وقت‌کشی دولت کودتا در هندوراس

انریکه رینا، وزیر ارتباطات دولت زلایا که با عزل او از قدرت از سوی زلا‌یا به عنوان سفیر هندوراس در سازمان ملل مشغول به فعالیت شده سخنران اصلی این نشست بود اما به رغم آن که او به نیابت از دولت مشروع هندوراس در این نشست حضور یافته بود هکتور نیرمن، سفیر آرژانتین در آمریکا صحنه‌گردان اصلی بود که طی سخنانی به کودتاچی‌ها هشدار داد «هیچ کشوری در قاره آمریکا دولت کودتا را به رسمیت نخواهد شناخت.»

با پایان نطق این دو کاملا مشهود بود که حاضران برخلاف شعارهای ظاهری بر سر چگونگی مواجهه با بحران هندوراس دچار تشتت و دودستگی هستند که این دودستگی به‌ویژه در موضع آمریکا در قبال دولت کودتا مشهودتر است.

اگرچه دولت باراک اوباما، رئیس‌جمهور آمریکا پس از کودتای 28 ژوئن (7 تیر)‌ ارتش هندوراس علیه زلایا درست مقارن با روزی که قرار بود همه‌پرسی پیشنهادی او برای اصلاح قانون اساسی برگزار شود حاضر به تعامل با کودتاچی‌ها نشد اما دولت کودتا را محکوم نیز نکرد. واشنگتن در موضعی محتاطانه خواستار بازگشت زلایا به قدرت شد لیکن در عین حال فاصله خود با او را نیز حفظ کرد.

شاید رویکرد وزارت امور خارجه آمریکا در قبال تحولات هندوراس طی یک ماه و اندی گذشته سردرگم به نظر آید ولی وضع در کنگره از این هم بدتر است و نهاد قانونگذاری آمریکا تا آنجا که به هندوراس مربوط می‌شود دچار تشتت عمیقی شده است. در حالی که برخی اعضای مجلس نمایندگان و سنا کودتاچی‌ها را محکوم کرده‌اند عده‌ای نیز معتقدند زلایا خود عامل تحریک کودتاچی‌ها بوده و دولت کودتا منطبق با مفاد قانون اساسی هندوراس تشکیل شده و از مشروعیت کافی برخوردار است.

مایکل شیفتر، جانشین مدیر موسسه گفتگو بین کشورهای آمریکایی که موسسه‌ای نظریه‌پرداز در امورقاره آمریکاست، می‌گوید: اعضای کنگره در راستای خطوط حزبی در قبال تحولات هندوراس صف‌آرایی کرده‌اند. او با اشاره به این که در هر دو سوی طیف کسانی هستند که از بابت تبعات کودتا در منطقه‌ای که خاطره تاریخی بدی از حاکمیت نظامی‌ها دارد احساس نگرانی می‌کنند، می‌افزاید: این واقعیتی غیرقابل کتمان است که عواملی فراتر از دیدگاه شخصی اعضای کنگره بر موضعگیری آنها در قبال تحولات هندوراس تاثیرگذار بوده است.

این شرایط موجب شده برخی چهره‌های برجسته سیاسی وارد میدان شوند و برای یکدست کردن دیدگاه قوه مقننه آمریکا رایزنی کنند. در صدر این فهرست لانی دیویس، از مشاوران ارشد پیشین کاخ‌سفید در دوران زمامداری بیل کلینتون، رئیس‌جمهور پیشین آمریکا وارد میدان شده و درصدد جلب نظر جناح مخالف دولت کودتا است.

دیویس در ماه ژوئیه توافقنامه‌ای با شورای تجار هندوراس‌)CEAL( امضا کرد که براساس آن مسوولیت یافت به نیابت از تجار سرشناس هندوراس در کنگره لابی کند. او هم به نیابت خود راجر نوریه‌گا، دستیار مخصوص جسی هلمز، نماینده جمهوریخواه پیشین مجلس نمایندگان را به خدمت گرفت تا به او در باز کردن درهای کپیتول‌هیل به روی نهادهای حامی دولت کودتا در هندوراس کمک کند.

