فرهنگ سوگواری نیازمند تعریف است

او افزود: پیش از پذیرش اسلام نیز در ایران موسیقی مذهبی وجود داشته و پس از پذیرش این دین فرم و کارکرد جدیدی پیدا کرده و در خدمت مذهب تشیع قرار گرفته است.

وجدانی توضیح داد: موسیقی مذهبی ایران نقش موثری در حفظ و اشاعه فولکلور و نغمه‌های دلنشین مذهبی کشور داشته و در گونه‌های متنوع آیین‌های مذهبی مثل اذان، مناجات، مرثیه‌خوانی، نت‌خوانی، مقتل‌خوانی، چاوش‌خوانی، مولود‌خوانی، سحر‌خوانی، آوازهای شامگاهی و... نمود پیدا کرده است.

سید محمدرضا بلادی، سرپرست گروه موسیقی لیمر بوشهر درباره‌ موسیقی این منطقه جغرافیایی ایران گفت: بوشهر شبه‌جزیره‌ای است که در گذشته به آن لیان گفته می‌شده و تمدن آن به هزاره چهارم قبل از میلاد برمی‌گردد و در جای‌جای این شهر ردپای موسیقی آفریقایی را می‌توان دید که سنج‌ودمام نیز از جمله سازهای با ریشه آفریقایی است.

سپس حاتم عسگری ردیف‌دان موسیقی هم درباره موسیقی مذهبی یادآور شد: موسیقی در تمام مذاهب وجود دارد و حتی در اسلام هم حرف اول را می‌زند. اما متاسفانه موسیقی که این روزها درایران باب شده این مسیر را به بیراهه می‌برد و هربار که من پرسیدم که چرا موسیقی مذهبی به این شکل درآمده است، پاسخ دادند که جوان‌ها به این علاقه‌ دارند، اما مگر نبایدجوانان را راهنمایی کرد؟

عسگری درباره‌ انواع این نوع موسیقی بیان کرد: ایران اولین کشور دارای مذهب است و بعدها نیز با ورود اسلام به آن عرفان نیز به موسیقی آن افزوده شد. به علاوه موسیقی عبادتگاه‌ها و موسیقی عزاداری در سوگ سیاوش نیز از این‌ نوع موسیقی در ایران است.

او درباره روضه‌خوانی توضیح داد: در زمان آل‌بویه قرار شد که از اول تا دهم محرم مردم سیاه بپوشند و عزاداری کنند و موسیقی روضه‌خوانی به‌وجود آمد. مداحی نیز در زمان پیغمبر و پیش از آن نیز وجود داشته است و اعراب مدح‌های خود را به دیوار کعبه می‌آویختند، تعزیه نیز خود یک اپرای غم‌انگیز است.

در ادامه هوشنگ جاوید، پژوهشگر موسیقی بیان کرد: برای نگرش درست موسیقی ایران موظفیم موسیقی دینی و مذهبی را تعریف کنیم و شاخه‌های آن را به خوبی بشناسیم. موسیقی دینی نسبت به موسیقی مذهبی گستره کمتری دارد، اما در مذهب گستره موسیقی ایران به حدی است که در باور نمی‌گنجد.

جاوید تصریح کرد: وقتی می‌گوییم فرهنگ سوگواری ایران، تعریفی برای آن نداریم و اگر کسی به ما بگوید به نظر شما فرهنگ سوگواری به چه معناست، هیچ تعریف مشخصی برای آن نمی‌توانیم ارائه دهیم و بیشتر در دام فرهنگ افتاده‌ایم.

این پژوهشگر موسیقی با ارائه نموداری که فرهنگ سوگواری مذهبی ایران را به تصویر کشیده بود، خاطرنشان کرد: این تنها بخش مذهبی سوگواری ایران است و ما سوگواری ملی، قومی و طائفه‌ای نیز داریم که کاملا با این موضوع متفاوت است.

جاوید درباره صلوات‌خوانی گفت: جوانان فکر می‌کنند که ما فقط در دین‌مان یک نوع صلوات می‌خوانیم، اما به تعداد معصومین (ع)، روزها و زبان‌ها و لهجه‌ها شیوه صلوات‌خوانی داریم و حتی در دوبیتی‌ها و عاشقانه‌ترین لحظه‌ها صلوات‌خوانی مورد استفاده قرار می‌گرفته است.

وی تاکید کرد: متاسفانه جوانان را از این فرهنگ دور نگه داشته‌ایم و به آنها در مورد موسیقی مذهبی خود چیزی یاد نداده‌ایم. به‌علاوه فرهنگ رسانه‌ای و روزنامه‌ای ما حوصله یا جرات پرداختن به آن را ندارد و نمی‌خواهند باور کنند که ما فرهنگی غنی داریم.