نتیجه تقسیم خزر باید منصفانه باشد

به گزارش ایسنا، مهدی صفری ، نماینده ویژه ایران در امور دریای خزر که برای شرکت در نشست معاونان وزیران امور خارجه به باکو سفر کرده است ، در مصاحبه‌ای با خبرگزاری آذربایجان ضمن اشاره به دیدگاه های مختلف در مورد نحوه تقسیم و تعیین سهم کشورها در دریای خزر تاکید کرد: نتیجه تقسیم باید منصفانه باشد. "منصفانه بودن" هم در حقوق دریاها تعریف مشخصی دارد. آنچه که همه هم می دانند و در دنیا مورد قبول است.

متن این گفت وگو به شرح زیر است:

مقامات ایرانی گفته اند که 70 درصد رژیم حقوقی دریای خزر توافق شده، این توافقات در چه زمینه هایی بوده و کلا کشورهای حوزه دریای خزر در چه مسائلی اختلاف نظر دارند؟

ببینید، من فقط اختلافها را ذکر می کنم و بقیه مسائل توافق شده است. نمی گوییم اختلاف بلکه نظرهای متفاوت. این 70 یا 80 درصدی که اشاره می کنید بستگی به موضع کشورها دارد، ممکن است آذربایجان بگوید 80 درصد، قزاقستان بگوید 75 ، روسیه 80 درصد و ایران هم 70 درصد، اما اختلافاتی هست. مثلا اینکه به چه نحوی منابع بستر و زیر بستر دریای خزر تقسیم شود. این اختلاف نظر وجود دارد. می‌دانید که برای تقسیم روشهای مختلفی وجود دارد. به صورت تقسیم مساوی، به صورت کیکی، وسطش را بگیرند تقسیم کنند، خط میانی تقسیم شود به شرطی که نتیجه‌اش منصفانه باشد. از طریق وبراسیون انجام شود و روشهای مختلف. امروز بعضی از کشورها می‌گویند که ما می خواهیم دریا با توجه به فرمول خط میانی تقسیم شود، زیرا آنها به شکل ساحلشان نگاه می کنند و این به نفعشان است. بعضی از کشورها، مثل ما، می‌گوییم هر طور تقسیم شود قبول داریم، اما نتیجه تقسیم باید منصفانه باشد. "منصفانه بودن" هم در حقوق دریاها تعریف مشخصی دارد. آنچه که همه هم می‌دانند و در دنیا مورد قبول است؛ مثل دریای شمال. این پروسه‌ها در مورد آنها هم انجام شده ، در مورد دریاچه ژنو و برخی موارد دیگر هم پروسه های این چنینی انجام شده است و ما می گوییم به این صورت باشد. این یک نظر.

از سویی دومین نظر درمورد نحوه تقسیم آب، روی آب و بالای آب این است که دریا به چند بخش تقسیم شود. یک گزینه این هست که منطقه اقتصادی و سرزمینی تقسیم شود و بقیه اش مشترک باشد. حالا هر کدام اینها انتخاب شد چند مایل باشد؟ این یکی از مسائلی است که بحث می شود.

نظر سوم این است که وضعیت دریای خزر از نظر نظامی به چه صورتی باشد. نظامی باشد یعنی میلیتاریزه شود یا خالی از نیروهای نظامی؟

هر کدام اینها مفهوم خاص خود را در حقوق دریاها و حقوق بین الملل دارد. در این مورد به توافق رسیده ایم که خزر بدون نیروهای نظامی نمی تواند باشد اما وضعیتش نظامی نباشد که تقریبا کشورها توافق کرده اند و همین کاسفور «کاسپین فورس» یکی از اقداماتی است که در این باب انجام شده است. پس این هم یک نظر متفاوت دیگر.

موضوع دیگر، خط عبور نفت و گاز از زیر بستر دریای خزر است. بعضی کشورها مخالفند و بعضی موافق. منتهی چون این دریا بسته است از لحاظ زیست محیطی ، ممکن است ضایعات زیادی داشته باشد. برای جمهوری اسلامی ایران به خاطر اینکه در ساحل دریای خزر بیش از 12 میلیون نفر زندگی می کنند و بیشترین درآمدشان از مسائل توریستی و کشاورزی است، اگر این دریا آلودگی اش بالا رود معاش 12 میلیون نفر مستقیما و معاش 75 میلیون نفر نیزغیر مستقیم به خطر می افتد. در ایران همیشه می گویند سوئیس ایران شمال ایران است. ارزش زیادی برای ایران دارد. روسیه هم دلایل خودش را دارد. اما برخی از کشورها موافق این مساله هستند و آن هم به خاطر این است که نفت و گاز خودشان را انتقال دهند.

