بازار لوازم آرایشی در قرق قاچاقچیان

درواقع در کنار آمار 29 درصدی مواد آرایشی مصرفی در منطقه خاورمیانه که متعلق به کشور ماست، مشکلات و مسائلی مطرح می‌شود که نیازمند کار فرهنگی، نظارت دقیق و توجه مسوولان به این حوزه است.

از یک سو میزان و سن مصرف لوازم آرایشی در ایران چالش‌برانگیز است، از سوی دیگر اعتبار مواد آرایشی موجود در بازار با توجه به بحث قاچاق زیر سوال رفته است که سلامت پوست مصرف‌کنندگان را به خطر می‌اندازد.برخلاف عرف کشورهای توسعه‌یافته که مصرف لوازم آرایشی در آنها محدود به سنین بعد از جوانی و یا میانسالی می‌شود، در کشور ما سن استفاده از این لوازم از نوجوانی آغاز می‌شود.

به همین دلیل عوارض پوستی استفاده از لوازم آرایشی از یک سو، استفاده از نوع نامرغوب و غیربهداشتی آن از سوی دیگر مورد هشدار است، بخصوص که 85 درصد لوازم آرایشی و بهداشتی موجود در بازار قاچاق است.

اگرچه تاکنون وزارت بهداشت درمان و اموزش پزشکی که مسوول حفظ و تامین سلامت مردم است یا نهادهایی مانند وزارت بازرگانی و گمرک که مسوولیت کنترل بازار و صادرات و واردات را برعهده دارند بطور رسمی در باره میزان دقیق قاچاق گسترده لوازم آرایشی به کشور سخنی نگفته‌اند، اما رشد فزاینده اخبار دستگیری قاچاقچیان که عمدتا از سوی پلیس یا مسوولان منطقه ای اعلام می شود به وضوح حکایت از آن دارد که وضعیت قاچاق مواد آرایشی به ویژه از نوع غیراستاندارد و تقلبی آن در کشور در ماههای اخیر شدت گرفته است. در این زمینه کافی است به صفحات روزنامه ها یا اخبار سایتهای اینترنتی نگاهی بیندازید. همین چند روز پیش بود که جام جم به نقل از رئیس پلیس آگاهی کیش نوشت، مقادیر قابل توجهی لوازم آرایشی تقلبی که پس از تولید در یکی از کشورهای حاشیه خلیج‌فارس با برچسب‌های فرانسوی در جزیره کیش به مسافران عرضه می‌شد، توقیف و 3 نفر در این ارتباط دستگیر شدند.

اسفند ماه گذشته نیز 12 کانتینر حاوی لوازم آرایشی تقلبی که آماده عرضه به بازار بود، از سوی پلیس امنیت تهران کشف شد. اخباری از این دست که در روزنامه ها فراوان است نشان می دهد افراد سودجو پس از تهیه انواع لوازم آرایشی و بهداشتی تقلبی و با برچسب‌ شرکت‌ ‌های خارجی، آن را به صورت گسترده توزیع می‌کنند.

افراد سودجو پس از تهیه لوازم بهداشتی و آرایشی حتی با تبلیغات گسترده از طریق ماهواره، این اقلام فاسد را به فروش می‌‌رسانند و سودجویی‌های کلانی می‌کنند.

در این زمینه، معاون غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی اهواز با تایید آمار 85 درصدی قاچاق در کشور اعلام می‌کند: 40 درصد لوازم پزشکی، 30 درصد مواد غذایی، 10 درصد مکمل‌ها و 30 درصد لوازم پزشکی موجود در بازار کالاهایی هستند که به صورت قاچاق وارد کشور می‌شوند.

به گفته ملایری، رونق بازار لوازم آرایشی و بهداشتی به حدی زیاد است که با وجود تلاش‌های انجام شده، بسیاری از افراد به دنبال قاچاق آن هستند. این لوازم آرایشی که به صورت قاچاق وارد می‌شوند، سودی حدود 200 تا 300 درصد دارند و اغلب دارای مواد سرطان‌زا هستند.

آمار و فروش مواد آرایشی در کشور ما متفاوت است؛ اما براساس آماری که از سوی ایسنا حدود یک سال پیش اعلام شده، در ایران سالانه حدود یک میلیارد دلار لوازم آرایشی و بهداشتی مصرف می‌شود. این آمار به شکل دیگر از سوی نایب رئیس کمیسیون بهداشت و درمان مجلس تایید می‌شود.

حسینعلی شهریاری، منبع آمار خود را معاونت غذا و داروی وزارت بهداشت اعلام می‌کند و به «جام‌جم» می‌گوید: ایران بعد از عربستان، بیشترین میزان مصرف لوازم آرایشی را در منطقه مدیترانه شرقی دارد و 29 درصد مواد آرایشی مصرفی در این منطقه در ایران مصرف می‌شود.

به گفته او، نظارت بر دارو، مواد غذایی، آرایشی و بهداشتی کار حساسی است، چون با سلامت مردم ارتباط مستقیم دارد.

لوازم آرایش تقلبی انواع و اقسام بیماری‌های پوستی شامل اگزما، حساسیت و حتی عفونت‌های پوستی را به همراه دارد که به گفته پزشکان حتی می‌تواند مسمومیت‌های داخلی به همراه داشته باشد.

