آب‌های زیرزمینی همچنان کرمان را تهدید میکند

گزارش‌های مردمی حکایت از گسترش این بحران در دیگر نقاط شهر و آسیب رساندن به ساختمان‌ها دارد. در حالی که رها شدن فاضلاب منازل مسکونی در کانال قنوات زیر شهر کرمان و مسدود شدن مسیر آنها و سرازیر شدن آب‌های زیرزمینی از نقاط مختلف کرمان به سمت بافت قدیم از جمله دلایل بالا آمدن آب در این منطقه از شهر کرمان عنوان شده است.

یکی از کارشناسانی که بر روی معضل بالا آمدن سطح آب‌های زیرزمینی شهر کرمان تحقیق و مطالعه می‌کند در گفتگو با جام‌جم درباره بروز این معضل به ورود 1800 لیتر آب در ثانیه به محدوده شهر کرمان اشاره کرد و گفت: از این میزان 1400 لیتر در ثانیه تبدیل به فاضلاب شده و به پوسته زیرزمینی شهر تزریق می‌شود که به دلیل جنس خاک در بافت قدیم که از رس و مارن‌های دانه ریز تشکیل شده، نفوذ آب به زمین کاهش یافته و باعث می‌شود آب در زیر پوسته شهر باقی مانده و بالا بیایید.

وی با اشاره به این‌که سطح آب‌های زیرزمینی در مناطق شمالی و غرب شهر کرمان همانند مناطق جنوبی و شرق این شهر بالا آمده است، گفت: با ادامه این روند بسیاری از ساختمان‌ها و منازل مسکونی نقاط مختلف شهر کرمان در معرض آسیب قرار می‌گیرند که باید هرچه سریعتر توسط مسوولان چاره‌ای اساسی اندیشیده شود.

راهکارهای اشتباه

وی با انتقاد از راهکارهای ارائه شده و حفر چندین حلقه چاه در محوطه مسجد جامع کرمان برای پمپاژ آب و انتقال به جنگل قائم گفت: حفر این چاه‌ها و پمپاژ آب باعث شده که بخش عظیمی از آب‌های زیرسطحی به سمت بافت تاریخی شهر سرازیر شده و بناهای تاریخی و منازل مسکونی مردم را بیشتر به زیر آب فرو ببرد.

این کارشناس افزود: مسوولان ذیربط باید به جای حفر چندین حلقه چاه در یک محدوده خاص چاه‌هایی را در نقاط مختلف شهر حفر کنند تا با پمپاژ آب از نقاط مختلف و انتقال به خارج از شهر از بالا آمدن سطح آب و سرازیر شدن آب‌های زیرزمینی به سمت بافت تاریخی جلوگیری شود.وی با اشاره به این‌که بیش از 30 میلیون مترمکعب آب در زیر پوسته زمین شهر کرمان وجود دارد و اگر روزانه 1000 لیتر آب پمپاژ شود بیش از 30 سال طول خواهد کشید تا سطح آب‌ها پایین برود، افزود: پمپاژ بیش از حد آب از یک نقطه خاص باعث فرونشست زمین و خسارت بیشتر به ساختمان‌های آن منطقه می‌شود. ابوالقاسم سیف‌اللهی، شهردار کرمان نیز با اشاره به این‌که بالا آمدن سطح آب‌های زیرزمینی معضل اصلی این شهر است، گفت: این معضل در کاهش ساخت وسازها و تخلیه بافت قدیم شهر کرمان از سکنه تاثیر بسزایی داشته که برای مهار آن باید هرچه سریعتر شبکه فاضلاب شهری اجرا و تکمیل شود.

میراث فرهنگی قربانی آب‌ها

در بحث بالا آمدن سطح آب‌های زیرزمینی بیشترین لطمه به بناهای تاریخی شهر کرمان وارد شده است. آب به بناهای تاریخی ارزشمند و بی‌نظیری همچون مسجد جامع کرمان، مجموعه‌های تاریخی گنجعلیخان و حاج آقا علی، بازار بزرگ کرمان به عنوان بزرگترین راسته بازار سرپوشیده جهان، و ده‌ها اثر تاریخی دیگر نفوذ کرده و باعث آسیب رساندن و تخریب قسمتی از آنها شده است. آب‌های زیرزمینی در مسجد جامع کرمان به چندین سانتی متری سطح زمین رسیده و باعث شکاف دیوارهای مسجد و ریزش قسمتی از دیواره‌های شبستان آن شده است. همچنین با تخریب بخشی از بناهای تاریخی به دلیل نفوذ آب نه تنها اقدامی برای مرمت آنها صورت نگرفته بلکه بعضی از آنها همچون آب انبار تاریخی حاج آقا علی به زباله‌دانی تبدیل شده‌اند.

شبکه فاضلاب نیازمند اعتبار

با این که تکمیل شبکه فاضلاب شهری کرمان تنها راهکار اساسی برای مهار بحران بالا آمدن آب‌های زیرزمینی می‌باشد و بسیاری از طرح‌های ارائه شده به نتیجه نرسیده، معاون عمرانی استاندار کرمان در گفتگو با خبرنگار ما از نهایی شدن مطالعات یکی از طرح‌ها و تصویب آن برای اجرا خبر داد . محمدجواد کامیاب گفت: سرانجام پس از برگزاری جلسات متعدد یکی از طرح‌های ارائه شده به تصویب رسیده که برای اجرای آن به حدود 3 میلیارد تومان اعتبار نیاز داریم.

وی افزود: براساس این طرح، سازمان آب منطقه‌ای کرمان موظف شده گالری‌های متعددی را زیر شهر کرمان حفر کند تا آب‌های زیرسطحی را به شبکه فاضلاب شهری تزریق کنند.

وی گفت: متأسفانه کمبود اعتبار باعث شده شبکه فاضلاب شهری کرمان در طول 12 سال گذشته فقط 15 درصد پیشرفت فیزیکی داشته باشد.

وی افزود: برای تکمیل این شبکه به یکصد میلیارد تومان اعتبار نیاز داریم که با رایزنی‌های صورت گرفته، مسوولان وزارتخانه مربوطه برای افزایش اعتبارات قول مساعد داده‌اند.

محمد تربتی، مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان کرمان نیز گفت: در صورتی که سالانه 10 میلیارد تومان اعتبار برای اجرای شبکه فاضلاب اختصاص یابد اجرا و تکمیل آن بیش از 10 سال طول خواهد کشید. طبق گفته مسوولان، شهر کرمان در حالی برای خروج از بحران بالا آمدن آب‌های زیرزمینی و اجرای طرح‌ها و تکمیل شبکه فاضلاب شهری نیازمند اختصاص اعتباری ویژه است که پایه‌های ساختمان‌ها و بناهای تاریخی این شهر هر روز در برابر نفوذ آب ناتوان تر شده و بیشتر به زیر آب فرو می‌روند.

کرمان - حکمت قاسم خانی- خبرنگار جام‌جم