مرد 51 سالهای که به اتهام قتل دوست قدیمی خود بازداشت شده است انگیزهاش را از ارتکاب قتل این طور بیان میکند: «مصطفی دنبال یک وام 30 میلیون تومانی بود و من ادعا کردم میتوانم این وام را برایش فراهم کنم به شرط این که او 15 میلیون تومان بپردازد و یک ماه منتظر بماند. دوستم آن مبلغ را به من تحویل داد و پس از یک ماه، با من تماس گرفت و پیگیر وام شد. من چندین بار به بهانههای مختلف گفتم زمان پرداخت وام به تأخیر افتاده اما بالاخره با پیگیریهای او مجبور شدم با وی قرار ملاقات بگذارم. آن روز به بهانه این که برای گرفتن وام باید به یک موسسه قرضالحسنه در قم برویم او را از شهر خارج کردم من از اول به مصطفی دروغ گفته بودم و وامی در کار نبود ضمن این که پول او را هم خرج کرده بودم و توان پسدادن آن را نداشتم. برای همین نقشه قتل را کشیدم و به او آبمیوه مسموم خوراندم و با استفاده از سلاح کمری او را کشتم و جسدش را به آتش کشیدم» .
این متهم اکنون در زندان به سر میبرد این در حالی است که اگر مقتول از همان ابتدا درباره ادعای واهی دوست خود تحقیق میکرد گرفتار این مجرم نمیشد.
جعل عنوان
گاه مجرمان برای این که طعمههای خود را فریب بدهند و آنان را به دریافت تسهیلات امیدوار کنند به جعل عنوان متوسل میشوند. سرهنگ احمد حیدری مدیر بنیاد حفظ آثار و نشر ارزشهای دفاع مقدس نیروی زمینی ارتش یک نمونه از این پروندهها را که هنوز به نتیجه نرسیده است اینطور تشریح میکند: «تعدادی سودجو در پوشش کارمند سازمان ایثارگران ارتش به بهانه پرداخت وام 2 میلیون تومانی اقدام به کلاهبرداری از مردم عادی در سراسر ایران میکنند. این کلاهبرداران با طرح این موضوع که برای مردم کارت ایثارگری ارتش تهیه میکنند و میتوانند به آنها 2 میلیون تومان تسهیلات بانکی دهند، به اخاذی از مردم میپردازند آنها حتی در یکی از میادین ساری تعداد زیادی فرم جعلی ایثارگری به مبلغ 12 هزار تومان در میان مردم عادی توزیع کردهاند تا مردم بعد از تکمیل فرمها، آن را به اداره پست برای ادامه روند کار تحویل دهند.»
سرهنگ حیدری با بیان این که متولی اصلی صدور کارت ایثارگری بعد از انجام تمام مراحل قانونی آن اداره بنیاد حفظ آثار و نشر ارزشهای دفاع مقدس نیروی زمینی ارتش است و هیچ مرجع دیگری در این رابطه صلاحیت قانونی ندارد به مردم هشدار داد مراقب چنین کلاهبردارانی باشند.
ترفند عجیب
در برخی موارد مجرمان از شیوههای رایج کلاهبرداری فاصله میگیرند و ترفندهای جدیدی را ابداع میکنند زن میانسالی که در شعبه اول دادیاری دادسرای ناحیه 27 تهران علیه یک سارق حرفهای شکایت کرده است میگوید: «در میدان رسالت به عنوان مسافر، سوار یک پژو 206 طوسی رنگ شدم. راننده خودرو مرتب با تلفن همراه خود درباره پرداخت وام، خرید و فروش فرش، مسافرت به خارج و گرفتن بلیت هواپیما صحبت میکرد. من که به موضوع صحبتهای این مرد به خصوص حرفهایش درباره وام علاقهمند شده بودم، در اینباره سؤالاتی از راننده پرسیدم و او گفت برای دریافت وام لازم است مبلغ یک میلیون تومان به حساب یک صندوق قرض الحسنه در بازار واریز کنم تا پس از گذشت یک ماه وام به من تعلق گیرد او گفت میتواند به عنوان معرف کاری کند که وام در مدت کمتری به من تعلق گیرد. من هم که با توجه به نیاز شدید مالی از این پیشنهاد استقبال کردم و پس از برداشتن مبلغ 800 هزار تومان از حساب بانکی ام به همراه وی راهی صندوق قرض الحسنه شدم. در بین راه، راننده با این بهانه که باید یک تخته فرش را که در صندوق عقب خودرویش است به منزل مادرش در سعادتآباد برساند از من اجازه گرفت و به سمت خانه مادرش راه افتاد وقتی به مقصد رسیدیم او گفت نمیتواند ماشین را خوب پارک کند به همین دلیل از من خواست از خودرو پیاده شوم و وی را راهنمایی کنم اما به محض
پیادهشدن من در حالی که کیف و پولهایم در پژو بود او به سرعت فراری شد. متهمی که این زن از او شکایت کرده بازداشت شده است و چندین نفر با اتهامی مشابه از وی شکایت کردهاند.
