شن‌هایی که روستاها را می بلعند

اینجا شن هایی هست که روستاها را می بلعند و خاک نابودی بر سر آنها می پاشند البته که همه دفن خواهیم شد ، زیر خروارها خاک و چنان می‌میریم که گویی هرگز متولد نشده‌ایم اما زنده ماندن در زیر و کنار خروارها خاک بسی دشوار و چه بسا همپایه مرگ است. اینکه بدانی حتی در مردگی تو هم مادران همچنان لباسها را بر بند رخت خواهند آویخت و زنگهای تفریح بازهم زده خواهد شد و بدانی که زندگی چیزی است لجوج و یک‌دنده و تو هم که نباشی باز مردمانی هستند و زندگی لای روزمرگی آنها خودش را تکرار می‌کند، تسلی بخش است اما چگونه می توان زنده مانی کرد در کنار شهری که به مردگان می ماند.

بله مرگ غریبه نیست ، دفن شدن هم ، اما روزی که بندهای رخت مادران یا کلاس‌های یک مدرسه زیر خروارها خاک دفن شود راستی که زندگی متوقف شده، مرگ شهرها قسمتی از زندگی نیست، توقف زندگی است، دفن خانه‌ها و کوچه‌ها، انگار که اصلا نه خانه‌ای وجود داشته و نه کوچه‌ای، دفن شدن امیدی است که مردمانی داشته‌اند برای زندگی. برای زندگی‌ای که می‌پنداشته‌اند در مردگی‌شان هم ادامه خواهد یافت، روزی که شن‌ها بیایند و روی کلاس‌های یک دبستان تپه‌ای شنی بسازند روزی است که ما به مرگ باخته‌ایم فقط چون نخواستیم باور کنیم زندگی مقدس‌تر از هر شعاری است و ما مکلف به حفظ زندگی هستیم و باید جلوی شن‌ها بایستیم و به مردن نبازیم.

اینجا روستای «سهرکی» از توابع بخش «لیردف» در شهرستان جاسک است. این روستا یکی از مناطق در معرض نابودی بر اثر شنهای روان است. خطر نابودی هر روز بیشتر مردم این روستا را تهدید می کند. هر روز کودکان با ترس و دلهره خاک از خواب بلند می شوند و با وحشت بوی خاک به مدرسه می روند، اینجا غذای مادران طعم خاک می دهد، اینجا همه چیز بوی خاک می دهد و خاک بوی مرگ.

این روستا با جمعیتی بالغ بر پنج هزار و 644 نفر با 588 خانوار که شغل همه آنها دامداری و ماهیگیری بوده در معرض نابودی است به گفته یکی از اهالی این روستا با آمدن هر باد ترس تمام روستا را فرا می گیرد و مردم هر کدام به اتاقی پناه می برند.

یکی دیگر از اهالی این روستا گفت: بر اثر بادهایی که می آید مردم حتی حیوانات خودشان را که تمام دارایی آنهاست از دست می دهند و ضررهای زیادی را متحمل می‌شوند که گاهی غیرقابل جبران است و یک خانواده را به مرز نابودی می کشاند.

اینجا گاهی کودکان روزشماری می کنند برای اینکه پایان طوفان را ببینند و راهی مدرسه شوند. گاهی طوفان شن روزها طول می‌کشد و کودکان هر روز به امید تمام شدن طوفان به تماشای آن می ایستند و مادران نگران از فردایی پر خاکتر از دیروز دست به دعا بر می دارند.

شهرستان بندر جاسک قریب به 750 هزار هکتار از اراضی بیابانی استان را در بر می گیرد که مساحت مناطق تحت تاثیر فرسایش بادی 250 هزار و 589 هکتار و مساحت کانونهای بحران فرسایش بادی شهرستان 87 هزار و 579 هکتار است.

این مساحت حدود 11 روستا را در بر می گیرد به نحوی که هجوم تپه های ماسه ای به خانه ها، زیرساختهای اقتصادی، راههای ارتباطی، خطوط انتقال نیرو و ایستگاههای صید و صیادی آسیبهای جدی وارد کرده و زندگی را برای ساکنان این روستاها غیرقابل تحمل کرده است.

منشا این شنها از دریاست که با عقب رفتن آب دریاها با وزش باد به سمت روستاها پیش رفته و جان ساکنان آن را تهدید می کنند.

بنا به گفته عیسی برخورداری رئیس منابع طبیعی شهرستان جاسک برای جلوگیری از این مشکل باید این معضل از حوزه آبخیز منطقه کنترل و جلوی نابودی و آسیب هرچه بیشتر آن گرفته شود. بیشترین مشکل در حوزه شرق این شهرستان وجود دارد که متاسفانه روز به روز در معرض نابودی بیشتری قرار می گیرند.

