مراقبت از دندان‌ها را از کودکی بیاموزیم

جوانه دندان‌های دائمی دقیقا در مجاورت دندان شیری قرار دارند ولی دندان‌های شیری زودتر می‌رویند بنابراین هرگونه صدمه به دندان شیری می‌تواند مستقیم بر دندان‌های دائمی تاثیر بگذارد،‌ به همین دلیل درمان به موقع و صحیح دندان‌های شیری برای سلامت دندان‌‌های دائمی بسیار مهم است. صدمات دندانی به عنوان یکی از مشکلات شایع در کودکان و نوجوانان بیشتر در 12 ـ 6 سالگی دیده می‌شود. چون در این سنین فعالیت‌های کودک بیشتر است و بخصوص صدمات دندانی در کودکان زیر 6 سال زمانی که کودک نوپاست و در حرکت، تعادل ندارد نیز زیاد دیده می‌شود. به بهانه روز دندانپزشکی به صدمات و خطراتی که دندان‌های کودکان را تهدید می‌کنند پرداختیم.

کد خبر: ۳۲۲۱۰۱

آسیب به دندان‌های شیری معمولا بر اثر افتادن، برخورد صورت کودک به اجسام سخت و دویدن و بیشتر در مدارس هنگام فعالیت ورزشی دیده می‌شود. معمولا پسران 2 برابر دختران مستعد آسیب‌های دندانی هستند. در دوران نوجوانی نیز حوادث ورزشی و درگیری‌های فیزیکی، بیشترین عامل صدمات دندانی به شمار می‌روند.

برخی والدین اعتقاد دارند دندان‌های شیری اهمیت زیادی ندارند و در صورت خراب شدن و کشیدن آنها مشکلی برای کودک ایجاد نمی‌شود. درحالی که حفظ دندان‌های شیری اهمیت زیادی دارد، زیرا دندان‌های شیری علاوه بر این که به صحبت کردن و غذا خوردن کمک می‌کنند در حفظ فضای کافی برای رویش دندان‌های دائمی نیز مهم هستند.

صدمات دندانی به طور کلی به سه بخش تقسیم می‌شوند.

جابه‌جایی دندان

اگر صدمات وارده به دندان کودک خیلی کم و در حد ضرب‌دیدگی باشد، نباید به دندان فشار آورد و غذای کودک باید نرم باشد و از غذاهای سفت پرهیز شود،‌ زیرا هم باعث ایجاد درد در ناحیه آسیب دیده می‌شود و هم بر دندان آسیب‌دیده فشار می‌آورد. در این مواقع بهداشت دندان بیش از پیش باید رعایت شود زیرا دندان زخم دارد و احتمال عفونت هم هست. برای جلوگیری از عفونت حتما باید از دهان‌شویه‌های ضدمیکروبی و دست‌کم به مدت یک هفته و روزی 2 بار استفاده شود. در صورت صدمات دندانی درکودکان زیر 2 سال توصیه می‌شود از پستانک استفاده شود. در صورت مشاهده هرگونه تورم، آبسه یا درد حتما باید به دندانپزشک مراجعه شود، چرا که ممکن است مشکلاتی برای عصب دندان و ساختار نگهدارنده آن پیش آمده باشد.در این حالت دندانپزشک به عصب‌کشی اقدام می‌کند یا گاهی به دارو درمانی نیاز است. اگر ضربه به دندان بیش از 3ـ2 میلی‌متر آن را به سمت بیرون جابه‌جا کند دندان باید خارج شود. در صورتی که کمتر از آن مقدار باشد دندانپزشک دندان را به آرامی به محل اولیه‌اش برمی‌گرداند و این کار حتما باید به وسیله متخصص انجام شود، چون اگر میزان فشار، نامناسب باشد می‌تواند روی جوانه دندان دائمی تاثیر نامطلوبی بگذارد.توصیه می‌شود در این موارد حداکثر ظرف 24 ساعت پس از صدمه به دندانپزشک مراجعه شود. چنانچه دندان براثر ضربه به سمت داخل برود، دندانپزشک پس از دیدن عکس رادیوگرافی، اگر دندان شیری صدمه دیده به جوانه دندان دائمی فشار وارد کند و دندان شیری را در می‌آورد.

