آسمان و دریا آبی نیستند؛ آبی دیده می‌شوند

بدون تردید اتم‌های اکسیژن و نیتروژن موجود در جو زمین می‌توانند در چگونگی هدایت نور تابیده‌شده از خورشید به سطح زمین نقش داشته باشند. براساس یک پدیده طبیعی در علم فیزیک که از آن به عنوان تفرق عادی تابش‌ها نام برده شده است، امواج نور پس از برخورد با ذراتی که قطر آنها یک دهم طول موج نور تابیده شده باشد پراکنده شده و از هم جدا می‌شوند. همان طور که می‌دانید نور خورشید از امواج نورانی با طول موج‌ها و رنگ‌های مختلفی تشکیل شده است اما در جو زمین عناصری وجود دارند که سبب می‌شوند امواج نورانی آبی‌رنگ بیشتر از دیگر امواج نورانی تشکیل‌دهنده نور خورشید در محیط منتشر شوند. بنابر این وقتی در یک روز آفتابی که آسمان صاف و بدون ابر است به آسمان نگاه می‌کنید می‌توانید خورشید را همچون یک قرص نورانی در آن مشاهده کنید. در حقیقت رنگ آبی آسمان به علت وجود اتم‌هایی در جو زمین است که رنگ آبی با امواج نورانی تابیده شده از خورشید را به طرف شما پراکنده می‌کنند و از آنجایی که امواج نورانی قرمز، زرد، سبز و دیگر امواج نورانی تشکیل‌دهنده طیف نور خورشید که به رنگ‌های دیگر هستند به خوبی متفرق نمی‌شوند، شما آسمان را به رنگ آبی می‌بینید این در حالی است که آسمان به خودی خود آبی‌رنگ نیست. باتوجه به این‌که در هنگام غروب آفتاب یا در نظر گرفتن فاصله زیاد بین خورشید و سطح زمین، قسمت بیشتر امواج نورانی آبی‌رنگ متفرق شده‌اند آسمان در هنگام غروب خورشید به رنگ زرد خواهد بود. در شرایطی که هوا آلوده باشد و ذرات آلاینده در محیط وجود داشته باشند آسمان به رنگ قرمز دیده خواهد شد. این در حالی است که اگر در هنگام غروب آفتاب در کنار دریا باشید متوجه خواهید شد که آسمان به رنگ نارنجی است که این پدیده ناشی از وجود ذرات نمک در هوا است. جالب‌تر این‌که رنگ آبی دریا هم از همین پدیده تاثیر می‌پذیرد به عبارت دیگر می‌توان گفت رنگ آبی دریا ناشی از رنگ آبی آسمان است. دریا نوری را که از آسمان به سطح آب می‌تابد به طرف شما منعکس می‌کند و به همین علت در یک روز صاف و آفتابی دریا به رنگ آبی است. در حالی که در یک روز ابری هرگز دریا به رنگ آبی نخواهد بود. بدون تردید علاوه بر رنگ آسمان عوامل دیگری همچون غلظت ذرات معلق در آب و جهت و وضعیت فردی که به سطح دریا خیره شده است نیز می‌تواند تاثیرگذار باشد.

زهرا هداوند