آب انبار کاشمر در حال فراموشی

شواهد حاکی است که بانیان به سبک معماری این آب انبار دقت خاصی داشته‌اند. این آب انبار شباهت زیادی به آب انبارهای ساخته شده در یزد دارد چرا که ساکنان اولیه این منطقه از مهاجران یزد بودند که به خاطر شدت گرما و کمبود شدید آب در منطقه به هنگام ساخت این آب انبار در آراستن خشت‌ها دقت کافی داشته‌اند. هم‌اکنون این آب انبار به خاطر بی‌مهری مسوولان،‌ به مخروبه‌ای تبدیل شده و 2 سال است میراث فرهنگی تازه تاسیس شهرستان با مسدود کردن آب انبار تابلویی در محل نصب کرده است و اکنون فقط همان تابلو از نام این آب انبار حکایت دارد بی‌آن‌که برای مرمت آن اقدامی شده باشد.

همان‌گونه که آب انبار محلی برای ذخیره آب مورد نیاز بوده یخدان نیز چاله‌ای بود که برای نگهداری و حفظ یخ در ‌آن زمان مورد استفاده قرار می‌گرفت. یخ طی ماه‌های سرد سال در محل‌هایی به نام یخچال تهیه و در فصول گرم در یخدان‌ها ذخیره می‌شد و تا شروع زمستان سال بعد مورد استفاده قرار می‌گرفت.

از آنجا که کاشمر در منطقه گرم و خشک واقع شده است و تابستان‌های نسبتا طولانی دارد و درجه حرارت طی این فصل در اغلب اوقات بیش از حد تحمل است، لذا نوشیدن آب سرد یا نوشیدنی خنک در این فصل بسیار گوارا و مطبوع می‌باشد همچنین برای سالم نگهداشتن گوشت، لبنیات و سایر مواد غذایی باید از این یخدان‌ها استفاده می‌‌شد اکنون یخدانی قدیمی در قسمت شرق شهر آن هم خارج از محدوده قلعه، قرار دارد که این یخدان نیز باتوجه به توسعه شهری درون شهر جای گرفته است . این یخدان با گنبد مدور و مرتفع ساخته شده از گل، یخ‌ها را طوری از تابش مستقیم خورشید محافظت می‌کرد که در فصل گرما استفاده از یخ‌ها را برای ساکنان کاشمر امکان‌پذیر می‌ساخت. این یخدان نیز مثل آب انبار شهر مورد بی‌مهری قرار گرفت که فقط به مرمت سطحی‌ آن اقدام شده است.

طی جنگ‌های مختلف بسیاری از این آب انبار ها از بین رفته‌اند. در کنار آن در منطقه ترشیز کهن آب انبارهای خصوصی هم موجود بوده از قبیل آب انبار مسجد جامع، حوزه علمیه و باغ روستای قوژد که آنها نیز خراب شده‌اند. حال فقط مکانی آجری از آنها باقی مانده است.