شکستگی‌های دندان

شکستگی‌تاج: شکستن بخشی از تاج دندان (قسمت قابل مشاهده) ممکن است با درگیری اعصاب و عروق دندان یا صدماتی نظیر شکستگی‌های استخوانی و آسیب‌های نسج نرم دهانی نیز همراه باشد. گاهی مشاهده می‌شود علاوه برتاج دندان، بخشی از ریشه نیز می‌شکند که امکان دارد با عوارض دیگری نیز همراه باشد.

شکستگی ریشه: در معاینات بالینی گاهی ظاهر دندان ضربه دیده کاملا سالم است ولی باید توجه داشت این دلیلی برآسیب ندیدن نیست و لازم است معاینات تکمیلی برای بررسی شکستگی ریشه نیز انجام شود. به طور کلی در صورتی که شکستگی جزیی باشد، دندان را با مواد کامپوزیت و همرنگ ترمیم می‌کنند و اگر میزان شکستگی و صدمه زیاد و غیرقابل ترمیم باشد دندان خارج می‌شود. در مواقعی که بخش بزرگی از دندان کودک براثر ضربه جدا شود لازم است والدین قطعه شکسته را در سرم فیزیولوژی یا در یک لیوان شیر قرار دهند و (از نگهداری دندان در شرایط خشک پرهیز شود) به دندانپزشک مراجعه کنند. در این شرایط دندانپزشک قطعه شکسته شده را به دندان می‌چسباند. مزیت چنین روشی این است که درمان سریع‌تر انجام می‌شود و در ضمن استحکام خوبی هم خواهد داشت.

بیرون افتادن

گاهی دندان شیری براثر ضربه وارد آمده به آن کاملا از دهان خارج می‌شود. در این حالت به هیچ وجه نباید آن را به جای اولیه‌اش برگرداند ولی در دندان‌های دائمی، می‌توان خیلی سریع دندان را به جای اولیه برگرداند. البته باید پیش از برگرداندن، اقدامات اولیه را انجام داد. بدین صورت که دندان از قسمت تاج برداشته شده (نباید به قسمت ریشه دست زد) به آهستگی با آب شسته شود (روی دندان دست کشیده نشود) و بلافاصله دندان را بر جایش قرار داده و هر چه سریع‌تر به دندانپزشک مراجعه شود. حال اگر خود فرد یا همراهان وی نمی‌توانند دندان را سرجایش قرار دهند حتما دندان را در یک لیوان شیر بگذارند و به دندانپزشک مراجعه کنند. معمولا بیشتر درمان‌ها، چند مرحله‌ای هستند و بیمار باید در زمان‌های مشخص، مجدد مراجعه کند. بنابراین همکاری والدین و مراجعه منظم به دندانپزشک برای درمان‌های تکمیلی و کنترل‌های بعدی از پیامدهای نامناسب تا حدود زیادی پیشگیری خواهد کرد و در حفظ دندان و سلامت آن بسیار کمک می‌کند.

این توصیه‌ها را جدی بگیرید

ـ مراقبت از کودکان در برابر صدمات به دلیل پیشگیری از آسیب‌های دندانی اهمیت زیادی دارد. به هنگام ورزش‌های رزمی توصیه می‌شود از محافظ‌ها استفاده شود تا مانع ضربه سیستم به سر و دهان باشند.

ـ هرگز کودکان خردسال هنگام بازی و راه رفتن، شیشه شیر یا هر جسم سخت (لیوان) در دست نداشته باشند، زیرا در این سنین تعادل کافی هنگام راه رفتن ندارند و ممکن است هنگام زمین خوردن دندانشان آسیب ببیند.

ـ زمین بازی کودکان حتما باید کف‌پوش اسفنجی و نرم یا فرش داشته باشد که هنگام زمین خوردن از هرگونه آسیب به آنها بخصوص در ناحیه سر و صورت جلوگیری شود.

ـ لازم است مربیان مدارس و مهدهای کودک‌ و والدین، آموزش‌های لازم را در برخورد صحیح با صدمات دندانی فرا بگیرند تا در مواقع اورژانسی بتوانند از صدمات دندانی بیشتر جلوگیری کنند.

ـ هرگز صدمات دندانی، هر چند بسیار کم را نادیده نگیرید و به موقع به دندانپزشک مراجعه کنید.