مریم یک از سکنه این روستاهای شن زده است که 16 سال دارد. او از گوسفنداش گفت که در طوفان گم شدند و هنوز برنگشتند. از روزهای شنی ترسناک گفت و بعد با خنده ای تلخ اظهار داشت: ما به این وضعیت عادت کرده ایم و بعد قیافه ای حق به جانب گرفت و پرسید: شما هم از شهر اومدین؟ و بعد که مطمئن شد باز صورتش را برگرداند و با مکثی طولانی گفت:«دولتی ها زیاد به اینجا میان ولی هیچکس چاره ای برای این طوفان نمی‌کنه».

با توجه به برنامه توسعه استان در مناطق شرقی لازمه پیشبرد این برنامه ها مقابله با شرایط محدود کننده منطقه به خصوص فرسایش بادی است و اجرای هر پروژه عمرانی در این مناطق منوط به اجرای پروژه های تثبیت ماسه های روان و بیابان زدایی است.

یکی از کارهای مهمی که متاسفانه همراه با ضرر و زیان برای رفع مشکل این روستاییان انجام شده جابجایی ساکنان روستاها به مناطق دیگر است مانند روستای پر کوه که بدلیل عدم مکان یابی مناسب همچنان مشکلات پابرجاست و این مشکل برای روستاهای جدید نیز همچنان پابرجاست.

شرایط خاص که باعث جابجایی آنها شده مشکلات زیادی را برای ساکنان این روستاها به وجود آورده است. از جمله تغییر شیوه زندگی این افراد که از زمان اجدادشان پیگیری می شده است و حال باید دید که آیا جابجایی آنها خطر مرگ را برای آنها کم می کند و آیا هزینه ای که برای جابجایی این روستاییان صرف می شود بیشتر از اجرای طرح بیابان زدایی نیست؟

بنا به گفته ناصر ناصری فرماندار شهرستان جاسک، کمبود بودجه و عدم پرداخت اعتبارات لازم عامل اصلی و مهمی برای جلوگیری از نابودی این روستاهاست که متاسفانه مسئولان این امر را به دست فراموشی سپرده و روستاییان هنوز منتظر برطرف شدن مشکلاتشان هستند.

از دیگر روستاهای این منطقه، روستاهای «کشمی» و «چناری» است که باز هم به دلیل کم بودن اعتبار و خطرهای فراوانی که ساکنان را تهدید می کرد، جابجا شدند اما هنوز مشکل بر سر جای خود باقی است و مردم به جای هوای سالم، خاک تنفس می کنند. آیا راه حل مناسب تغییر مکان دائم برای این مردم است که در هر جابجایی ضررهایی را متحمل شوند که جبران ناپذیر است.

با بارش شن آب جیره بندی ماهانه غیرقابل خوردن می شود

مردم بیشتر این روستاها از آب آشامیدنی نیز بی بهره هستند که مشکل را برای آنان چند برابر می کند. با بارش این شنها گاهی آب جیره بندی ماهانه نیز غیرقابل خوردن می شود و گاهی حتی روزها نمی توان غذایی خوب خورد. اینجا خبری از هوای پاک نیست اینجا مردم آرزوی نوشیدن آب و نان را بدون طعم تلخ خاک دارند.

گاهی طوفان به سیم های برق نیز آسیب می رساند و موجب قطعی برق در زمانهای طولانی می شود و اینگونه جهنم روی زمین شکل می گیرد و باید پرسید آیا این است سهم یک کودک روستایی جاسکی از زندگی، خاک و گرما و بی آبی؟!

بیماری ناشی از باد و خاکهای فراوان از دیگر مشکلات ساکنان این مناطق است بیماریی که بر اثر طوفان شن ناخن‌های افراد نصف می شود و زیبایی را از دستان دخترکان می رباید.

مراد شیهی یکی از اعضای شورای روستایی بخش لیردف گفت: بزرگترین مشکل روستاییان وجود بیماریهایی است که بر اثر این طوفانها به وجود آمده که اغلب این بیماریها عفوفی است و بیماری شایعی که در میان اغلب زنان این منطقه مشاهده می شود عفونت و نصف شدن ناخنهای این زنان است.

عفونتهای چشمی و گوشی و وجود شن و سنگ کلیه از بیماری های رایج در این روستاهاست که باز هم متاسفانه به علت همین طوفانها و نبود راه آسفالت و دوری از خانه بهداشت مرکز بخش به بیماریهای کشنده تبدیل می شود.

حسین هلال خور رئیس بیمارستان خاتم الانبیا جاسک گفت: وجود این شن‌ها آسیبهای زیادی به روستاییان و حتی مردم شهر جاسک وارد کرده که باعث بروز بیماری های خطرناکی‌شده که درمان آن نیاز به هزینه های زیادی دارد.

وی یکی از راه‌های بروز شن به بدن مردم این منطقه را استفاده از شن‌های روان برای پخت نانی که به آن کماج بلوطی می گویند، اعلام کرد.

هلال خور در خصوص پروژه های اجرایی که می تواند جلوی نابودی این روستاها را بر اثر شن های روان بگیرد، گفت: مالچ پاشی، نهال کاری و بارشکن از جمله کارهایی است که می توان برای از بین بردن بیابان ها و نجات روستاها از دفن شدن در زیر خاک انجام داد.

مهر