مطلب را علی باقرزاده، رئیس سازمان مدارس غیردولتی می‌گوید: صندوق حمایت از موسسان مدارس غیردولتی که از سال‌ها قبل تشکیل شده، در تلاش است تا موسسان مدارس غیردولتی را از فشار اجاره‌ بهای بالای مدارس خلاص کند. در حال حاضر با وجود فعالیت 20 ساله مدارس غیردولتی، تنها 5/1 میلیون نفر از جمعیت 13میلیون نفری دانش‌آموز کشور در مدارس غیردولتی تحصیل می‌کنند و متاسفانه روند ثبت‌نام دانش‌آموزان به دلیل شهریه‌های کلان این مدارس با کندی روبه‌رو شده است؛ به طوری که بیش از 428 هزار صندلی در این مدارس خالی مانده و برخی موسسان نگرانند که با توجه به فشار اجاره بهای بالای مدارس در سال تحصیلی جدید مجبور به تعطیلی شوند.

براساس این گزارش، از مجموع 2 هزار و 300 مدرسه غیردولتی در شهر تهران، حدود 2 هزار مدرسه با کمبود دانش‌آموز روبه‌رو شده‌اند و بیش از 90 درصد آنها به علت افزایش اجاره ساختمان و عدم توان اولیا در پرداخت شهریه‌های کلان، با مشکل مالی روبه‌رو هستند.

آقای س، ک، موسس مدرسه غیردولتی راهنمایی در منطقه 4 تهران می‌گوید: آموزش و پرورش تلاش کرده تا با تشکیل صندوق حمایتی به فریاد ما برسد، حتی برای دریافت وام‌های بانکی، 50 درصد از نیاز مالی موسسان را برای تامین فضا، تجهیزات و امکانات آموزشی به صورت قرض‌الحسنه قول‌هایی داده، اما تعداد کمی از همکاران موفق به دریافت این تجهیزات شده‌اند و به نظر من مدیران و روسای آموزش و پرورش برای حمایت از این بخش، اگر می‌خواهند مدارس غیردولتی به حیاتشان ادامه بدهند، اقدامات جدی‌تری اتخاذ کنند.در حال حاضر، موسسان مدارس غیردولتی که بسیاری از آنان به عنوان مدیر همان مدرسه نیز فعالیت می‌کنند؛ مجبورند در شهر تهران در یک منطقه متوسط با حدود 120 دانش‌آموز برای یک ساختمان دو طبقه 20ساله و به مساحت 200 متر، اجاره‌ای ماهانه حدود 8 میلیون تومان با پول ودیعه‌ای معادل 50 تا 70 میلیون تومان تقبل کنند که این امر باتوجه به در‌آمد پایین مدارس، فشار مالی زیاد به آنها وارد می‌کند.

بنابر این مشکل مدارس استیجاری چه در بخش دولتی و چه غیردولتی، از جمله چالش‌های نظام آموزش است که در بودجه‌ریزی و مدیریت اعتبارات وزارت آموزش و پرورش به توجه بیشتری نیازمند است. سال تحصیلی تا حدود یک ماه دیگر آغاز می‌شود و برای کاهش فشار مدارس استیجاری بر مدارس دولتی و غیردولتی، زمان زیادی وجود ندارد.

کتایون مصری 
گروه جامعه