کشتی‌های غرق شده چالش زیست محیطی خلیج فارس

به گفته کارشناسان، جنگ ایران و عراق و حملات هوایی در این دوران و بروز برخی سوانح دریایی، از جمله مهم‌ترین عوامل غرق شدن این کشتی‌ها‌ست.مسوولان سازمان حفاظت محیط زیست با تاکید بر این ‌که سال‌هاست بحث خارج کردن کشتی‌های غرق شده مطرح است اعلام کرده‌اند، کنوانسیونی در این خصوص سال 2007 تصویب شده که تاکنون 6 کشور آن‌ را امضا کرده و یک کشور به آن ملحق شده است.به گفته مدیرکل دفتر اکوبیولوژی دریایی سازمان حفاظت محیط زیست برای لازم‌الاجرا کردن این کنوانسیون باید 10‌کشور به آن ملحق شوند که ایران نیز بزودی به این کنوانسیون می‌پیوندد.خارج‌سازی کشتی‌های غرق شده به دلیل موضوع ایمنی دریانوردی و آلودگی‌های زیست‌ محیطی ضروری است، اما متاسفانه برخی از این کشتی‌ها حامل مواد شیمیایی بوده و آلودگی‌های زیادی را در منطقه ایجاد کرده‌اند، از سوی دیگر برخی نیز تا 6 متر در لجن بستر فرورفته و ایمنی تردد شناورها را به خطر انداخته‌‌‌اند.براساس آمار سازمان بنادر و دریانوردی، 47 کشتی در آب‌های خلیج‌فارس بویژه در منطقه اروندرود و خور موسی غرق شده‌اند.

براساس گزارش‌های موجود، سازمان بنادر و دریانوردی از چند سال قبل اقدام به خارج کردن این شناورها کرده است. بررسی‌ها نشان می‌دهد در منطقه خور موسی حدود 10 شناور غرق شده، خارج شد که به دلیل برخی مسائل فنی و اعتراض سازمان حفاظت محیط زیست مبنی بر ضرورت ارائه گزارش ارزیابی زیست محیطی، اجرای این پروژه متوقف شد.

سازمان حفاظت محیط زیست دریایی (راپمی) در نشست اخیر وزرای کشورهای عضو، مصوب کرد این سازمان با همکاری ایران، عراق و کویت برنامه خارج‌سازی شناورهای مغروق را آغاز کند. در پی این نشست، سازمان حفاظت محیط‌زیست با حضور نمایندگان وزارت خارجه، مرکز ملی اقیانوس‌شناسی، شرکت ملی نفتکش و سازمان شیلات جلسه‌ای را تشکیل داد و در آن مقرر کرد مطالعات فنی برای تعیین موقعیت، عمق، میزان آلودگی، مشخصات شناور و نحوه خارج‌سازی کشتی‌های غرق شده در آب‌های ایران بررسی و پس از آن عملیات اجرایی آغاز شود.

البته کارشناسان معتقدند، برخی کشتی‌های غرق شده که بدون آلودگی و مشکلات ایمنی هستند به دلیل ایجاد زیستگاه‌های مصنوعی خارج نمی‌شوند و در عین حال دیگر شناورها که مشکلات آلودگی و ایمنی دارند، باید از منطقه خارج شوند و سازمان بنادر و دریانوردی با همکاری سایر بخش‌های ذی‌ربط نسبت به این امر اقدام خواهد کرد.

از سوی دیگر به دنبال اجرای پروژه‌های توسعه‌ای در منطقه پارک ملی گلستان دادستان کل کشور طی نامه‌ای خطاب به دادستان عمومی و انقلاب شهرستان گرگان از وی درخصوص روند اقدامات در زمینه پایش محیط زیست و جلوگیری از تخریب پارک ملی گلستان توضیح خواست.

در این نامه با اشاره به تاکید مکرر دادستان کل کشور مبنی بر صیانت از محیط زیست و خصوصا این پارک ملی به عنوان یک ذخیره‌گاه منحصربه‌فرد زیست کره، از دادستان گرگان خواسته شده گزارشی از روند اقدامات آن دادستانی را به دادستانی کل ارسال کند.در این نامه آمده است: جایگاه قانونی مدعی‌العموم ایجاب می‌کند، از حداکثر ظرفیت و توان خود برای صیانت از حقوق عامه استفاده کند و با اعمال ضمانت اجرای بازدارنده و به کارگیری اهرم‌های موثر نسبت به پایش حقوق زیست‌محیطی اقدامات قانونی لازم را معمول دارند، خصوصا در مواردی که خسارات وارده برگشت‌ناپذیر بوده و ضرر به نسل امروز و نسل‌های آتی تلقی می‌شود.

همچنین در جهت فرهنگسازی و اشاعه کاربرد انرژی‌های نو، نصب آبگرمکن‌های خورشیدی در بعضی مناطق شهرداری تهران آغاز شد. با توجه به نامگذاری سال جاری به نام سال اصلاح الگوی مصرف و در جهت فرهنگ‌سازی و اشاعه کاربرد انرژی‌های نو، این ستادتوسعه پایدار شهرداری تهران با همکاری شرکت بهینه‌سازی مصرف سوخت اقدام به نصب آبگرمکن‌های خورشیدی در بعضی مناطق شهرداری تهران کرده است.بنا بر این گزارش، مناطق 3، 4، 19 و یک از سوی ستاد محیط‌زیست و توسعه پایدار شهرداری تهران به عنوان پایلوت طرح در نظر گرفته شده و پیش‌بینی می‌شود تا اواخر شهریور نصب و راه‌اندازی آبگرمکن‌های خورشیدی در این مناطق به اتمام رسیده و پس از ارزیابی طرح مذکور در سایر مناطق شهرداری تهران نیز اجرایی شود.

همچنین در فاز اول اجرای این طرح به منظور آشنایی بیشتر شهروندان و فرهنگ‌سازی در جهت استفاده از انرژی‌های نو و تجدید‌پذیر، این آبگرمکن‌ها در اماکن عمومی مانند پارک‌ها و فرهنگسراها نصب می‌شود.

حمیده‌سادات هاشمی