آژانس به راستی‌آزمایی ادامه می‌دهد

"محمد البرادعی "، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی جمعه شب جدیدترین گزارش خود درباره برنامه هسته‌ای ایران را بین اعضای شورای حکام آژانس منتشر کرد که متن کامل آن در ادامه آمده است:

اجرای توافقنامه پادمان‌های ان‌پی‌تی و مفاد مرتبط با قطعنامه‌های 1737 (2006)، 1747 (2007) ، 1803 (2008) و 1835 (2008) شورای امنیت در جمهوری اسلامی ایران

گزارش مدیر کل:

1. مدیرکل در تاریخ در 5 ژوئن 2009 درباره اجرای توافقنامه پادمان‌های ان‌پی‌تی و مفاد مرتبط با قطعنامه‌های 1737 (2006)، 1747 (2007) ، 1803 (2008) و 1835 (2008) شورای امنیت در جمهوری اسلامی ایران به شورای حکام گزارش داد (GOV/2009/35). گزارش پیش رو به پیشرفتهای مرتبط از آن تاریخ تا کنون می‌پردازد.

A. فعالیتهای مرتبط غنی‌سازی فعلی

2- در 12 آگوست 2009، ایران به دستگاه آ24 (A24)، ده آبشار دستگاه آ26 (A26) در تاسیسات غنی‌سازی سوخت در نطنز گاز یواف6 (UF6) تزریق می‌کرد. در آن روز، هشت آبشار دیگر دستگاه A26 تحت خلا بودند. ایران به نصب آبشارها در دستگاه A28 ادامه داده است؛ 14 آبشار نصب شده‌اند و نصب آبشار دیگر ادامه دارد. تمام دستگاههای نصب شده تا تاریخ مزبور سانتریفیوژهای IR-1 هستند. کار نصب در دستگاههای A25 و A27 همچنان ادامه دارد.

3- ایران تخمین زده است که بین 18 نوامبر 2008 و 31 جولای 2009، 7 هزار و 942 کیلوگرم گاز یواف6 در آبشارها تزریق شد و مجموع 669 کیلوگرم یواف6 با درصد غنای پایین تولید شد. مواد هسته‌ای در تاسیسات غنی‌سازی سوخت (شامل تزریق، محصول و دور‌ریز) بعلاوه تمام آبشارهای نصب شده، تزریق و ایستگاههای تخلیه تحت نظارت و مهار آژانس باقی هستند.

4- همانگونه که پیشتر گزارش شد، آژانس به ایران اطلاع داده بود که با توجه به شمار فزاینده آبشارهای در حال نصب در تاسیسات غنی‌سازی سوخت و میزان افزایش یافته تولید اورانیوم با درصد غنای پایین در تاسیسات، پیشرفتها در اقدامات نظارتی و مهارکننده در تاسیسات غنی‌سازی سوخت مورد نیاز آژانس بوده تا بطور کامل به برآورده ساختن اهداف پادمانی خود برای تاسیسات ادامه دهد(GOV/2009/35, para. 3). در جریان یک سری دیدارها، ایران و آژانس درباره اصلاحات توافق کردند که در 12 آگوست 2009 اجرا شد. راستی‌آزمایی فهرست اقلام فیزیکی (PIV) بعدی در تاسیسات غنی‌سازی سوخت برای نوامبر 2009 برنامه‌ریزی شده است. در آن زمان، آژانس قادر خواهد بود اقلام تمام مواد هسته‌ای در تاسیسات را راستی‌آزمایی کرده و تعادل مواد هسته‌ای را پس از اینکه دریچه‌های سرد تخلیه شدند، ارزیابی کند.

5- ایران و آژانس همچنین درباره اصلاحات مرتبط با تهیه ثبت‌ محاسبه و عملیات و ملزومات دسترسی بموقع برای بازرسی‌های سرزده توافق کرده‌اند(GOV/2009/35, para. 5).