علی مکرمی بازپرس شعبه اول دادسرای ناحیه11 تهران در این باره به شهروندان هشدار میدهد:بی دلیل به افرادی که خود را صاحب نفوذ معرفی میکنند اعتماد نکنید. شیادان برای اجرای نقشههای خود گاه به ظاهرسازی دست میزنند مکالمات خیالی با افراد معروف و مقامات یکی از این شگردها است . به طور کلی گرفتن وام و تسهیلات روال اداری مشخصی دارند و مراکزی که برای فعالیت در این حوزه مجوز دارند نیز مشخص هستند بنابراین به هر ادعای دیگری باید با دیده تردید نگاه کرد و کاملا هوشیار بود.
سرهنگ ماشاءالله صادقی، رئیس پلیس آگاهی خراسان رضوی هم میگوید: در مواجهه با افرادی که پیشنهاد تسهیلات ویژه بانکی، صدور کارتهای پایان خدمت، گواهی تحصیلی و انجام امور اداری به صورت خارج از نوبت میکنند هوشیار باشند و مراتب را بلافاصله به فوریتهای پلیسی 110 گزارش دهند.
تبلیغات
کلاهبرداران هم انگار به اهمیت تبلیغات پیبردهاند گروهی از تبهکاران بعد از راهاندازی شرکتهای صوری اقدام به انتشار آگهی میکنند و از این طریق طعمههای خود را جذب و فریب میدهند. سرهنگ عباسعلی محمدیان ـ رئیس پلیس آگاهی تهران ـ جزییات یکی از این پروندهها را شرح میدهد: کارآگاهان مبارزه با کلاهبرداری تهران پس از در اختیار گرفتن پروندهای مطلع شدند شرکتی با تبلیغات گسترده از متقاضیان تسهیلات بانکی برای ثبتنام دعوت کرده است. شاکیان در این شرکت با افرادی که خود را قادر به دریافت وامهای کلان معرفی میکردند آشنا شده و مبالغ میلیونی را برای دریافت وام به آنها پرداخت کرده اما بعد از گذشت مدتی متوجه شده بودند آن اشخاص متواری شدهاند. کارآگاهان با توجه به ادعای شاکیان و بررسی هرچه دقیقتر پرونده، تحقیقات محسوس و نامحسوس خود را آغاز کردند و توانستند متهمان را دستگیر کنند.
فردی دیگری که در کرج با درج آگهی در روزنامهها، بهبهانه تحویل وام خودرو از مردم کلاهبرداری کرده بود، میگوید:با تأسیس یک دفتر، در روزنامههای کثیرالانتشار آگهی تبلیغاتی چاپ و اعلام کردم میتوانم وام خودرو برای متقاضیان بگیرم من با این وعده و ادعا چندین میلیون تومان به دست آوردم و فرار کردم اما بعد از شکایت مالباختگان به دام افتادم.
اگر چه آمار نشان میدهد نیروی انتظامی معمولا در چنین پروندههایی موفق به کشف جرم و دستگیری مجرم میشود هنوز اقدامات پیشگیرانه که بخش عمده آن متوجه خود شهروندان است توفیق زیادی نداشته است.
بسیاری دیگر از کلاهبردارانی که به این شکل از شهروندان سوءاستفاده میکنند افرادی سابقهدار هستند و این موضوع نشان میدهد مجازاتهای قبلی در آنها تاثیر تنبیهی نداشته است. احمد ابراهیمی ـ حقوقدان ـ میگوید: افرادی که مرتکب چنین کلاهبرداریهایی میشوند طبق قانون باید پول شاکی را پس بدهند، معادل همان مبلغ جزای نقدی بپردازند و برای یک تا 7 سال به زندان بروند طبیعتا اگر این مجازاتها بازدارنده بود لااقل سابقهدارها مجددا به سمت جرم نمیرفتند اما مشکل کلاهبرداری از متقاضیان وام فقط در همین ماده خلاصه نمیشود متاسفانه قوانین ما درباره ثبت شرکتها هم کارآمد نیست و هر شخصی با یک کپی شناسنامه حتی اگر سابقهدار باشد میتواند شرکتی را ثبت کند کلاهبرداران نیز معمولا به راحتی میتوانند همین کار را انجام و کارهای خود را قانونی جلوه بدهند علاوه بر این نظارتی بر فعالیت شرکتها صورت نمیگیرد به عنوان نمونه شرکتی تحتعنوان شرکت خدماتی و نظافت منازل ثبت میشود اما در حوزه پرداخت وام فعالیت میکند اگر به این نکات توجه و اشکالات رفع شود آمار چنین کلاهبرداریهایی کاهش مییابد.
داوود ابوالحسنی
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم