حقایقی درباره شکستگی‌های استخوان

شکستگی استخوان‌های بدن از مشکلات شایع پزشکی است که برای خیلی‌ها اتفاق می‌افتد. شکستگی بسیار دردناک است و ترمیم استخوان شکسته یک فرآیند طولانی است که فعالیت‌های شخص آسیب‌دیده را نیز در این مدت تحت‌الشعاع قرار می‌دهد. در این میان هر فردی تصورات متفاوتی از شکستگی دارد و این باعث به وجود آمدن سوالات مختلفی در ذهن افراد می‌شود. آیا استخوان پس از جوش خوردن محکم‌تر می‌شود؟ آیا ممکن است بدون آن که متوجه شویم، دچار شکستگی شویم؟ و... در اینجا سعی می‌کنیم که به سوالات متداول کسانی که به نوعی دچار شکستگی استخوان شده‌اند، پاسخ دهیم.

کد خبر: ۲۷۱۴۹۹

آیا ترک خوردگی استخوان از شکستگی خفیف‌تر است؟

در واقع شکستگی و ترک‌خوردگی یک موضوع مشابهند. بیشتر مردم در مورد شکستگی‌هایی صحبت می‌کنند که به دنبال یک آسیب بزرگ اتفاق افتاده‌اند، در حالی که انواع مختلفی از شکستگی وجود دارند. اگر نیروی زیادی به استخوان وارد شود، باعث ترک‌خوردگی و به هم خوردن سطح صاف استخوان می‌شود.

یک شکستگی شدید از کل استخوان عبور می‌کند و آن را به دو یا چند قسمت تـقـسـیـم مـی‌کـند. به این نوع شکستگی، شـکـسـتـگـی عـرضـی مـی‌گویند. نوعی از شکستگی که به آن شکستگی خط مو هم گفته می‌شود، آنقدر ظریف است که بسختی در عکس رادیوگرافی قابل مشاهده است.

این نوع از شکستگی ساختار کلی استخوان را به هم نمی‌زند. انواع مختلف دیگری از شکستگی وجود دارند که نقطه مشترک همه آنها در این است که در همه آنها بافت استخوانی به نوعی می‌شکند.

آیا پس از تشکیل کامل استخوان دیگر هیچ تغییری در آن رخ نمی‌دهد؟

تصور بیشتر مردم از استخوان‌های بدن شبیه اسکلت انسان است که در کلاس علوم دیده‌اند، اما در انسان زنده اسکلت یک ساختار زنده است که به طور پایدار در حال بازسازی است. سلول‌های استخوانی که استئوبلاست نام دارند، به طور مداوم در حال استخوان‌سازی هستند و اگر استرسی به استخوان وارد شود، استخوان‌سازی تشدید می‌شود. برای مثال ورزش‌هایی که با اتکا به وزن انجام مـی‌گـیـرنـد (مانند پیاده‌روی یا دویدن آهسته)‌ باعث تحریک استئوبلاست‌ها برای ساخت استخوان بیشتر می‌شوند. این یکی از علت‌هایی است که تمرین‌های متکی به وزن برای پیشگیری و درمان پوکی استخوان توصیه می‌شود. از دیگر سلول‌های استخوانی که استئوکلاست نام دارند، باعث برداشت (بازجذب)‌ استخوان می‌شوند. این فرآیند با تشکیل استخوان، ارتباط نزدیکی دارد. در حقیقت، استئوبلاست‌ها و استئوکلاست‌ها اغلب در کنار یکدیگر یافت می‌شوند. با این همه نوسازی که در استخوان اتفاق می‌افتد، داشتن استخوان‌هایی سالم در گرو حفظ تعادل بین ساخته شدن و بازجذب استخوان است به طوری که میزان بافت استخوان در هر زمان در حد مطلوب باشد.