6- بین 24 می 2009 و 13 آگوست 2009، مجموعا حدود 37 کیلوگرم گاز یواف6 به آبشار IR-4 ده دستگاه، آبشار IR-2m ده دستگاه و IR-1 تکی، سانتریفیوژهای IR-2m و IR-4 در تاسیسات غنی‌سازی آزمایشی سوخت تزریق شد. مواد هسته‌ای در تاسیسات غنی‌سازی آزمایشی سوخت بعلاوه ناحیه آبشاری، تزریق و ایستگاههای تخلیه تحت نظارت و مهار آژانس باقی هستند.

7- نتایج نمونه‌های محیطی گرفته شده در تاسیسات غنی‌سازی سوخت و تاسیسات غنی‌سازی آزمایشی سوخت نشان می‌دهد که هر دو مرکز همانگونه که اعلام شده در حال فعالیت بوده‌اند(کمتر از پنج درصد غنی‌سازی اورانیوم-235 (U-235)). از زمان گزارش قبلی، آژانس با موفقیت سه بازرسی سرزده انجام داده است. مجموع 29 بازرسی سرزده در تاسیسات غنی‌سازی سوخت از مارس 2007 انجام شده است.

B. فعالیتهای بازفرآوری

8- آژانس به نظارت بر استفاده و ساخت سلولهای داغ در رآکتور تحقیقاتی تهران (TRR) و تاسیسات تولید مولیبدنوم، آیودین و رادیو اکتیو زنون (MIX) ادامه داده است. هیچ نشانه‌ای از فعالیتهای مرتبط بازفرآوری در حال جریان در آن تاسیسات وجود نداشته است. در حالی که ایران اعلام کرده است که هیچ بازفرآوری مرتبط با فعالیت‌های توسعه و تحقیق در ایران وجود نداشته است، آژانس می‌تواند این را فقط در رابطه با این دو تاسیسات تایید کند، زیرا اقدامات پروتکل الحاقی در دسترس نیستند.

C. طرحهای مرتبط رآکتور آب سنگین

9- در 19 ژوئن 2009، آژانس از ایران خواست تا پرسشنامه اطلاعات طراحی مرکز تولید سوخت و رآکتور تحقیقات هسته‌ای ایران (IR-40) را به‌روز کند تا ویژگی‌های طراحی روند تولید سوخت راستی‌آزمایی شده توسط آژانس در حین بازرسی می 2009 در مرکز تولید سوخت منعکس شود(GOV/2009/35, para. 9). ضمن نامه‌ای به تاریخ 21 آگوست 2009، ایران یک پرسشنامه اطلاعات طراحی مرکز تولید سوخت ارائه کرد که آژانس اکنون در حال بررسی آن است.

10- در 11 آگوست 2009، آژانس راستی‌آزمایی فهرست اقلام فیزیکی و اطلاعات طراحی در مرکز تولید سوخت را انجام داد؛ که در آن زمان اشاره شد که تجهیزات کنترل کیفیت نهایی نصب شده بودند و روند تولید سوخت که در بالا به آن اشاره شد تحت آزمایش کنترل کیفیت جاری بود. ارزیابی نتایج راستی‌آزمایی فهرست اقلام فیزیکی هنوز در جریان است.

11- در 17 آگوست 2009 و به دنبال درخواست‌های مکرر آژانس، ایران دسترسی آژانس به رآکتور IR-40 در اراک را تامین کرد که در آن زمان آژانس قادر بود راستی آزمایی فهرست اقلام فیزیکی را انجام دهد. آژانس تایید کرد که ساخت این تاسیسات در حال جریان بود. به ویژه، آژانس تاکید کرد که هیچ مخزن رآکتور هنوز وجود نداشت. اپراتور اعلام کرد که مخزن رآکتور هنوز در حال ساخت بود و این مخزن در سال 2011 نصب خواهد شد. ایران همچنین اعلام کرد که هیچ روزنه سلول داغ یا بازوی مکانیکی از منابع خارجی بدست نیامد و این کشور در حال بررسی تولید بومی آنها بود. ایران تخمین زد که کار ساخت عمرانی حدود 95 درصد و خود مرکز حدود 63 درصد تکمیل بودند. تاسیسات در مرحله کنونی ساخت خود با اطلاعات طراحی که ایران از تاریخ 24 ژانویه 2007 در اختیار آژانس قرار داد، مطابق بود. اما ایران هنوز نیازمند تامین اطلاعات طراحی جزئی‌تر و به‌روزتر به ویژه درباره ویژگی‌های سوخت هسته‌ای، مدیریت سوخت، تجهیزات انتقال، حسابرسی مواد هسته‌ای و سیستم کنترل است. آژانس با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای به نظارت بر وضعیت مرکز تولید آب سنگین ادامه داده است که به نظر می‌رسد از گزارش قبلی تا کنون در حال فعالیت نبوده است.

