آسمانی آبی با جایگاه‌های خانگی گاز خودرو

به گفته طراحان این طرح جلوگیری از آلودگی هوا، ترافیک، ازدحام جایگاه‌های سی. ان. جی در دسترس بودن سریع، آسان و ارزان قیمت از ویژگی‌های عمده اجرای چنین ایده‌ای است که تاکنون در تعدادی از شهرهای کشور از جمله تهران به اجرا درآمده است.

ساخت جایگاه سی. ان. جی کوچک ضوابط و دستورهای ویژه‌ای دارد که با هماهنگی و حمایت شرکت گازخودرو و شرکت ملی گاز ایران در واحدهای دولتی و صنعتی تاکنون میسر و محقق شده است، اما قرار است این طرح در مجتمع‌های خانگی که 1500 خانوار در آن ساکن باشند نیز اجرا شود.

براساس برآوردهای اولیه، ساخت این جایگاه‌ها در مجتمع‌ها بین 20 تا 100 میلیون تومان هزینه دارد و البته این رقم با توجه به میزان سوختگیری هر جایگاه در ساعت و مدت شبانه‌روز و تعداد خودروها متفاوت است.

سیدمصطفی علوی، مدیرعامل شرکت گازخودرو که قرار است شرکت تحت مدیریت وی طبق بخشنامه وزیر نفت به شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی ملحق شده و امورات آن در این شرکت رسیدگی شود در گفتگو با خبرنگار «جام‌جم» درباره چگونگی احداث این مجتمع‌ها می‌گوید:

استفاده از جایگاه‌های متوسط بنا به دلایل زیادی مورد تاکید است. یکی از دلایل عمده این است که‌ کسانی که امروزه می‌خواهند از چنین سوختی استفاده کنند به طی مسافت طولانی نیاز نخواهند داشت و این موجب می‌شود افراد در ترافیک نمانند، بخشی از سوخت هدر نرود و آلودگی هوا نیز کمتر شود. جلوگیری از اتلاف وقت هم می‌تواند یکی از مهم‌ترین نتایج مثبت آن باشد.

علوی تصریح می‌کند: همچنین قیمت یک مترمکعب گازی که در جایگاه‌های کوچک عرضه می‌شود 8 تومان است، ‌در حالی که در جایگاه‌های عمومی هم‌اکنون 40 تومان عرضه می‌شود، بنابراین استفاده از جایگاه‌های کوچک در واحدهای مسکونی بالای 1500 خانوار و دولتی با پرداخت هزینه از سوی متقاضیان امکان‌پذیر است. وی افزود: هم‌اکنون تعدادی از این جایگاه‌ها نصب شده است و چنانچه کسی بخواهد از این نوع جایگاه‌ها استفاده کند می‌تواند تقاضا دهد.

به گفته وی در برخی شهرهای کشور نیز این جایگاه‌ها نصب شده و خوشبختانه، هم تجهیزات آن در داخل تولید می‌شود و هم امکان تهیه آنها از خارج است، البته تولیدات داخل نیز استاندارد هستند و قابلیت نصب دارند.

علوی با اشاره به نکاتی درباره نصب این تجهیزات می‌گوید: کسانی که متقاضی هستند ابتدا باید به یک تولیدکننده مراجعه و تعداد خودروهای خود را اعلام کنند. معمولا این نوع تجهیزات برای سوختگیری از 10 تا 400 خودرو در شبانه‌روز امکان‌پذیر خواهد بود و ظرفیت آنها متفاوت است.

مدیرعامل شرکت گاز خودرو در ادامه می‌گوید: مهم آن است که از تجهیزات تولیدکنندگانی استفاه شود که دارای استاندارد ملی کشور یا استانداردهای اروپا باشند، خدمات پس از فروش آنها حتما باید تضمین شود و به کارت سوختگیری مجهز باشند تا هر کسی که وارد این‌گونه مجتمع‌ها می‌شود، امکان سوختگیری نداشته باشد و فقط برای کسانی که کارت دارند، امکانش فراهم باشد. به گفته وی، ‌سیستم این نوع جایگاه‌ها باید بدقت مورد بازدیدهای ادواری قرار گیرند تا مشکلات آنها بر طرف شود.

برای این نوع جایگاه‌ها باید انشعاب گاز مجزا درخواست و تعبیه شود، زیرا قیمت گاز آن متفاوت از دیگر نقاط است که پس از دریافت مشخصات فنی سیستم و ارائه تعداد خودروهای هر مجتمع باید با مراجعه به اداره گاز مربوط، تقاضای انشعاب گاز داده شود.

علوی اضافه می‌کند برای نصب تجهیزات جایگاهی باید محیط باز باشد، سقف آن پوشیده نباشد و نقطه‌ای درنظر گرفته شود که تردد خودروها مشکل ایجاد نکند. این انشعاب برمبنای کاتالوگ و سیستمی که ارائه شده، نصب می‌شود و بعد زیر نظام مهندسی، لوله‌کشی آن انجام و تجهیزات به وسیله تامین‌کننده آن نصب می‌شود که حتما باید دارای ضمانت و خدمات پس از فروش نیز باشد.

فردی که عهده‌دار مسائل فنی و مدیریت این‌گونه مجتمع‌هاست باید مسوولیت جایگاه‌ها را نیز داشته باشد و تحت کنترل و نظارت‌های دائمی قرار دهد که در این زمینه آموزش لازم باید از سوی شرکت نصب‌کننده ارائه شود.

