بنیان‌های ‌تحریف‌ خلیج فارس

طی 500 سالی که خلیج فارس در تسلط کشورهای اروپایی بود و در آخرین مرحله، انگلیس در خط مقدم این استعمار ایستاد خلیج فارس همواره به همین نام مطرح بود و هیچ مناقشه‌ای در این باره وجود نداشت. حرکت سازمان‌یافته برای تحریف نام خلیج فارس در دو دوره مجزا آغاز شد.

موج اول تحریف نام خلیج فارس را ناسیونالیست‌های افراطی عرب آغاز کردند که همزمان با اوجگیری پان‌عربیسم در کشورهای عربی در دهه‌ 60 نام جعلی خلیج عرب را برای خلیج فارس مطرح کردند. موج دوم این حرکت از دهه 90 به راه افتاد.

این موج جدید را دو جریان تقویت کرده و می‌کنند یکی افزایش عایدات اعراب از نفت و انرژی که موجب شد شاهزادگان عرب بخشی از سرمایه خود را وارد حوزه تبلیغات آن هم تبلیغ ضد ایرانی کنند و دیگر پدیده‌ای است که ناظران از آن به بحران هویت در جهان عرب یاد می‌کنند.

البته بسیاری از متفکران عرب از این که برخی دولتمردان و شاهزادگان این کشورها راه درمان این بحران هویت را در سناریوهای ماجراجویانه خارجی جستجو کنند، احتراز می‌کنند. مثلا مجدی عمر از چهره‌های سرشناس مصر در نشریه الاهرام می‌نویسد: «نسل من به خاطر دارد که ما در ایام مدرسه در همه کتب و نقشه‌ها با لفظ خلیج فارس سروکار داشتیم، ولی بعد از مدتی به آن خلیج عربی اطلاق کردیم، این غیرمنطقی است، این که چند کشور عربی در اطراف آن باشند دلیل نمی‌شود که نامی تاریخی را تغییر دهیم، حال برای این که خود را از این مخمصه نجات دهیم فقط آن را خلیج می‌نامیم، کدام خلیج! مگر خلیج بدون نام هم می‌شود.»

علاو براین دو موج، موج دیگری تلاش برخی اعراب ماجراجو را برای تحریم نام خلیج فارس تقویت می‌کند و آن قدرت‌های غربی بخصوص آمریکا و انگلیس است که نفع خود را در ایجاد تنش در منطقه حساس و استراتژیک خاورمیانه و بویژه حوزه خلیج فارس می‌بینند.

در همین راستا بود که موسسه آمریکایی «نشنال جئوگرافی» در تلاش شکست خورده نام خلیج فارس را جعل کرد و نه تنها واکنش همه ایرانیان که واکنش مورخان بین‌المللی را در پی داشت. آمریکا در سال‌های گذشته همواره اعلام کرده که خلیج فارس برای این کشور اهمیت حیاتی دارد، لشکرکشی‌های چند سال اخیر این کشور به منطقه تحت عناوین مختلف نیز حاکی از میزان اهمیت خلیج فارس برای آن است.

در افق تامین نیازهای نفت و گاز جهان منطقه دیگری به غنای خلیج فارس وجود ندارد تا بتواند انرژی کشورهای جهان بویژه قدرت‌های صنعتی را در قرن جدید تامین کند.

این موضوع به اندازه‌ای مهم است که اگر براثر حوادثی نظیر جنگ، انقلاب و شورش این منطقه نتواند به صدور نفت و گاز خود ادامه دهد فشار کشورهای مصرف‌کننده انرژی در سطح بین‌المللی باعث می‌شود تا صحنه خلیج فارس را به ‌گونه‌ای تنظیم و در چارچوب‌های موردنظر درآورند که به جریان تولید و عبور انرژی اخلال جدی وارد نکند بنابر این اجرای سناریوهای مختلف برای حفظ تسلط برمنابع سرشار انرژی در خلیج فارس از سوی آمریکا همواره متصور است.

با وجود همه اینها نام خلیج فارس هیچ‌گاه جعل شدنی نیست چراکه از آن هنگام که تاریخ بشر مکتوب شد و جغرافی به‌گونه‌ای علمی مورد بررسی قرار گرفت نام خلیج فارس جزو 4 دریای شناخته شده بود که به اعتقاد یونانیان کهن، همگی از یک اقیانوس عظیم به وسعتی معادل همه آب‌های جهان سرچشمه می‌گرفتند و بسیاری پیش از آن که داریوش هخامنشی امپراتور ایران در کتیبه‌های خود از دریای پارس سخن براند حتی غیرایرانیان هم این پهنه آبی را به نام پارس می‌شناختند.

عباس محمدنژاد
دبیر گروه سیاسی