D. دیگر موضوعات اجرایی

D.1. تبدیل اورانیوم

12. آژانس ارزیابی خود از نتایج راستی‌آزمایی فهرست اقلام فیزیکی انجام شده در تاسیسات تبدیل اورانیوم را در مارس 2009 نهایی کرد(GOV/2009/35, para. 11)، و به این نتیجه رسید که اقلام مواد هسته‌ای در تاسیسات تبدیل اورانیوم همانگونه که توسط ایران اعلام شده بود با آن نتایج، که در آن‌ها به طور معمول موارد نامشخص اندازه‌گیری همراه با مراکز تبدیل با توان عملیاتی مشابه وجود دارند، مطابقت دارد. بین 8 مارس 2009 و 10 آگوست 2009، حدود 11 تن اورانیوم در قالب یواف6 در تاسیسات تبدیل اورانیوم تبدیل شد. این، مجموع میزان اورانیوم در قالب یواف6 تولید شده در تاسیسات تبدیل اورانیوم را از مارس 2004 به حدود 366 تن می‌رساند که مقداری از آن به تاسیسات غنی‌سازی سوخت و تاسیسات غنی‌سازی آزمایشی سوخت منتقل شد و تمام آن تحت نظارت و مهار آژانس باقی است. بین مارس 2009 و 10 آگوست 2009، 159 نمونه دیورانات آمونیوم شامل دو کیلوگرم اورانیوم در تاسیسات تبدیل اورانیوم از مرکز تولید اورانیوم بندرعباس دریافت شد.

13- در 21 جولای 2009 و 10 آگوست 2009، آژانس راستی‌آزمایی اطلاعات طراحی در تاسیسات تبدیل اورانیوم را انجام داد. آژانس قادر بود تایید کند که تاسیسات با اطلاعات طراحی ارائه شده توسط ایران مطابقت دارد.

D.3 اطلاعات طراحی

14- ایران تا کنون اجرای متن تعدیل شده بخش عمومی ترتیبات تکمیلی موسوم به کد 3.1 درباره تهیه اولیه اطلاعات طراحی را از سر نگرفته است (GOV/2008/59,para.9;GOV/2007/22,para 12-14). ایران تنها کشوری با فعالیت‌های هسته‌ای قابل ملاحظه است که دارای یک توافق پادمانی جامع در حال اجراست اما در حال اجرای مفاد متن تعدیل شده موسوم به کد 3.1 نیست. نبود چنین اطلاعاتی به اطلاع رسانی دیرهنگام به آژانس اتمی درباره ساخت و ساز تاسیسات جدید و تغییرات صورت گرفته در طراحی تاسیاست موجود منجر شده است.

15- آژانس تا کنون اطلاعات طراحی اولیه درخواست شده نیروگاه برق هسته‌ای که قرار است در دارخوین ساخته شود را دریافت نکرده است (GOV/2008/38, para. 11).

D.3 دیگر موارد

16- نظر به بارگذاری پیش‌بینی شده سوخت در نیروگاه برق هسته‌ای بوشهر (GOV/2009/35,para. 15)، که هم اکنون انتظار می‌رود در اکتبر/نوامبر 2009 صورت پذیرد، آژانس اتمی یک سامانه سنجش آلودگی و نظارت در آن تاسیسات [نیروگاه بوشهر] در تاریخ 22 تا 25 سال 2009 نصب کرده است.

