قدرت شفابخشی دریاچه نیمه جان ارومیه

بنا به نوشته مرحوم دکتر محمدتقی سیاه‌پوش،2500 سال پیش آب دریاچه ارومیه شیرین و وسیع‌تر از امروز بوده به طوری که وسعت آن تا کوه‌های اشنویه رسیده بود و مردم دهکده‌های ساحلی به کار ماهیگیری مشغول بودند که وجود دهکده‌ای به نام بالیق‌چه (ماهیگیر) در نزدیکی نقده و تراس‌های دریایی موجود در آن روستا می‌تواند به عنوان تایید این نظریه باشد.بنا به اظهار وی، دریاچه ارومیه در آن دوران متصل به دریاچه خزر بوده و قره داغ و سبلان به صورت شبه جزیره داخل این دریاچه قرار داشتند که از طریق کوه‌های البرز به صورت باریکه‌ای به خشکی راه داشت.

محققان معتقدند در طول تاریخ دو اتفاق مهم براین دریاچه رخ داده است؛ یکی این که کوه ما بین دریاچه ارومیه و رودخانه ارس در اثر فعالیت کوه‌زایی و حرکت‌های قشر زمین می‌شکند و موجب می‌شود قسمت اعظم آب دریاچه به دریاچه خزر بریزد.

دوم این‌که آجی‌چای (تلخ رود) در مسیر خود در جلگه سراب بر اثر سایش زمین به معدن نمک می‌رسد و نمک عظیمی را وارد دریاچه می‌کند و آب دریاچه به حدی تلخ و شور می‌شود که امکان حیات هرگونه آبزی جز آرتیمیا را در آن غیرممکن می‌سازد.

امروزه کاهش شدید آب دریاچه ارومیه، آرتیمیا؛ تنها موجود زنده این دریاچه را نیز در شرایط بحرانی قرار داده است.اطلاعات نشان می‌دهد براثر شوری بیش از حد آب، تعداد تخم آرتیمیا از 5 تا 30 عدد در هر لیتر آب دریاچه ارومیه، به یک تخم کاهش یافته است.با توجه به این که دریاچه ارومیه یکی از زیستگاه‌های اصلی آرتیمیا در جهان است، باید برای حفظ ذخایر آرتیمیا شرایط را به گونه‌ای فراهم سازیم تا شاهد احیای این دریاچه با منبع سرشار آرتیمیا باشیم.

لجن درمانی:دریاچه ارومیه به دلیل حجم فوق‌العاده بالای نمک و مواد معدنی آن، قدرت شفابخشی و علاج امراض پوستی و رماتیسمی را داراست.از گل دریاچه ارومیه نیز می‌توان در درمان بیماری‌هایی چون روماتیسم، آرتروز و بیماری‌های زنان استفاده کرد و اکثر مراجعه‌کنندگان به دریاچه خصوصا اهالی دهکده‌ها و شهرستان‌های همجوار از اثرات درمانی گل رضایت کامل دارند.از زمان‌های قدیم آب دریاچه به علت املاحی که در آن وجود دارد مورد توجه بیماران امراض جلدی و پزشکان بود و استفاده از آب، گل و ماسه دریاچه را به برخی از بیماران خود توصیه می‌کردند. اهالی بومی اطراف دریاچه از سال‌های بسیار دور برای درمان بسیاری از بیماری‌های خود از دریاچه استفاده می‌کردند، به اعتقاد قدما آبتنی در آب دریاچه برای درمان حساسیت‌های پوستی، ماسه‌های داغ ساحلی برای درمان درد مفاصل و رماتیسم و لجن موجود در آن نیز برای درمان زخم‌های شدید عفونی و تقویت ریشه موی سر مفید است که هنوز هم استفاده طبی از آب، گل و ماسه دریاچه ادامه دارد.

دکتر فریبا بشیری محقق و مدرس دانشگاه، با پراهمیت خواندن استفاده از این دریاچه و تاسیس سایت‌های لجن درمانی در کشور و منطقه می‌گوید: ضمن استحصال نمک‌های مختلف از دریاچه می‌توان از لجن و آب دریاچه در درمان بیماری‌های پوستی، مفصلی، تنفسی، بیماری‌های دستگاه تناسلی و بیماری‌های روده‌ای و ساخت محصولات بهداشتی و آرایشی نیز بهره برد که البته تمامی این مواهب باید با توجه جدی به حفظ محیط زیست طبیعی دریاچه ارومیه که یکی از پارک‌های حفاظت شده بین‌المللی است، مورد استفاده قرار گیرد.

بشیری با اشاره به تاریخچه استفاده درمانی از دریاچه ارومیه می‌افزاید: در زمان‌های بسیار دور مردم حوالی دریاچه ارومیه همواره با روش سنتی از مواهب درمانی آن بهره‌مند می‌شدند و قبل از انقلاب هم کشور شوروی سابق از لجن دریاچه در بیمارستان خود در تهران برای درمان بیماران استفاده می‌کرد.بشیری ارومیه را به دلیل دارا بودن چنین دریاچه‌هایی قابل تبدیل به قطب صنعت گردشگری می‌داند و در عین حال اشاره می‌کند که در کشور ما همکاری در جهت ایده‌های نو و بدیع بسیار کند صورت می‌گیرد.