لایه‌های پنهان تاریخ در تپه هگمتانه

محمد‌رحیم ‌صراف، سرپرست سابق تیم کاوش تپه هگمتانه با بیان این مطلب که هرودوت در کتاب «تاریخ» به نبود امنیت در بین اقوام ماد و تصمیم برای برگزیدن «دیااکو» به عنوان پادشاه و تشکیل شهر هگمتانه اشاره کرده است، افزود: به دستور دیااکو قلعه‌ای در این شهر ساخته شد، او از مردم خواست خانه‌های خود را در اطراف این قلعه بسازند و از اینجا نخستین پایه‌های ساخت شهری به اسم هگمتانه بنا شد. دکترای باستان‌شناسی از دانشگاه مونیخ آلمان با بیان این‌ که اطلاعات به دست آمده نشان می‌دهد که شهر هگمتانه در تمام دوران ماد پایتخت حکومت مادها بوده است، اضافه کرد: در دوران هخامنشی نیز شهر هگمتانه پایتخت تابستانی هخامنشی بعد از شوش و تخت جمشید بوده است.

دکتر صراف ادامه داد: مدت‌ها باستان‌شناسان و زبان‌شناسان به دنبال محل کشف تپه هگمتانه بودند، برخی محل باستانی هگمتانه را در تخت‌سلیمان واقع در آذربایجان غربی و برخی در زیویه تکاب می‌دانستند، اما بررسی‌های باستان‌شناسان آلمانی در تخت سلیمان مشخص کرد، آثار به دست آمده در تخت سلیمان مربوط به دوره ساسانی و ایلخانی بوده و در نتیجه هر دو فرضیه رد شد.

کارشناس بازنشسته سازمان میراث فرهنگی کشور ادامه داد: تعدادی لوح‌های نقره‌ای، طلایی و مهرهای استوانه‌ای به صورت قاچاق منسوب به این تپه کشف شده است، اما مکان یافت این اشیا مشخص نیست.

به گفته این باستان‌شناس در نخستین حفاری در کارگاه مرکزی تپه هگمتانه و در عمق پنج متری آن آثار باستانی معماری از جمله معبر با مصالح آجر، مدخل‌ها، دیوارهای یک و نیم متری و تعدادی اتاق و سنگ مربوط به دوره هخامنشی یافت شد.

عضو هیات‌مدیره کمیته ملی ایکوموس ایران بیان کرد: در طول عملیات حفاری در کارگاه میدان هفت تیر نیز به تدریج معبر، مدخل، پیشخوان، حیاط و سه اتاق به همان سیستم کارگاه مرکزی یافت شدند.

وی با بیان این ‌که از داخل اتاق‌ها هیچ نشانی از زندگی و شیء به جز سه خمره خالی با در پوش سنگی یافت نشد، تصریح کرد: به همین دلیل احتمال می‌رود هنوز ساخت این خانه‌ها تکمیل نشده بوده، اما تعدادی از اشیاء نه در داخل خانه‌ها و اتاق‌ها بلکه در لایه‌های دیگر مانند مهر مسطح از صحنه نیایش، یک سکه از دوره هخامنشی و یک سکه از دوره ساسانی و تعدادی پیکرک از دوره پارتی و یک شیء مربوط به دوره اسلامی یافت شد.