مساله بعدی راجع به نحوه عبور کشتی‌هاست. کشتی های نظامی با مجوز، تحقیقاتی و این طور مسائل.

حال راجع به شیلات، کشتیرانی، مسائل زیست محیطی و مسائل زیادی که در دریای خزر بوده است این ها به توافق رسیده شده است. می توانیم بگوییم که پیشرفت خوبی بوده است. باید حوصله کنیم چون پروسه، پروسه ای طولانی است و کشورها تلاششان این است که بیشترین منافع برای خودشان را تامین کنند. این هم حقشان است و به خاطر همین مذاکره می کنند. ولی یک مساله خیلی مهم است و آن اینکه این کشورها با این جلسات پیوسته ای که دارند نشان می دهند که علاقمند هستند این مساله را نهایی کنند. روشی که دارد عملی می شود نشان دهنده این است که در اجلاس سران هم تاکید شده است که دریای خزر دریای صلح و ثبات و حسن و همجواری است. یعنی این اختلافها از طریق مذاکره حل شود. حالا می خواهد 20 سال طول بکشد یا 10 سال. کسی با موضع خصومت آمیز حرکت نمی کند و این یکی از مصوبات عالی اجلاس سران کشورهای خزر بوده است و به این روش عمل می کنند که انشاء الله به نتیجه مطلوب برسند.

مطلب دیگر که یکی از اختلافات بود حضور نیروهای ثالث به غیر از کشورهای خزر که خوشبختانه در اجلاس تهران روسای جمهور تصویب کردند که پرچم فقط پرچم کشورهای ساحلی باشد نه کشور غیر ساحلی.

با توجه به مسائلی که فرمودید آیا در موضع ایران در باره رژیم حقوقی دریای خزر تغییری به وجود آمده است؟

نه خیر، ما مواضعمان همان طور که مثبت و سازنده بوده است، همچنان ادامه دارد. موضع ما هیچ تغییر نکرده است . هر موضعی که از اول داشتیم همان موضع است. این مسائل را در جلسات مطرح می کنیم و مذاکرات خودمان را به صورت دو جانبه و پنج جانبه انجام می دهیم. مذاکرات دو جانبه مان هم در این جهت است که بتوانیم نقطه نظرات را نزدیک کنیم تا در اجلاس پنج جانبه بتوانیم به توافق برسیم. این است که موافقات دوجانبه دلیل بر توافقات دو جانبه نیست. نقطه نظرات را نزدیک کنیم در پنج جانبه توافق کنیم و معتقد هستیم هر تصمیمی در دریای باید به صورت پنج جانبه گرفته شود ، ما توافق نامه های دو جانبه و سه جانبه را قبول نداریم. هر تصمیمی باید به صورت پنج جانبه باشد.

به خاطر وجود تحریمهای بین المللی علیه ایران برخی از شرکتهای اروپایی مبادلات تجاری خود را با ایران قطع کرده اند ارزیابی شما از این اقدام کشورهای اروپایی چگونه است؟

جمهوری اسلامی ایران همواره خواهان رابطه با تمام کشورها جز رژیم صهیونیستی غاصب است. در رابطه با مبادلات تجاری با کشورهای اروپایی ایران سابقه بسیار طولانی دارد. این آمادگی از طرف جمهوری اسلامی ایران هست که با آنها همکاری کند. ما هیچ گاه همکاریمان را با آنها محدود نکرده ایم، آنها همکاریشان را با ما محدود کرده اند و خودشان هم ضرر می کنند. ما 4 - 5 سال پیش حدود 60 میلیارد یورو با اروپا کار (معامله) می کردیم. امروزه این میزان به 20 میلیارد یورو رسیده است. در حالی که حجم مبادلات با آسیا 40 میلیارد بود، امروز به 120 میلیارد یورو رسیده است. این نشان دهنده آن است که جمهوری اسلامی ایران با تمام کشورها آماده بسط روابط دارد. جمهوری اسلامی ایران کشوری است با 75 میلیون جمعیت بیش از 40 میلیون جوان زیر 30 سال ، پتانسیل بسیار بالایی دارد ، نیروی انسانی بسیار قوی و این در پیشرفت بسیار موثر است ، امروزه هم نیروی انسانی یک فاکتور اصلی است. ما هیچ محدودیت کاری با هیچ کشوری و به خصوص با اروپا نداریم.