تحریم، عامل تقویت جسارت شرکت‌های ایرانی

موارد بسیاری وجود دارد که قیمت، زمان و روش انجام کار پیشنهاد شده از سوی شرکت‌های ایرانی برای انجام پروژه‌های ملی بسیار بهتر از طرف خارجی بوده، اما شاید به خاطر همان نقص فرهنگی در عرف مدیران و مدیریت اقتصادی کشور، تصمیم به ارجاع کار به طرف خارجی قرار می‌گرفت. اما اکنون که تحریم‌ها پای بسیاری از شرکت‌ها و پیمانکاران خارجی را به اقتصاد ایران سد کرده، فرصتی طلایی برای خودنمایی توانایی شرکت‌های ایرانی و رقابت با خارجیانی که تاکنون در پروژه‌های بزرگ و کلان اقتصادی جا خوش کرده بودند، فراهم آمده است. چنین تجربه‌ای بیش از این و از زمان جنگ تحمیلی در صنایعی چون موشک و مهمات‌سازی، سیمان، ذوب‌آهن و غیره نیز وجود داشت، اما شاید گذشت زمان و چرخش مدیران چنین تجربه گرانبهایی را از یادها برده بود.اکنون که از آغاز دور جدید تحریم‌ها زمان زیادی نگذشته است، واگذاری مدیریت برخی بخش‌ها یا پروژه‌های حساس اقتصادی کشور به شرکت‌های ایرانی دستاوردهای جالبی به همراه داشته است.

کشتیرانی یکی از زمینه‌های تحریم‌های جدید محسوب می‌شود. کشورهای غربی به بهانه حمل کالاهایی که مصرف دوگانه دارند، درصدد فراهم آوردن مزاحمت‌هایی برای ناوگان کشتیرانی ایران هستند. روشن است که این مزاحمت‌ها در یکی از حیاتی‌ترین هزینه‌های کشتیرانی که همان حق بیمه کشتی و کالای آن باشد، تاثیر مستقیم گذاشته و آن را افزایش می‌دهد. این افزایش حق بیمه گاه آنقدر زیاد است که حمل کالا با این ناوگان توجیه و صرفه اقتصادی نخواهد داشت. بیمه لویدز که یک بیمه مرجع جهانی در لندن است، به دنبال فشارهای آمریکا، ایران را در لیست کشورهای منطقه خطر قرار داد و درصدد افزایش حق بیمه کشتی‌های ورودی یا خروجی از بنادر ایران برآمد. اما این اقدامات باعث ورود شرکت‌های بیمه ایرانی به «بیمه اتکایی کشتی» بود که تاکنون این شرکت‌ها اعتماد به نفس ورود به آن را نداشتند و حتی به گفته جواد فرشباف ماهریان، رئیس کل بیمه مرکزی ایران، خود کشتیرانی جمهوری اسلامی نیز تمایلی به استفاده از خدمات شرکت‌های بیمه ایرانی در بیمه کشتی‌ها نداشت. با این وجود بیمه‌های ایرانی با حمایت دولت و تشکیل یک کنسرسیوم توانستند برای نخستین‌بار تمامی ناوگان کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران را بیمه کرده و حتی به گفته جواد سهامیان مقدم، مدیرعامل بیمه ایران، حق بیمه 25 درصدی شرکت لویدز لندن را به کمتر از 10 درصد کاهش دهند.

رئیس کل بیمه مرکزی نیز در این باره به خبرنگار ما گفت: درباره تحریم‌ها ما در 2 سال گذشته حداقل ظرفیت نگهداری بیمه اتکایی داخل کشور را 40 درصد افزایش داده‌ایم. بعلاوه یک کنسرسیوم از شرکت‌های بیمه داخلی با هدف پوشش ریسک کشتیرانی تشکیل شده که این کنسرسیوم تاکنون توانسته حدود 71 درصد از اکثر بیمه‌های پرریسک مثل کشتیرانی، هواپیمایی و باربری، مهندسی و غیره را پوشش دهد.وی افزود: تحریم‌ها در کشتیرانی یک نقطه امید و قوت برای بیمه مرکزی شد و دولت و شخص رئیس‌جمهور به این مساله وارد شدند. دکتر احمدی‌نژاد دستور اکید دادند که کشتی‌هایی که با پرچم جمهوری اسلامی ایران حرکت می‌کند را صنعت بیمه داخلی بیمه کند.

فرشباف ماهریان تصریح کرد: حدود یک ماه و نیم است تمام کشتی‌هایی که با پرچم ایران حرکت می‌کنند در قالب ضوابط بیمه‌ای جدید گنجانیده شده و فعالیت می‌کنند.

گسترش تحریم‌های اخیر اروپا و آمریکا به صنعت نفت نیز باعث ورود شرکت‌های ایرانی به حوزه‌ها و پروژه‌های جدیدی شده که قبلا اعتماد به نفس یا امکان ورود به آن چندان وجود نداشت. نمونه بارز این مساله چند فاز از میدان گازی پارس جنوبی است که حدود 9 سال به خاطر مذاکره با شرکت‌هایی چون شل و رپسول و سایر شرکت‌های نفتی غربی بلاتکلیف مانده بود. این شرکت‌های انگلیسی، هلندی، اسپانیایی، فرانسوی و ایتالیایی بهره‌برداری از فازهای مختلف پارس جنوبی را دائما به تاخیر می‌انداختند تا این‌که سرانجام دولت در یک قرارداد بزرگ 21 میلیارد دلاری که حدود 5/1 ماه پیش به امضاء رسید بهره‌برداری از شش فاز پارس جنوبی یعنی فازهای 13، 14، 19، 22، 23 و 24 را به شرکت‌هایی چون پیش‌رو پارس، صدرا، مینا تاسیسات دریایی ایران و قرارگاه خاتم واگذار کرد. این واگذاری هرچند دیر صورت گرفت اما حداقل نتیجه آن خروج این فازها از بلاتکلیفی است.

نمونه دیگر بارور شدن ظرفیت های شرکت ملی حفاری در ماجرای اخیر مهار نفت و آتش‌سوزی در چاه شماره 24 نفت شهر است. به گفته حیدر بهمنی، مدیرعامل این شرکت به جام‌جم، خارجی‌ها زمان حداقل 6 ماهه را برای این مساله پیش‌بینی کرده بودند و حتی در برخی اظهارنظرها مهار نشت نفت در این میدان به اتمام نفتش موکول شده بود! اما این مساله تنها ظرف 26 روز به پایان رسید.

شر کت ملی حفاری که زمانی اصولا هیچ اعتقادی به فعالیت آن وجود نداشت امروز قدرت حفاری در عمق یکهزار متری را به دست آورده، فناوری حفاری را تا 70 درصد تصاحب کرده، 5/2 میلیارد دلار پروژه در دست دارد و 53 دستگاه آن مشغول حفاری 60 حلقه چاه هستند.