چرا «باشو» بعد از 22 سال جایزه گرفت؟

 عاشقان رمانتیک هم به این فصل به چشم بهار دوباره‌ای نگاه می‌کنند که هر تکه‌اش چیزی از یار را به یادشان می‌آورد و وادارشان می‌کند که در وصفش شعری بگویند ولی همین پاییز برای اهالی فرهنگ و هنر و سینما، بهار جشنواره‌ها هم هست؛ جشنواره‌های ریز و درشتی که با آمدن این فصل سر و کله‌شان پیدا می‌شود و حضورشان تا اواخر زمستان هم محسوس است.

آخرین جشنواره سینمایی که عصر روز عید قربان با معرفی برگزیدگان به کارش پایان داد ، جشنواره فیلم پروین اعتصامی بود. یکی از اتفاقات مهم این جشنواره که از سوی سازمان ملی جوانان برگزار می‌شود ، اختصاص جایزه‌ ویژه نظرسنجی از 130 چهره فرهنگی و هنری کشور بود که در آن «باشو غریبه کوچک» به عنوان بهترین فیلم با موضوع بازتاب نقش اجتماعی زن در سینما شناخته شد و تندیس پروین زرین و دیپلم افتخار را قسمت سازنده‌اش، بهرام بیضایی کرد.

تقدیر از بیضایی به عنوان فیلمسازی که در این سال‌ها خیلی کمتر از خدماتش به عالم فرهنگ و سینما قدر دیده، کار خوب و پسندیده‌ای است. بویژه در مورد فیلمی مثل باشو که در زمان خودش به دلایل مختلف آن‌طور که باید دیده نشد و حتی چند سالی طول کشید تا رنگ پرده را ببیند اما این اتفاق خود به ‌خود سوال‌های مختلفی را برای ما ایجاد می‌کند که هم به سیاست‌های فرهنگی کلان ما در این عرصه برمی‌گردد و هم به سیاست‌های مقطعی؛ 2 فاکتوری که لازم و ملزوم یکدیگرند و مستقیم و غیرمستقیم بر هم تاثیر می‌گذارند.

بیضایی در کتاب «سرزدن به خانه پدری» بخوبی توضیح داده که همه مشکلات باشو در زمان خودش حاصل یک سوء‌تفاهم ساده بوده است، اما حالا از همین فیلم در جشنواره‌ای متعلق به یکی از نهادهای منتسب به دولت تقدیر می‌شود. این تغییر سیاست کلان در طول زمان، با سیاست‌های مقطعی‌ای که مثلا در جشنواره‌ها به کار می‌رود، بی‌ارتباط نیست.

کاش مسوولان جشنواره پروین برایمان توضیح می‌دادند که اگر امسال با برگزاری این بخش و با مدد نام بیضایی جشنواره شان را تیتر می‌کنند، سال دیگر با چه روشی این کار را خواهند کرد؟ به هرحال فارغ از ارزش‌های فیلم بیضایی باید دقیقا مشخص شود که ارزش‌های مورد وثوق آنها در انتخاب فیلم‌های منتخب شان دقیقا چیست و این که آیا هر سال مجبوریم برای توضیح این مفاهیم به گذشته برگردیم؟

پاسخ به این سوالات برای سیاستگذاران کلان فرهنگی هم راه را هموار می‌کند تا در سال‌های آینده با چنین سوالاتی کمتر روبه‌رو باشیم؛ چیزی که دیگر فیلمساز را به صحبت درباره بازیگری که سال‌هاست ترک دیار کرده، واندارد.

جابر تواضعی