آیا پوکی استخوان یک فرآیند دردناک است؟

این مورد از اشتباهات شایع است. مگر هنگامی که شکستگی اتـفـاق مـی‌افتد، پوکی استخوان دردی ایجاد نمی‌کند؟ پوکی استخوان باعث ضعیف شدن استخوان‌ها می‌شود، زیرا استخوان تراکم خود را از دست می‌دهد. واژه لاتین پوکی استخوان‌ (OSTEOPOROSIS) از لغات یونانی OSTOUN به معنی استخوان و POROS به معنی دالان تشکیل شده است که نشان‌دهنده افزایش فضاهای خالی یا مسیرهای دالان شکل در داخل استخوان است. پوکی استخوان با اندازه‌گیری تراکم معدنی استخوان شناخته می‌شود و بیشتر افراد مبتلا به پوکی استخوان سابقه‌ای از شکستگی ندارند؛ بنابراین نشانه‌ای مرتبط با ضعف استخوانی ندارند. در حقیقت شاید حتی از وضعیت خود هیچ اطلاعی نداشته باشند تا وقتی که آزمون تراکم استخوان انجام بدهند. به همین جهت است که اگر در خطر ابتلا به پوکی استخوان قرار دارید انجام آزمون تراکم استخوان به شما توصیه می‌شود.

آیا کمبود ویتامینD باعث نرمی استخوان می‌شود؟

بله، کمبود ویتامینD باعث نرمی استخوان می‌شود، این وضعیت در کودکانی که سوءتغذیه دارند موجب رشد ناهنجار استخوان‌ها به علت نرمی آنها می‌شود که به بیماری ریکتز معروف است. البته این وضعیت در بزرگسالان نیز رخ می‌دهد.

ویتامینD از طریق رژیم غذایی و نور خورشید تامین می‌شود. بدن برای رسوب مواد معدنی (کلسیم و فسفر)‌ در استخوان به این ویتامین نیازمند است. این مواد معدنی، استحکام استخوان را تضمین می‌کنند. افرادی که رژیم غذایی‌شان حاوی مقدار کمی ویتامینD است یا آنهایی که به مقدار لازم این ماده را جذب نمی‌کنند (مثلا به علت التهاب روده)‌ یا در جایی زندگی می‌کنند که نور خورشید کم می‌تابد، در خطر نرمی استخوان قرار دارند. علایم آن عبارتند از درد استخوانی و ماهیچه‌‌ای و شکستگی آسان استخوان‌ها.

آیا بلافاصله پس از شکستگی استخوان آن را حس می‌کنیم؟

درواقع بعضی از شکستگی‌ها در هنگام وقوع بدون علامت یا کم‌علامت هستند. دیر یا زود معمولا درد یا تغییر راستای استخوان باعث جلب توجه شما می‌شود. نمونه‌های مختلفی از این نوع شکستگی‌ها وجود دارند. مثلا در شکستگی استرس که بیشتر در افرادی دیده می‌شود که حرکات شدید مکرر انجام می‌دهند مانند سربازانی که رژه می‌روند یا دوندگانی که فواصل طولانی را می‌دوند. در این نوع شکستگی ضربات متوالی به استخوان باعث ایجاد شکستگی کوچکی می‌شود که بهبودی آن به زمان زیادی نیاز دارد. نوع دیگری از شکستگی که شکستگی متراکم نام دارد و در ستون فقرات دیده می‌شود نیز می‌تواند در ابتدا بدون درد باشد. در این حالت ستون فقرات به سمت جلو خمیدگی پیدا می‌کند و فرد حالت قوز کردن به خود می‌گیرد. نرمی استخوان که در بالا توضیح داده شد نیز می‌تواند باعث ایجاد شکستگی‌هایی شود که دیرتر از موقع توجه ما را به خود جلب می‌کنند.

آیا استخوان شکسته محکم‌تر از قبل جوش می‌خورد؟

اگر همه چیز به خوبی پیش برود، یک استخوان شکسته پس از یک یا چند ماه جوش خورده و استحکام کامل خود را باز می‌یابد، اما شواهدی وجود ندارد که استخوانی که قبلا شکسته است پس از جوش خوردن استحکام بیشتری از قبل دارد. هر چه بیشتر در مورد رشد،‌ تکامل و ترمیم استخوان بخوانید، بیشتر از عملکرد این ارگان پیچیده تعجب خواهید کرد. بیشتر مردم آن‌گونه که باید از توانایی استخوان برای ترمیم و پاسخ به استرس آگاهی ندارد و به همین جهت ممکن است در این زمینه دچار بدفهمی‌هایی شوند. عمل به این توصیه پایانی دشوار به نظر نمی‌رسد: بیشتر بیاموزید، مقدار کافی کلسیم و ویتامینD مصرف کنید، به طور منظم ورزش کنید، مدتی را زیر نور آفتاب سپری کنید (نه زیاد)! و در صورت لزوم با پزشک خود در مورد انجام آزمون تراکم استخوان مشورت کنید.