افغانستان و معامله انتخاباتی

آدریان ادواردز، سخنگوی دفتر نمایندگی سازمان ملل در کابل، پایتخت افغانستان اواسط هفته گذشته در مصاحبه با خبرگزاری فرانسه گفت: باید نتیجه انتخابات طوری باشد که انعکاس‌دهنده اراده و خواست مردم این کشور باشد. او در پاسخ به سوالی پیرامون زمان اعلام نتایج نهایی افزود: کارهای زیادی باید انجام شود و در چنین شرایطی نمی‌توان زمان دقیقی برای انتخابات اعلام کرد.

نتایج اولیه که روز 8 سپتامبر (17 شهریور) و پس از شمارش 92 درصد آرا منتشر شد از کسب 54 درصد آرا از سوی حامد کرزای، رئیس‌جمهور حکایت داشت و سپس عبدالله عبدالله، نزدیک‌ترین رقیب کرزای با 1/28 درصد آرا در رتبه دوم قرار گرفته بود.

دفتر نهادهای دموکراتیک و حقوق بشر افغانستان ادعا دارد 25/1 میلیون رای معادل 23 درصد کل آرای به صندوق ریخته شده مخدوش یا جعلی است. اگر این ادعا درست باشد میزان آرای کرزای به حدود 47 درصد کاهش پیدا کرده و انتخابات را به دور دوم می‌کشاند.

چنانچه کمیسیون رسیدگی به شکایات انتخابات افغانستان حکم به ابطال این آرا دهد کل آرای ماخوذه به حدود 4 میلیون از مجموع 17 میلیون واجد شرایط رای دادن کاهش می‌یابد که به معنای مشارکت 24 درصدی افغان‌ها در انتخابات ریاست‌جمهوری خواهد بود.

براساس برآوردهای موجود در نوار پشتون‌نشین جنوبی افغانستان، جایی که حضور طالبان پررنگ‌تر است نرخ مشارکت در خوشبینانه‌ترین حالت 5 درصد بوده است. برخی می‌گویند از 350 هزار رایی که در ولایت قندهار به صندوق‌ها ریخته شده تنها 25 هزارتای آن واقعی است.

غیرممکن بودن معرفی یکی از نامزدهای انتخابات افغانستان به عنوان برنده به معضلی سیاسی برای دولت آمریکا و متحدان اروپایی‌اش که در افغانستان نیرو دارند، تبدیل شده است. فراهم آوردن امکان برگزاری دور دوم انتخابات هفته‌ها و شاید ماه‌ها طول بکشد. اگر انتخابات قبل از ماه نوامبر برگزار نشود بخش اعظم مناطق کشور به دلیل بارش برف و سرمای شدید غیرقابل دسترس خواهد شد و برگزاری دور دوم عملا به فوریه یا مارس سال آتی موکول خواهد شد.

ریچارد هالبروک، فرستادن ویژه آمریکا به افغانستان و پاکستان در سخنانی که نشان‌دهنده بی‌رغبتی واشنگتن به کشیده شدن انتخابات به‌دور دوم بود هفته گذشته به بنگاه خبرپراکنی بریتانیا (BBC) گفت: برگزاری دور دوم انتخابات قرار نیست اتفاق بیفتد و این مساله جای سوال ندارد. او با اشاره ضمنی به پیشنهاد آمریکا برای تقسیم قدرت بین کرزای و عبدالله افزود: تاخیر در اعلام نتیجه انتخابات تنها به نفع طالبان است.

سرسختی عبدالله

عبدالله با بی‌اعتبار خواندن انتخابات ریاست‌جمهوری افغانستان خواستار تعقیب قضایی عاملان تقلب و تشکیل دولت انتقالی بی‌طرف برای برگزاری دور دوم انتخابات یا تکرار انتخابات در فضایی عادلانه شده است.

او اصرار دارد هواداران کرزای در صورت کشیده شدن انتخابات به دور دوم یا تکرار آن باز هم درصد تقلب و تاثیرگذاری بر نتیجه انتخابات برخواهند آمد مگر آن که پست‌های دولتی به افرادی مستقل و واقعا بی‌طرف سپرده شود.

گفته می‌شود عبدالله ایده مشارکت در دولت مشروط به کنار گذاشتن اصرار بر برگزاری انتخابات جدید را رد کرده است. او هفته گذشته در مصاحبه با روزنامه انگلیسی تایمز تصریح کرد از دید او «تقلب در انتخابات فراتر از یک جرم است و باید به آن به دیده نوعی جنایت نگریست.» او ادعا کرد «کرزای اهمیتی برای ملت افغانستان قائل نیست و فقط به خودش و منافعش فکر می‌کند.»

دوره زمامداری کرزای قانونا در ماه می امسال به پایان رسید. اگرچه در ابتدا قرار بود انتخابات ریاست‌جمهوری تقریبا در همان دوره زمانی برگزار شود لیکن با توافق به عمل آمده با پارلمان و با هدف فراهم آوردن فرصت کافی برای استقرار نیروهای خارجی ‌در این کشور مقرر شد انتخابات در ماه اوت برگزار شود.

معامله پشت‌پرده

به اعتقاد سازمان ملل با توجه به بدگمانی‌های موجود پیرامون تقلب در انتخابات، احتمال قبول پیروزی کرزای از سوی عبدالله تقریبا صفر است. به اعتقاد مقامات این سازمان اگرچه کرزای در واقع در انتخابات پیروز شده اما تقلب دستاویز لازم را به عبدالله داده تا مانع از معرفی او به عنوان برنده انتخابات شود.

در چنین شرایطی تنها راه باقی مانده بازگشت به سنت قدیمی معامله پشت پرده است اما مشکل این است که خصومت شدید بین کرزای و عبدالله مانع از رودررو شدن آنها و مذاکره برای دستیابی به نوعی راهکار میانه است.

عبدالله در جریان رقابت‌های انتخابات از حمایت پشتون‌ها، هزاره‌ها و تاجیک‌ها برخوردار بود و در صورت اعلام شکست او در انتخابات ممکن است هوادارانش به خیابان‌ها ریخته و کشور را به ورطه ناآرامی بکشانند.

مهم‌ترین حامی عبدالله برهان‌الدین ربانی، از روسای جمهور پیشین و از رهبران ائتلاف شمال است که در تلاش است با گسترش بستر حمایت از عبدالله در جامعه فرصت معرفی کرزای به عنوان برنده انتخابات را از دولت افغانستان و آمریکایی‌ها بگیرد.

رضا سادات