17- ایران در نامه‌ای به تاریخ 12 جولای 2009 آژانس را مطلع ساخت که تمام مواد هسته‌ای "لابراتوار شیمیایی اورانیوم " در اصفهان را منتقل کرده است و اینکه هیچگونه طرحی برای دیگر فعالیت‌های هسته ای در این محل نداشته و از آژانس درخواست کرده تا این تاسیسات را به عنوان یک تاسیسات بلا استفاده تلقی کند.

E. ابعاد نظامی احتمالی

18- همانگونه که در گزارش‌های قبلی مدیر کل آژانس بین‌المللی به شورای حکام (گزارش اخیر GOV/2009/35,para. 17) اشاره شد، شماری از مسایل باقیمانده وجود دارد که باعث نگرانی شده و باید برای از بین بردن وجود ابعاد نظامی احتمالی برنامه هسته‌ای ایران شفاف سازی شود. همانطور که در آن گزارش‌ها اشاره شد، ضروری است ایران مجددا با آژانس برای شفاف سازی همکاری کند و سوالات مربوط به مطالعات ادعایی، شرایط تحصیل سند فلز اورانیوم و تهیه و فعالیت‌های تحقیق و توسعه نظامی مرتبط با موسسات و شرکت‌هایی که می‌توانند با برنامه هسته‌ای مرتبط باشند و همچنین تولید تجهیزات و ادوات مرتبط هسته‌ای توسط شرکت‌های متعلق به صنایع دفاع را پایان بخشد.

19- باید اشاره شود که علی رغم اینکه آژانس راه‌ها برای تصدیق مستقل سندسازی که اساس مطالعات ادعایی را تشکیل می‌دهد، محدود کرده است، این اطلاعات به طور دقیقی طبق مقررات آژانس و با حمایت آن و از دیگر موارد، با اطلاعات دیگری که از منابعی دیگر و از یافته‌های خود آژانس در اختیار آن قرار گرفته است، در حال ارزیابی است. شرحی از تمام آن سندسازی درباره مطالعات ادعایی در اختیار آژانس است که آژانس اجازه یافته است تا این اطلاعات را به ایران ارائه دهد و اینکه این اطلاعات به اندازه کافی توسط آژانس بررسی شده و در گزارش ماه مه 2008 مدیرکل آژانس اتمی آمده است (GOV/2008/15, Annex A). با این وجود لازم به ذکر است که فشارهای اعمال شده توسط برخی کشورهای عضو آژانس درباره ارائه این اطلاعات به ایران این امر را برای آژانس دشوارتر ساخت تا گفت‌وگوهای مفصل را با ایران درباره این موضوع انجام دهد. با این وجود همانگونه که مدیر کل مکررا تاکید کرده است، به نظر می‌رسد اطلاعات موجود در آن سندسازی از منابع چندگانه‌ای در برهه‌های زمانی مختلف به دست آمده باشد و به طور کلی تناقضی نداشته و اینکه به اندازه کافی جامع و مفصل باشد به گونه‌ای که ایران باید با دیدگاه رفع تردیدهایی که طبیعتا به وجود آمده به آن بپردازد با توجه به تمام مباحث باقیمانده درباره ماهیت صرفا صلح آمیز برنامه هسته‌ای ایران.

