تالاب‌ها در برزخی از گرما تبخیر می‌شوند

به گزارش فارس‌، افزایش ناگهانی دمای هوا و گرمای بی‌سابقه روزهای گذشته، برخی از نقاط دنیا از جمله مردم کشور ما را غافلگیر کرد. این بار تابستان با گرمای بیشتری نسبت به سال گذشته ظاهر شد. به طوری که بسیاری از برنامه‌ریزی‌های تابستانی را نه تنها تغییر داد بلکه باعث اتخاذ تصمیمات جدید از جمله تعطیلی اجباری سازمان‌های دولتی شد.

به گفته برخی مسئولان، افزایش ناگهانی دما حتی باعث شد روند مصرف انرژی به یک‌باره در بیشتر استان‌های کشور افزایش یابد و نگرانی آمدن فشار به نیروگاه‌ها آن هم بیشتر از توان و ظرفیتشان، به سایر دغدغه‌ها افزوده شود.

از آنجایی که کشور ما از نظر جغرافیایی ویژ‌گی‌های خاصی دارد از لحاظ اقلیمی نیز بسیار متفاوت است. اما این‌روزها گرمای بی‌سابقه و افزایش دما حتی استان‌های شمالی و مناطق سردسیر را بی‌نصیب نگذاشت.

ایران به دلیل قرار گرفتن در کمربند خشک جهان از بارندگی و آب‌های چندان غنی برخوردار نیست؛ بنابراین یکی از دغدغه‌های مسئولان، مشکل کم آبی است. این که میزان بارندگی‌ها افزایش یا کاهش یافته است، در تصمیمات مسئولان کشور بسیار حائز اهمیت است.

به این ترتیب با انجام برنامه‌ مطالعاتی 10 رودخانه کشور توسط سازمان محیط زیست و بررسی منابع آلوده‌کننده رودخانه، نشان می‌دهد حفظ منابع و ذخایر آبی کشور در اولویت قرار گرفته است.

این‌روزها افزایش گرمای بی‌سابقه باعث شده تا موج نگرانی به موازات موج گرما بیشتر نقاط کشور را در بر گیرد. خشک شدن تالاب‌ها و رودخانه به کابوسی تبدیل شده است، که ترسیم آن در ذهن حتی برای چند ثانیه‌ای، عرق ترس و نگرانی را بر روی پیشانی حک می‌‌کند.

گرمای هوا تالاب‌های فارس را به نقطه بحرانی رساند

یکی از تالاب‌های استان فارس، "پریشان " است. دور تا دور این دریاچه را کوه‌ها احاطه کرد‌ه‌اند و یکی از زیباترین دریاچه‌های آب شیرین کشور است که به دلیل قرار گرفتن در کنار کوه‌های جنگلی و همچنین پوشش گیاهی وسیعی که در حاشیه آن روییده، زیبایی شگفت انگیزی به خود گرفته است. ضمن این‌که گونه‌های مختلفی از پرندگان را در خود جای داده است. اما این روزها با آغاز فصل گرما، فصل مرگ این تالاب نیز فرارسیده است. چند قطره باقی مانده آب نیز در گلوی این تالاب خشک شده و در یک قدمی نابودی قرار دارد.

محمد ظهرابی معاون محیط طبیعی اداره محیط زیست استان فارس ضمن ابراز نگرانی از روند افزایش گرما در بیشتر استان‌ها در‌این‌باره می‌گوید: به دلیل افزایش دما و تبخیر آب، تالاب‌های استان فارس وضعیت بحرانی دارند.

وی در ادامه اهمیت تالاب پریشان را یادآور می‌شود و می‌افزاید: هر چند که از سال‌های پیش تالاب پریشان با مشکل کم‎آبی مواجه بود اما با توجه به گرمای اخیر آب دریاچه تبخیر شده و بالای 95 درصد تالاب خشک شده است.

سرعت ذوب یخچال‌های دنا قابل مقایسه با گذشته نیست

سلسله کوه‌هایی انباشته از برف می‌تواند آب‌ و هوای کشور را تحت تأثیر خود قرار دهد اما زمانی که گرمای سوزان برف‌های سفید نوک کوه‌ها و قله‌ها را می‌شوید، ترس از خشکسالی رودها و دریاچه‌ها را دوچندان می‌کند.

استان کهگیلویه و بویراحمد منطقه ناهمواری است. حدود سه چهارم مساحت منطقه از ارتفاعات و تپه ماهورها تشکیل شده است. دشت‌ها تنها یک چهارم مساحت را تشکیل می‌دهند.

بلندترین نقطه در این استان قله دنا واقع در شهرستان دنا با ارتفاع 4هزار و 409 متر است.

کوه های این استان از رشته کوه‌های زاگرس به شمار می‌روند که در شمال با داشتن یخچال‌های طبیعی سرچشمه رودهای پرآب هستند.

جلیل بادام فیروز، مدیر کل اداره محیط زیست استان کهگیلویه و بویر احمد در حالی که از افزایش بی‌سابقه دمای هوا طی چند روز اخیر ابراز نگرانی می‌کند، می‌گوید: دنا و یخچال‌های آن که در تأمین آب منطقه و هوای استان مؤثر بوده‌اند، این‌روزها لحظه لحظه آب می‌شوند.

وی در این‌باره می‌افزاید: نمی‌توانیم به طور دقیق بگوییم که چند درصد از یخچال‌های دنا آب شده است ولی در مجموع روند ذوب شدن یخچال‌های سال جاری قابل مقایسه با سال گذشته نیست.

یکی از دیگر مناطقی که از افزایش گرما بی‌نصیب نمانده است، دریاچه ارومیه است.