چگونگی محاسبه هزینه

علوی می‌گوید: کنتوری در این نوع جایگاه‌ها نصب می‌شود، یک نفر مسوولیت اشتراک شرکت ملی گاز ایران را می‌پذیرد و نماینده مذکور ماهانه هزینه گاز سوختگیری‌شده را می‌پردازد. در کارت‌های سوخت گاز، میزان دریافت گاز هرخودرو مشخص است و محاسبات دیگر به عهده مسوول آن مجتمع با مشترکان خود خواهد بود.

وی درباره الزام احداث این جایگاه‌ها هنگام احداث ساختمان می‌گوید: از نظر ما الزامی نیست. فعلا اختیاری است و هرکس علاقه داشته باشد می‌تواند باتوجه به مزایای زیادی که دارد از این امکانات استفاده کند. ستاد مدیریت حمل و نقل و سوخت مصوبه‌ای داده است مبنی بر الزام نصب در مجتمع‌های مسکونی بیش از 1500 خانوار که هنوز اجرایی نشده است و تا این لحظه موضوع الزام مطرح نیست و اختیاری است.

به گفته علوی، بستگی به نیاز مجتمع‌ها و تعداد خودروها تلمبه نصب می‌شود، ولی معمولا یک نازل پاسخگوی 250 خودرو خواهد بود و حداکثر 2 تلمبه در مراکز دولتی که بیش از 150 خودرو داشته باشند، اجازه نصب می‌گیرند.

مدیرعامل شرکت گاز خودرو درباره نصب این جایگاه‌ها در شهرک‌های جدید در حال سوخت از سوی وزارت مسکن می‌گوید: ما به هزینه شرکت این کار را انجام نمی‌دهیم، بلکه در صورتی که سازندگان این شهرک‌ها متقاضی باشند، راهنمایی‌های لازم را انجام می‌دهیم.

جایگاه‌های کند و سریع

به گفته علوی، جایگاه‌های کوچک 2 نوع هستند؛ نوع سوختگیری کند یا تند که معمولا در مجتمع‌های خانگی از نوع کند نصب می‌شود و زمان سوختگیری در آن بین 10 تا 20 دقیقه است.

کارشناسان معتقدند کاهش زمان سوختگیری رابطه مستقیمی با خروجی گاز از این دستگاه دارد که بین 100 متر مکعب تا 1000 متر مکعب در ساعت متغیر است.

دستگاه فشارساز سی.ان.جی خانگی

از آنجا که گاز طبیعی به عنوان یک سوخت پاک در صنعت حمل ونقل به کار گرفته می‌شود و ایران نیز 16 درصد ذخایر گازی دنیا را در اختیار دارد، یکی از کشورهایی است که در استفاده از این سوخت مناسب شرایط نسبی خوبی دارد و این سوخت ارزان و پاک هم اکنون از طریق شبکه سراسری در اختیار همه هست و زمینه سوختگیری خودروها نیز با احداث جایگاه‌های، سی.ان.جی برای خودروها فراهم شده است؛ ولی از سویی الزام خودروها به دوگانه‌سوز کردن به منظور کاهش مصرف بنزین، مردم را به استفاده از این نوع سوخت تشویق و ترغیب کرده است. کمبود جایگاه‌ها و ازدحام جمعیت متقاضی در این جایگاه‌ها از سویی دیگر، مسوولان را برآن داشته تا درباره احداث جایگاه در شهرک‌ها و مجتمع‌های مسکونی نیز چاره‌اندیشی کنند. از این رو به منظور کاهش مصرف سوخت و جلوگیری از هدر روی انرژی، نیاز جایگاه‌های خانگی بیشتر احساس شده است، تا جایی که پژوهشگران ایرانی دست به ساخت نوعی فناوری برای ایجاد فشار گاز خانگی به منظور افزایش توان سوختگیری نموده‌اند.

محققان پژوهشکده شهید رضایی دانشگاه صنعتی شریف، دستگاه فشارساز خانگی را برای بهره‌گیری از گازخانگی در مجتمع‌های مسکونی طراحی کرده و ساخته‌اند که نوع خارجی آن به دلیل گران قیمت بودن استفاده از آن را مقرون به صرفه نمی‌ساخت.

دستگاه ایرانی مزبور از برق 220 ولت شهری استفاده می‌کند و به‌گونه‌ای طراحی شده که می‌تواند در مدت 8 ساعت، مخزن یک خودروی گازسوز را به فشار 200 اتمسفر برساند و قابلیت پرکردن مخزن خودرو در زمان کوتاه‌تر را نیز دارد و مجهز به حسگرهای تشخیص نشتی، زلزله و بالا رفتن فشارگاز نیز هست. این دستگاه فعلا جزو اختراعات جدید به ثبت رسیده و به تولید نرسیده است. به هر حال به نظر می‌رسد با توسعه شهرنشینی و افزایش مصرف انرژی باید به راه‌های صرفه‌جویی در وقت و جلوگیری از اتلاف انرژی دست یافت که توسعه جایگاه‌های کوچک سی.ان.جی و حتی تلمبه‌های تک نازله بنزین در خیابان‌ها که پیش از این مدیرعامل شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی از آن سخن گفته بود، می‌تواند به عنوان یکی از راه‌حل‌های دست یافتن به مدیریت مصرف بهینه باشد که لازم است در ماه‌های پایانی سال اصلاح الگوی مصرف، به طور جدی‌تر به آن پرداخته شود، همان طور که ابتدای سال برخی طرح‌ها در این باره مطرح و حتی کلید خورد، اما در پایان سال فقط با انبوهی وعده مواجه شدیم که در مجال دیگر باید به آن پرداخت.

زیبا اسماعیلی