20- در ارتباط با مباحث باقیمانده، ایران موارد زیر را به آژانس ارائه داده است:
(a) ارزیابی کلی از سندسازی مرتبط با مطالعات ادعایی (GOV/2008/15, Annex A)، و (b) پاسخ‌های جزئی و یک سند،‌ در پاسخ به سوالات خاصی که توسط آژانس مطرح شد (GOV/2008/15, Annex B). ایران به علاوه اشاره کرده است که اطلاعاتی دارد که می‌تواند ماهیت مطالعات ادعایی را روشنتر سازد اما تاکنون این اطلاعات را با آژانس ارائه نداده است (GOV/2008/15, para. 23). ضمنا، آژانس اطلاعاتی را که تاکنون توسط ایران به آژانس ارائه شده مطالعه کرده است اما هنوز این فرصت از جانب ایران داده نشده تا درباره یافته‌های آژانس به طور مفصل بحث شود به این دلیل که ایران تاکید دارد که اخیرا پاسخ‌های نهایی خود را ارائه داده است. با این همه از نظر آژانس اتمی، هنوز موضوعاتی وجود دارد که بر اساس اسناد و اطلاعات ارائه شده توسط ایران یا اطلاعات مرتبطی که آژانس به طور مستقل از آن حمایت می‌کند باید مورد بحث قرار گیرد. نمونه‌هایی از اطلاعات آمده در سندسازی مذکور که ایران اعتراضی به آن نداشته و بنابراین صحیح تلقی می‌شود در زیر آمده است.

21- با وجود اینکه ایران این ادعا را به چالش کشیده که در مطالعات آزمایش مواد منفجره با قدرت بالای مرتبط با مواد هسته‌ای دخیل بوده است، ایران به آژانس اعلام کرده است که با کاربرد غیرنظامی به صورت همزمان چاشنی‌های چندمنظوره‌ای را آزمایش کرده است (GOV/2008/15, para. 20), و آژانس از ایران درخواست کرده تا اطلاعاتی ارائه دهد مبنی بر اینکه ثابت کند چنین اقداماتی برای مقاصد غیرنظامی و نظامی غیرهسته‌ای بوده است (GOV/2008/38, para. 17(c)). ایران تا کنون آن اطلاعات را به آژانس ارائه نداده است. آژانس تمایل دارد تا با ایران درباره نقش احتمالی که یک خارجی متخصص مواد منفجره (GOV/2008/38, para. 17(d)) که سفرش به ایران توسط آژانس تایید شده است و در کار توسعه مواد منفجره نقش داشته است، گفت‌وگو کند.

22- با توجه به نامه‌ای که توضیحات دستنویس همراه آن بود که بخشی از سندسازی مرتبط با پروژه نمک سبز ادعایی است (GOV/2008/15, Annex A.1, Doc. 2)، ایران وجود نامه فوق را تایید کرد، اصل نامه را به آژانس نشان داد و یک کپی از آن به آژانس تحویل داد. وجود نامه نشان دهنده رابطه‌ای مستقیم بین سندسازی مرتبط و ایران است. همانگونه که اخیرا از ایران درخواست شده است، آژانس باید نامه‌نگاری‌های بیشتر را ملاحظه کند و به افرادی که در آن نامه نام آنها برده شده دسترسی داشته باشد.

23- با توجه به مطالعات ادعایی کلاهک موشک، آژانس هنوز امیدوار است تا از کارگاه‌های غیرنظامی که ایران به آژانس اعلام کرده که وجود دارند و آن کارگاه‌هایی که در سندسازی به عنوان دخیل در تولید نمونه‌های اولیه مدل حفره بار مفید جدید یک موشک است (GOV/2008/38, para. 17(e)). به علاوه، در حالیکه ایران اعلام کرده که این سندسازی درباره کلاهک موشک ادعایی جعلی و کذب است، اما به آژانس اطلاع داده که این واقعیت را همه می‌دانند که ایران در حال کار بر روی موشک شهاب 3 است. با توجه به این موضوع، آژانس بر لزوم انجام گفت‌وگوهایی با ایران درباره مطالعات مهندسی و مدلسازی مرتبط با طراحی مجدد حفره بار مفید موشک فوق الذکر که در سندسازی مطالعات ادعایی آمده است تاکید ورزیده تا احتمال اینکه آنها برای حفره بار مفید بوده باشند را برطرف کند.

