تپه‌های موسی؛ گنجینه‌ای از عصر سنگ تا دوره‌ اسلامی

ثریا باباخانی ـ معاون حفظ، احیا و ثبت آثار تاریخی استان کرمانشاه ـ در گفت‌وگو با ایسنا، درباره تپه‌های سه‌گانه موسی در روانسر، اظهار داشت: در ابتدای مسیر ورود جاده کرمانشاه به شهرستان روانسر، حدود 450 متری جنوب جاده اصلی شهر، تپه‌های سه‌گانه متصل به‌هم وجود دارد که در میان مردم منطقه به نام تپه موسی معروف است.

وی ادامه داد: بزرگ‌ترین تپه در میان تپه‌های سه‌گانه موسی با ارتفاع بیش از 10 متر از نقطه ورودی شهر به‌خوبی دیده می‌شود و در دامنه جنوب شرقی آن، بقایای کندوکاوهای عمده‌ای که توسط زارعان در سال‌های پیش انجام شده است، مقدار زیادی پی‌های سنگی، سفال، ابزار سنگی و تراشه‌های سنگ چخماق دیده می‌شود. هم‌چنین در قسمت‌های انتهای شیب این تپه، آثاری از تراشه‌های سنگ ابزار پیش از تاریخ پیدا شده است.

او بیان کرد: باستان‌شناسانی که روی این تپه مطالعه داشتند، معتقدند که با توجه به نمونه‌های سفالی و ابزارهای سنگی، می‌توان گفت در این تپه در طول دوران پیش از تاریخ و احتمالا مس و سنگ تا عصر تاریخی و اسلامی، سکونت و استقرار وجود داشته است.

معاون حفظ، احیا و ثبت آثار تاریخی اداره کل میراث فرهنگی و گردشگری استان کرمانشاه گفت: تپه دیگر، حدود 50 متری شمال شرقی تپه اصلی موسی با ارتفاع نسبتا کم و وسعت محدودتری قرار گرفته است. اطراف این تپه توسط زارعان برای تسطیح و استفاده کشاورزی تخریب شده است.

باباخانی ادامه داد: این تپه را با توجه به یافته‌های سطحی می‌توان هم‌دوره با لایه‌های آغازی تپه موسی بزرگ به‌شمار آورد، چون در سطح آن، نمونه‌هایی از انواع ابزارهای سنگی اعم از تیغه، تراشه، برخی قطعات سفال با تکنیک نازل و گاهی لعاب گلی غلیظ یافت شده است که استقرارهای پیش از تاریخ در این محوطه ارزشمند را نشان می‌دهد. این سفال‌ها از نوع سفال‌های کاهی پوک با پوشش گلی غلیظ اخرایی است.

وی تأکید کرد: تعیین حریم دقیق این تپه به‌دلیل برداشت خاک‌های اطراف و تسطیح برای استفاده زارعان، بدون عملیات گمانه‌زنی مقدور نیست.

او گفت: تپه سوم از تپه‌های سه‌گانه موسی در شهرستان روانسر، با ارتفاع حدود دو متر از سطح زمین‌های مجاور و برشی که در ضلع شمال غربی آن ایجاد شده، کاملا متمایز از بقیه است. در دامنه این تپه نیز قطعات سفال با خمیره قرمز مایل به صورتی و لبه‌های پهن که از مشخصه‌های سفال‌های دوران تاریخی پارت ـ ساسانی است، به‌دست آمده است. علاوه بر این، بقایای سنگ‌هایی که در سطح و اطراف این تپه ریخته شده است، از وجود برخی آثار معماری در آن خبر می‌دهد.

معاون حفظ، احیا و ثبت آثار تاریخی استان کرمانشاه اضافه کرد: به فاصله حدود 300 متری جنوب تپه موسی بزرگ، بقایای یک تپه نسبتا کم‌ارتفاع و طویل در جهت جنوب شرقی ـ شمال غربی قرار دارد که در سطح آن، سنگ‌های نسبتا بزرگی احتمالا در ارتباط با نوعی بافت معماری تخریب‌شده، پراکنده است. روی این تپه نیز قطعات سفال از گونه‌های مشخص دوره تاریخی وجود دارد.