فشار چند‌سویه

دولت کودتا و حامیانش برای خنثی کردن تلاش‌های زلایا و مسدود کردن مسیر بازگشت او به قدرت استراتژی چند بعدی اما کارآمدی را تدوین کرده‌اند.

دولت کودتا از یکسو با مخالف سرسختانه با بازگشت زلایا به کشور که با توجه به بالا بودن نرخ حمایت عمومی از او می‌تواند مسیر بازگشتش به قدرت را هموار کند به دنبال وقت‌کشی است تا دوران زمامداری زلایا که به طور قانونی در ماه ژانویه آینده (4 ماه دیگر)‌ تمام می‌شود به نقطه پایانی خود برسد.

در سوی دیگر عوامل پشت پرده کودتا با به خدمت گرفتن لابی‌های قدرتمند در آمریکا به دنبال جلب نظر کنگره و کاخ‌سفید و برخورداری از حمایت آمریکایی‌ها برای کاهش فشارها بر خود هستند.

عنصر زمان به نفع دولت کودتا عمل می‌کند و آنچه آنان در حال حاضر نیاز دارند ایجاد شکاف در جبهه واحدی است که علیه آنان در سطح منطقه و کل جامعه بین‌المللی به وجود آمده است.

دست‌های پشت پرده

خیلی‌ها در واشنگتن از خود می‌پرسند چه کسی در پشت پرده لابی‌ حامی دولت کودتا در هندوراس قرار دارد. اکنون انگشت‌ها به سوی اعضای هیات‌مدیره CEAL نشانه رفته که در زمره ثروتمندترین شهروندان هندوراس هستند.

کوری ورت‌بیک، استاد دانشکده کالوین دانشگاه میشیگان که حدود 2 دهه در هندوراس زندگی کرده، می‌گوید: غیرممکن است کسی در هندوراس زندگی کند و اعضای این نهاد را نشناسد. او با اشاره به این که خوزه کاناهوتی، نایب رئیس هیات مدیره CEAL به استخدام دیوس اذعان کرده است، می‌افزاید: کاناهوتی ادعا دارد اعضای CEAL دیویس را به خدمت گرفته‌اند تا به یافتن راه‌های مسالمت‌آمیز برای حل بحران جاری کمک کند اما کمتر کسی را در هندوراس می‌توان یافت که از دشمنی و خصومت ثروتمندان این کشور با زلایا بی‌اطلاع باشد.

پس از کودتای هندوراس مردم این کشور در راستای خطوط طبقاتی صف‌آرایی کردند. کارگران، کارمندان و طبقات فقیر که به دلیل سیاست‌های پوپولیستی زلایا حامی هستند در صف هواداران او قرار گرفتند و ثروتمندانی که دل خوشی از او نداشتند به اردوگاه کودتاچی پیوستند.

تظاهرات حامیان زلایا در هندوراس

تظاهرات حامیان مانوئل زلایا، رئیس‌جمهور معزول هندوراس اواخر هفته گذشته با به آتش کشیده شدن یک رستوران کوچک توسط گروهی از تظاهرکنندگان به خشونت کشیده شد.

به گزارش خبرگزاری فرانسه، تظاهرکنندگان در حال بازگشت از راهپیمایی در نزدیکی کاخ ریاست‌جمهوری بودند که برخی از آنها شروع به پرتاب سنگ به سوی یک رستوران کردند و سپس آن را به آتش کشیدند.

ایستگاه‌های رادیویی اعلام کردند پلیس برای متفرق کردن تظاهرکنندگان در خیابان‌ها مستقر شده است. این تظاهرکنندگان برای نشان دادن حمایت از زلایا از زمان شروع تلاش‌های وی برای بازگشت به کشور گردهم جمع شده‌اند. برخی حتی با پای پیاده از مناطق شرقی و مرکزی کشور خود را به پایتخت رسانده‌اند.

منبع : کریستین ساینس مانیتور
مترجم : فرزین تکلو