تعاملات جدید عراق و فرانسه

این سفر که سومین سفر طالبانی به فرانسه است نشانگر تلاشهای جدید دو کشور برای بهبود و توسعه مناسبات پس از اشغال عراق در سال 2003 است. فرانسه که زمانی خود را از بازیگران  عراق می‌دانست پس از اشغال این کشور تا حدود زیادی از صحنه این کشور خارج شد. سرانجام با بهبود شرایط سیاسی و اقتصادی در عراق و بهبود روابط فرانسه با آمریکا، پاریس رویکردهای جدیدی را به عراق آغاز کرد که سفر کوشنر وزیر خارجه و سارکوزی رئیس جمهور فرانسه به عراق نقطه عطفی در این تحولات است.

در این چارچوب فرانسه که به خوبی از منابع اقتصادی و جایگاه منطقه‌ای و جهانی عراق آگاه است با رویکرد به این کشور به ویژه سرمایه گذاری در بخش فروش اسلحه و نیز صنایع نفت و گاز و روند بازسازی عراق سعی در کسب درآمد و استفاده از آن برای حل بحران اقتصادی خود را دارد.

البته عراق نیز این رویکرد را فرصتی می‌داند تا ضمن تامین نیازهای خود از بازیگری انحصاری آمریکا و انگلیس کاسته و به نحوی به امتیازگیری از آنها بپردازد. عراق با رویکرد به سایر کشورها از جمله چین و روسیه و اتحادیه اروپا این سیاست را تکمیل می‌کند. البته از محورهای اصلی رایزنی‌های اقتصادی و سیاسی مقامات عراقی با فرانسه را تلاش برای استفاده از ظرفیتهای این کشور برای خروج از بند 7 منشور شورای امنیت  و نیز بخشش بدهی‌های این کشور در باشگاه پاریس و نیز از جانب کشورها تشکیل می‌دهد. عراق این بخشش را عاملی برای توسعه خود می‌داند.

هرچند که فرانسه رویکرد اقتصادی به عراق را در اولویت قرار داده اما احیای نقش نظامی به بهانه آموزش پلیس این کشور و نیز تقویت مناسبات نظامی را نیز در دستور کار دارد. فرانسه با قراردادهای نظامی با کشورهای عربی حوزه خلیج فارس از جمله تاسیس پایگاه نظامی در امارات این سیاست را پیگیری می‌کند.البته قراردادهای هسته‌ای نیز بخشی از تحرکات منطقه‌ای فرانسه است. نکته قابل توجه در تحرکات فرانسه درقبال عراق آنکه، پاریس با این تحرکات در کنار بازیگری در مسائل مربوط به صلح خاورمیانه ضمن بیان جایگاه خود در منطقه و عرصه جهانی سعی دارد تا اهداف پنهانی نظیر مقابله با به اصطلاح نفوذ ایران و سوریه در عراق، سوق دادن بغداد به حضور در روند سازش با رژیم صهیونیستی را نیز اجرایی کند هرچند که این تحرکات را در فضایی آرام به ویژه با بهره گیری از بدهی‌های جهانی عراق پیگیری می‌کند.

به هر تقدیر می‌توان گفت که نیازهای اقتصادی و سیاسی و برخی منافع مشترک موجب گرایش و توسعه روابط فرانسه و عراق شده است در حالی که هر کدام در ازای این روابط اهداف و سیاستهای خاصی را پیگیری می‌کنند. آنچه مسلم است عراق، به فرانسه به عنوان عاملی برای برخی اهداف جهانی به ویژه مقابله با یک جانبه گرایی آمریکا و بیان استقلال خود در مراودات جهانی می‌نگرد که مسئله بخشش بدهی‌های جهانی اش را نیز از طریق آن مسیر می‌داند . فرانسه نیز عراق را گنجی برای فرار از بحران اقتصادی می‌شناسد لذا رویکرد به این کشور برای توسعه روابط و حتی امتیاز دهی به آن را ضروری می‌داند هرچند که با سیاستهای آرام سعی در عدم تحرک آمریکا به عنوان اصلی ترین بازیگر در عراق دارد.
 
قاسم غفوری