پشت پرده شهرت در سینمای ایران

خیلی از این آرزوها و امیدها، لابه‌لای شتاب روزمرگی خاک می‌خورند و به جایی که باید، نمی‌رسند، اما خیلی‌های دیگر می‌کوشند از هر طریقی شده به این «قلعه آرزوها» ورود پیدا کنند. بعضی‌‌ها پشت فرمان اتومبیل توسط یک کارگردان کشف می‌شوند و یکباره می‌شوند استعداد و نبوغی در عالم بازیگری ما و خیلی‌های دیگر هم می‌کوشند از طریق کارگاه‌های آموزش بازیگری، این قفل را باز کنند که کم و بیش این‌ها موفق‌تر و اسم و رسم‌دار‌ترند.

بعضی‌‌های دیگر هم که اساسا بازیگر به دنیا می‌آیند. درواقع آنها حتی اگر هم نخواهند بازیگر می‌شوند، وقتی یک نفر در یک خانواده بازیگر رشد کند، طبیعی است یکی از گزینه‌های شغل آینده‌اش همین بازیگری باشد. به هر حال بازیگر سینما شدن حاشیه‌های خودش را دارد و اتفاقا همین حاشیه‌ها، بازیگری در سینما را همردیف جذابیت، شهرت، زندگی راحت وگاهی پر دردسر قرار داده است.

در واقع، عالم بازیگری همیشه جذابیت‌های خودش را داشته است، اما این روزها به دلیل دیگری جنجال‌آفرین شده و آن حضور بازیگرانی است که با پرداخت پول، «نقش» می‌خرند، نکته‌ای که سرانجام باعث شد معاون جدید سینمایی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در برابر آن موضع بگیرد.

جواد شمقدری درباره ورود بازیگرانی که با پشتوانه مالی و زد و بند وارد عرصه بازیگری می‌شوند گفته است: فیلمسازی کار آزادی است و کارگردانان و تهیه‌کنندگان هستند که بازیگر فیلم‌های خود را انتخاب می‌کنند، لذا ما محدودیتی نمی‌توانیم ایجاد کنیم، اما می‌توانیم با کمک انجمن بازیگران، راهکارهای منطقی این کار را بیابیم.

این صحبت‌های معاونت سینمایی به مذاق رئیس انجمن بازیگران سینمای ایران هم خوش آمده است. او در گفتگو با ایسنا با توضیح این‌که آماده مذاکره و ارائه راه‌حل در این زمینه هستیم، تصریح کرده است: ما در شورای مرکزی انجمن بازیگران، نظراتی داریم و امیدواریم بتوانیم آنها را در میان بگذاریم تا زودتر به قوانینی برای مقابله با این معضل برسیم.

داوود رشیدی اضافه کرده است: ما به دنبال آن هستیم که هم تهیه‌کنندگان و هم بازیگران حرفه‌ای به حقشان برسند. متاسفانه امروز نقش‌ها به کسانی داده می‌شود که اصلا لیاقت آن را ندارند و در مقابل، بازیگران حرفه‌ای بیکار مانده‌اند.

صحبت‌های داوود رشیدی ناظر بر این مهم است که بازیگری در کشور ما برخلاف آنچه بیشتر تصور می‌شد، بجز استعداد، حول محورهای دیگری هم می‌چرخد.

خریدن نقش اگرچه ممکن است یک موضوع امروزی و مخصوص به زمان حال نباشد اما این روزها رسانه‌ای شده است.

تحصیلکرده‌ها را دریابید

ابوالفضل جلیلی، کارگردان شناخته شده سینمای ایران نیز «خرید نقش» را یکی از چندین معضل بزرگ سینمای ایران می‌داند و می‌گوید: من خودم چندین بازیگر با استعداد و تحصیلکرده را می‌شناسم که به دلیل این‌که نتوانستند یا نمی‌خواستند ارتباطات آنچنانی با سازندگان فیلم‌ها برقرار کنند، بعد از چند سال بیکاری در شغل دیگری مشغول شدند.

به نظر من، بازیگران تحصیلکرده و کارکشته باید سازماندهی شوند تا در صورت نیاز به ایفای یک نقش، در درجه اول از این افراد استفاده شود. در حال حاضر یک سری آدم پولدار می‌آیند و با خرید نقش‌های مهم، یکشبه سوپراستار می‌شوند و این در آینده، لطمه بزرگی به هنر بازیگری ما خواهد زد.

فرزاد موتمن، کارگردانی که هم‌اینک فیلم صداها را به پرده سینما دارد با اشاره به این‌که خریدن نقش توسط بازیگران، 3 بار به خود او پیشنهاد شده به فارس گفته است: تا وقتی سرمایه‌داران و آدم‌های غیرحرفه‌ای این گونه دوروبر سینما حضور دارند، نقش خریدن هم وجود دارد.

او در ادامه به خاطره‌ای اشاره کرده ومی‌گوید: یک بار آدم بسیار متمولی که معدن‌دار بود، به من گفت پول می‌دهم و تو از من در فیلمت استفاده کن. من به او گفتم من این کار را نمی‌کنم؛ اما حاضرم برایت یک معلم بگیرم که بعد ا‌ز آموختن بازیگری و بعد از 2 سال که بازیگری را یاد گرفتی، در فیلم من بازی کنی؛ اما اگر می‌خواهی در سینما حضور داشته باشی، بیا در فیلم سرمایه‌‌گذاری کن که قبول نکرد.با وجود این بعضی بازیگران توانسته‌اند با پرداخت پول وارد سینما شوند و کم و بیش هم دوام بیاورند و در این میان، نقش واسطه‌ها خیلی مهم است؛ کسانی که یکپای بروز چنین عارضه‌ای در سینمای ما هستند و همچنان نقش فعالی در این کار هنری دارند.

بازیگر کم داریم

جواد افشار، سازنده فیلم سینمایی کلبه که چندی پیش بر پرده سینماها بود، همین دیروز کار تصویربرداری تله‌فیلم «همان نور معروف» را به پایان رسانده. او به پدیده «خریدن نقش» از منظر دیگری نگاه می‌کند: اساسا بازیگر خوب کم داریم. ما الان در حال پیش‌تولید فیلم سینمایی دختران بیوه هستیم ولی بیشتر از 5 عنوان اسم برای نقش‌ها نتوانستیم کاندید کنیم. چون یا بازیگران دیگر سر کار هستند یا به دلایل دیگری نمی‌توانیم از آنها استفاده کنیم. این نشان می‌دهد که سینمای ما از نظر بازیگر نقش جوان چه دخترو چه پسر فقیر است. وقتی چنین اتفاقی می‌افتد یعنی زمانی که تقاضا زیاد است و عرضه کم، طبیعی است که راه برای ورود عده‌ای به عالم بازیگری از مسیر غیرمعمول باز می‌شود.

به هر رو نمی‌توان منکر جذابیت‌های فوق‌العاده بازیگری برای جوانان شد اما ظاهرا مثل همه کارهای دیگر باید از راه درست و اصولی به این حرفه وارد شد تا یک کار فرهنگی هنری به چیزی ضدخودش تبدیل نشود.

مهدی غلا‌محیدری