این دریاچه در شمال غربی ایران و طبق آخرین تقسیمات کشوری، بین دو استان آذربایجان شرقی و آذربایجان غربی تقسیم شده ‌است.

دریاچه ارومیه، بزرگ‌ترین دریاچه داخلی ایران و دومین دریاچه آب‌شور دنیا است و عمدتاً از رودخانه‌های زرینه‌رود، سیمینه‌رود، باراندوز، شهرچای، نازلو و زولا تغذیه می‌شود.

کم آب شدن دریاچه ارومیه این روزها به یکی از موضوعات مهم تبدیل شده است، در جلسات متعدد مسئولان سازمان محیط زیست همواره مطرح می‌شود.

دریاچه ارومیه جان می‌دهد

حسن عباس نژاد، مدیر کل محیط زیست آذربایجان غربی نیز درباره آخرین وضعیت دریاچه ارومیه می‌‌گوید: در پی افزایش دما، میزان تبخیر آب دریاچه ارومیه نیز افزایش یافته است.

وی با اشاره به این‌ که 21 رودخانه فصلی و دائمی ورودی آب دریاچه ارومیه را تشکیل می‌دهند، در این‌باره می‌افزاید: در استان آذربایجان ورودی آب رودخانه‌ها به دریاچه شدیداً افت کرده است.

مدیر کل محیط زیست آذربایجان غربی با اشاره به افزایش دمای هوا، تأکید می‌کند: ورودی آب رودخانه‌ها به دریاچه صفر شده است.

گرمای بی‌سابقه 25 سانتی‌متر آب دریاچه ارومیه را تبخیر کرد

عباس‌نژاد در ادامه می‌گوید: در مقایسه با 2 ماه گذشته و با توجه به افزایش گرما 25 سانتی‌متر آب دریاچه ارومیه تبخیر شده است.

به گفته عباس‌نژاد بخشی از تبخیر آب دریاچه ارومیه با توجه به آغاز فصل تابستان طبیعی است.

وی می‌افزاید: پیش‌بینی می‌‌کنیم با توجه به شرایط کنونی و پس‌روی آب، دریاچه ارومیه در آینده با وضعیت نامناسبی مواجه شود.

مدیر کل اداره محیط زیست آذربایجان غربی در زمینه حیات وحش موجود در جزایر دریاچه ارومیه تصریح می‌کند: با توجه به برنامه‌ریزی‌هایی که انجام شده بود پیش‌بینی افزایش تبخیر همراه با افزایش گرما را کرده‌ بودیم؛ بنابراین از ماه‌های قبل نسبت به تکمیل ظرفیت آب‌انبارها و تأمین علوفه اقدام کردیم و خوشبختانه از نظر تغذیه حیات وحش مشکلی نداریم.

پیش‌بینی کاهش 60 سانتی‌متری آب دریاچه ارومیه تا اواخر شهریور

وی در ادامه با اشاره به این‌که 52 درصد از آب دریاچه توسط رودخانه‌های سیمینه‌رود و زرینه‌رود تأمین می‌شود، می‌گوید: در حال حاضر وضعیت این رودخانه‌ها با توجه به برداشت‌هایی که از رودخانه می شود مناسب نیست و ورودی آب به دریاچه صفر است.

مدیر کل اداره محیط زیست آذربایجان غربی با پیش‌بینی‌ وضعیت دریاچه ارومیه می‌افزاید: با توجه به این‌که در عرض 2 ماه گذشته 25 سانتی متر آب دریاچه ارومیه تبخیر شده است، پیش‌بینی می‌شود تا اواخر تابستان بیش از 60 سانتی‌متر از آب دریاچه با توجه به شدت دما تبخیر شود.

موج نگرانی از خشک شدن هامون

هامون نیز این‌روزها با تجربه دمای 49 درجه سانتیگراد از گرمای بی‌سابقه این‌روزها در امان نمانده است. این در حالی است که نه تنها گرمای هوا بلکه وزش بادهای 120 روزه سیستان نگرانی‌ها را در این استان چند برابر کرده است.

در حالی که کارشناسان پس از بررسی اعلام کردند که "هامون " به 10 میلیارد متر مکعب آب نیاز دارد، این تالاب طی گرمای اخیر و افزایش تبخیر آب، در یک قدمی بحران رسیده است.

خسارات ناشی از افزایش دما هنوز مشخص نیست

علی محمد شاعری قائم مقام سازمان محیط زیست، نیز در پاسخ به این پرسش که آیا گزارشی از خسارات ناشی از افزایش گرما تهیه شده است یا خیر، می‌گوید: با توجه به این‌که روند افزایش گرما و تداوم آن می‌تواند در محیط زیست اثرگذار باشد، از تمام مدیران استان‌ها خواسته‌ایم گزارشی را درباره وضعیت محیط زیست تهیه کنند.

وی تأکید می‌کند: در حال تنظیم گزارشات هستیم، پس از جمع بندی نتایج را اعلام می‌‌کنیم.

شاعری می‌افزاید: افزایش دما باعث آتش‌سوزی در عرصه‌هایی که دارای پوشش گیاهی و جنگلی هستند می‌شود و ممکن است از سوی دیگر موجب تلفات حیات وحش هم شود؛ بنابراین اگر خسارتی وارد آمده باشد منعکس خواهیم کرد.

هر چند که گرما به نسبت روزهای گذشته کاهش یافته است اما اثرات آن بر تن تالاب‌ها و دریاچه‌ها برای مدت‌ها باقی خواهد ماند. با توجه به پیش‌بینی مسئولان سازمان هواشناسی مبنی بر افزایش بارندگی‌ها در پاییز و زمستانی که پیش رو داریم، تنها می‌توان امیدوار بود که با آهنگ باران بار دیگر تالاب‌ها و دریاچه‌های خشکیده، جان تازه بگیرند.