24- با توجه به موضوعات بالا، آژانس مکررا ایران را مطلع کرده است که این سازمان ایران را به اندازه کافی در حال پرداختن به موضوع اصلی این مباحث نیافته است،‌ به گونه‌ای که بر سبک و فرم ارائه اسناد دستنویس مرتبط با مطالعات ادعایی و ارائه پاسخ‌های محدود یا تکذیبیه‌های ساده در پاسخ به دیگر سوالات تمرکز کرده است. بنابر این آژانس از ایران درخواست کرده تا پاسخ‌های واقعی‌تر ارائه داده و برای آژانس فرصت برگزاری مباحثات مفصل با دیدگاه حرکت به جلو در خصوص این مسایل را فراهم کند که شامل دادن اجازه دسترسی آژانس به اشخاص، اطلاعات و مکان‌هایی که در اسناد آمده است تا اینکه آژانس قادر باشد تا اظهارات ایران را که این سندسازی‌ها کذب و جعلی است تایید کند. آژانس تمایل خود برای بحث درباره مدالیته‌های که می‌تواند ایران را قادر سازد تا به طور موثق اثبات کند که فعالیت‌هایی در سندسازی فوق الذکر اشاره شده است همانگونه که ایران اعلام کرده مرتبط با فعالیت‌های هسته‌ای نیست و در عین حال از اطلاعات حساس مرتبط با فعالیت‌های نظامی متعارف آن دفاع کند.

25- برای اینکه آژانس در این جایگاه باشد که در راستی‌آزمایی نبود مواد و فعالیت های هسته‌ای اعلام نشده در ایران پیشرفت حاصل کند، ضروری است که ایران گام‌های لازمی را بردارد تا آژانس قادر باشد شفاف سازی کرده و به مسایل باقیمانده خاتمه بخشد و پروتکل الحاقی را اجرا کند.

F. خلاصه

26- آژانس به راستی‌آزمایی نبود انحراف در مواد هسته‌ای اعلام شده در ایران ادامه می‌دهد. ایران با آژانس در راستای بهبود اقدامات پادمانی در تاسیسات غنی‌سازی سوخت و تامین دسترسی آژانس به رآکتور IR-40 به منظور راستی‌آزمایی اطلاعات طراحی همکاری کرده است. اما ایران متن تعدیل شده بخش عمومی ترتیبات تکمیلی موسوم به کد 3.1 درباره مفاد اولیه اطلاعات طراحی را اجرا نکرده است.

27- ایران فعالیت‌های مرتبط غنی‌سازی یا کار بر روی طرحهای مرتبط آب سنگین را تعلیق نکرده است که شورای امنیت آن را خواستار شده بود.

28- ایران بر خلاف درخواستهای شورای حکام و شورای امنیت، نه پروتکل الحاقی را اجرا کرده است و نه با آژانس در رابطه با مسائل باقیمانده مورد نگرانی که نیازمند شفاف‌سازی به منظور از بین بردن احتمال ابعاد نظامی برنامه هسته‌ای ایران هستند، همکاری کرده است. متاسفانه، آژانس قادر نبوده است با ایران به هرگونه مذاکرات واقعی درباره این مسائل باقیمانده به مدت بیش از یک سال وارد شود. آژانس بر این باور است که به ایران دسترسی کافی به اسناد تحت اختیار خود داده است تا ایران را قادر سازد به طور واقعی به سئوالهای مطرح شده توسط آژانس پاسخ دهد. اما مدیرکل از کشورهای عضوی که اسناد را در اختیار آژانس قرار دادند می‌خواهد مدالیته‌های جدیدی با آژانس ایجاد کنند تا بتواند اسناد بیشتری را به طور مقتضی به ایران ارائه کند، زیرا ناتوانی آژانس برای انجام چنین کاری، پیشرفت بیشتر در روند راستی‌آزمایی‌ را برای آژانس مشکل می‌کند.

29- اجرای پروتکل الحاقی و شفاف‌سازی مسایل باقیمانده برای ایران حیاتی است تا اینکه آژانس در موقعیتی باشد که تضمین معتبر درباره نبود مواد و فعالیت‌های هسته‌ای اعلام نشده در ایران را ارائه کند.

30- مدیرکل به ارائه گزارش خود به طور مقتضی ادامه خواهد داد.

فارس