نشر زیرپله‌ای در عصر فضا

همکار دیگری که تازه به سمت ریاست بخش تازه راه‌اندازی شده نشر یک سازمان دولتی رسیده التماس دعا دارد تا به گونه‌ای مشکلات پیش رویش را با همفکری چند فعال حوزه نشر رفع کنیم.

حوزه نشر ما در همه سال‌های گذشته با چنین مشکلاتی دست و پنجه نرم می‌کند. این کلنجارهای آرام که گاهی به کشمکش و دست به یقه شدن می‌رسد ثمره نگاه سهل‌انگارانه‌ای است که به کار در حوزه فرهنگی وجود دارد. بزرگی روایت می‌کرد که در زمان آغازین انقلاب هر کس را که برای کار به جهاد سازندگی مراجعه می‌کرد و تخصصی نداشت به بخش فرهنگی می‌فرستادند.

نمونه دیگری در همین زمینه غوغای راه‌اندازی خبرگزاری بود که پس از تعطیلی مطبوعات در چند سال گذشته برپا شد. تعداد پرونده‌های درخواستی برای راه‌اندازی خبرگزاری از تعداد نشریات درخواستی یک‌سال بیشتر بود.

این نگاه سهل‌انگارانه (سهل‌انگاری به معنای آسان پنداشتن کار) از سویی هم موجب شده است تا کسی را فکر انجام یک کار گروهی و اساسی ودر قالب گسترده در ذهن نیاید.

کار نشر نه یک کار فردی و یک تنه، که کاری است گروهی. لازم است یک گروه فنی و کارشناس در کنار هم بنشینند تا چیزی چون هاشت فرانسه یا گالیمار پا به عرصه وجود گذارد. کسی نمی‌تواند مدعای کار فرهنگی و آن هم کار سنگین نشر شود و به کمتر پشتوانه فکری و جمعی تکیه داشته باشد. در همه جهان کسانی دست به کار نشر می‌شوند که فکر جمعی دارند. کسانی تا پیش از آن که ساختاری برای یک موسسه نچینند گام در راه انتشار کتاب نمی‌گذارند و این امر در کشور ما هیچ جایی ندارد. تعریف نشر در جهان امروزی معنایی غیر از موسسه انتشاراتی ندارد. در جهان کنونی نشر زیرپله‌ای و با یک کتاب و دو کتاب در طول سال هیچ جایی ندارد و کسانی که با این امکان و هدف پای در راه نشر می‌گذارند، سرنوشتی جز قربانی شدن در پای غول‌های بزرگ انتشاراتی ندارند.

صدور چیزی حدود 9000 مجوز نشر در کشور (به روایتی) در حالی که سهم ناشرانی که بتوانند روی پای خود بایستند به یک درصد این میزان هم نمی‌رسد، نشان از همین نگاه سهل‌انگارانه دارد. ناشران امروز ما تنها به این امید زنده‌اند که 4 کتاب در سال منتشر کنند و تمام آن را هم به وزارت ارشاد و نهاد کتابخانه‌ها بفروشند و عنوان ناشر بودنشان حفظ شود و این یعنی کار فرهنگی!

غلامرضا معصومی