لوازم آرایش استاندارد و معتبر هم ممکن است عوارضی داشته باشد که مهم‌ترین و شایع‌ترین‌شان، انواع و اقسام‌ حساسیت‌های پوستی است.

استفاده از مواد آرایشی نامرغوب و غیراستاندارد به دلیل وجود سرب و جیوه در ترکیبات آنها، باعث ایجاد عوارضی مانند بیماری‌های گوارشی و اسهال می‌شود.

دکتر مهران بهبهانیان، متخصص بیماری‌های گوارشی، با اعلام این مطلب ادامه می‌دهد: مواد آرایشی مانند رژلب که در حین غذا خوردن وارد بدن می‌شوند، در صورت داشتن فلزات سنگین و مواد نامرغوب گیاهی، عوارض ناشناخته‌ای در بدن ایجاد خواهند کرد.

یکی از مسائلی که در زمینه موارد آرایشی مطرح است مساله قیمت آن است اما بطور طبیعی لوازم تقلبی ارزان‌تر از محصولات اصلی در بازار عرضه می شود.

بهبهانیان متخصص گوارش معتقد است: یکی از معضلات بازار لوازم آرایشی، نبود نمایندگان مارک‌های معتبر این مواد است. در نتیجه نرخ‌های تعیین شده برای این مواد بسیار متفاوت است. علاوه بر آن از سوی مسوولان بر بازار ورود و فروش لوازم آرایشی در کشور نظارت مستمر نمی‌شود. او ادامه می‌دهد: مشکل اصلی از آنجاست که سعی می‌شود در زمینه مشکلات بازار لوازم آرایشی، صورت مساله پاک شود. از سویی نمی‌خواهیم تجارتی با نام لوازم آرایشی در ایران داشته باشیم و از سوی دیگر بر نحوه ورود و مصرف این مواد نظارت سیستماتیک نمی‌شود. در نتیجه نمی‌توانیم عوارض پیش آمده در مصرف‌کنندگان مواد آرایشی نامرغوب را بررسی کنیم.

بهبهانیان به ایسنا می‌گوید: به هنگام مصرف مواد آرایشی حتما باید دقت شود این مواد حداقل یکی از استانداردهای اروپا یا آمریکا را داشته باشند.

اگرچه حاشیه خیابان‌های شهرهای مختلف کشور این روزها پر از فروشندگان انواع محصولات آرایشی است اما باید تلاش کرد لوازم بهداشتی را از مکان‌های معتبر تهیه کنیم.

مکان‌های معتبر لوازم آرایشی در واقع مکان‌هایی هستند که نمایندگی فروش برند‌های معتبر لوازم آرایشی را دارند، بر این اساس پیدا کردن این مکان‌ها و درخواست تاییدیه مجوز نمایندگی کار دشواری نیست، اما ماجرا این است که قیمت لوازم آرایشی استاندارد خیلی بالاتر از لوازم آرایشی غیراستاندارد و تقلبی است. تفاوت قیمت یک رژ غیرتقلبی با تقلبی‌اش دست‌کم حدود 6 هزار تومان است، اما باید عوارض استفاده از نوع تقلبیش را در نظر گرفت.

با این حال، میزان مصرف بالای لوازم آرایشی در کشور و کیفیت نامطلوب قسمت اعظم لوازم آرایشی موجود در بازار در کشور ما بحث پیچیده‌ای محسوب می‌شود.

شهریاری، نایب رئیس کمیسیون بهداشت مجلس راه بهبود چنین وضعیتی را تشکیل سازمان غذا و دارو می داند و می گوید: تشکیل چنین سازمانی البته نیازمند کارشناسی دقیق است و تا مطمئن نشویم که چنین تصمیمی به بهبود کیفی و کمی خدمات در این عرصه و افزایش بهره‌وری منجر می‌شود، تصمیمی در این زمینه نمی‌گیریم؛ زیرا بعد از تصویب مجلس و تشکیل سازمان غذا و دارو دیگر براحتی نمی‌توان قانون را عوض کرد.

مطرح کردن تاسیس سازمانی با نام غذا و دارو که بر تولید و ورود مواد آرایشی و بهداشتی نیز نظارت خواهد داشت؛ در حالی مطرح می‌شود که وزارت بهداشت یا در آینده همین سازمان، تنها قسمتی از ماجرا هستند.

وزارت بهداشت قدرت قهری ندارد، استفاده از قدرت قهری برای جلوگیری از ورود یا قاچاق لوازم آرایشی غیربهداشتی به وزارت بازرگانی، نیروی انتظامی، کنترل مرزها، گمرک و سایر نهاد‌ها نیز مربوط می‌شود اما به نظر می‌رسد هماهنگی لازم میان این نهادها وجود ندارد.

به همین دلیل است که در حال حاضر دستفروشی این لوازم در همه خیابان‌های شهر و کشور رایج است. اتفاقا حضور تجارت هرمی در این حوزه حتی بازار سودآور بزرگی را به وجود آورده و فروش لوازم آرایشی که بهداشتی بودن آن مورد تایید یا تکذیب نیست، خانه به خانه توزیع می‌شود.

مستوره برادران نصیری 
گروه جامعه