انقلابی شگرف در تعیین جنسیت فرزند

زوجی تصمیم دارند صاحب فرزندی بشوند ، گمان می کنید ابتدایی ترین پرسشی که در ذهنشان نقش می بندد ، چیست؛! بدون تردید دلشان می خواهد که جنسیت فرزندشان را از پیش بدانند.

کد خبر: ۲۷۰۸۱

آیا این خواست منطقی و طبیعی به نظر می رسد؛ و آیا کسی می تواند منکر برخورداری یک پدر و مادر از حق مسلم شان یعنی تمایل به داشتن فرزندی سالم و با جنسیتی بشود؛ این که اصولا چرا باید پرسشهای مذکور در اذهان بسیاری از والدین و به نسبت های متفاوت در جوامع گوناگون شکل بگیرد، به بررسی عوامل فرهنگی در هر جامعه نیاز دارد و تایید یا تکذیب آن در قرن حاضر نیاز به مطالعه ژرف تری دارد؛ چرا که از یک سو تعادل جنس در خانواده می تواند به تنظیم و کنترل جمعیت منتهی شود و از سوی دیگر جنبه های اخلاقی ناشی از چنین کشف بزرگی بشر را به چالشی بس بزرگتر فرامی خواند. با این حال آنچه که موضوع جدی علم طی 2دهه گذشته بوده است ، بررسی امکان تعیین جنسیت است و پاسخی که دانش بشری به آن داده است ، ما را بر آن داشت تا با دکتر ملک منصور اقصی ، متخصص زنان و نازایی و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران که از شرکت کنندگان در نوزدهمین و تازه ترین کنگره نازایی و جنین شناسی در مادرید (ESHRE) بوده است ؛ به گفتگو نشستیم.

انگیزه و خواست اولیه برای دانستن جنسیت فرزندان از چه زمانی و چگونه شکل گرفت آیا چنین تمایلی در قرن حاضر که بشر به سوی شکستن مرزهای نژادی ، بومی و ارتباطی پیش می رود ، می تواند منطقی تلقی شود؛
تعیین جنسیت فرزند شاید به قرنها پیش بازگردد و این که به چه علت چنین خواستی در مردم از گذشته های دور تاکنون وجود داشته به بررسی عوامل فرهنگی در هر جامعه ای نیاز دارد. با این حال وجه مثبت آن را می توان در ایجاد تعادل جنس در خانواده که به تنظیم و کنترل جمعیت منتهی می شود ، جستجو کرد ؛ چرا که اگر والدین یک پسر و یک دختر داشته باشند ، سریعتر به این نتیجه می رسند که دیگر صاحب فرزند نشوند.
آیا نظریه تعیین جنسیت ، علمی و اثبات شده است؛ آیا از راههای طبیعی می توان جنسیت را تعیین کرد؛
در گذشته از جادوگران گرفته تا فلاسفه ، دانشمندان ، پزشکان و حتی افراد عامی درباره این مساله نظراتی می دادند که البته بی نتیجه بوده ، لیکن آنچه که علم به آن رسیده طی 20سال اخیر صورت گرفته است . راههای طبیعی به کار گرفته شده در تعیین جنسیت موثر واقع نشده اند ؛ ولیکن محققان براساس آنها به مبنایی دست یافتند. آنچه که درباره انتخاب جنسیت به روشهای مختلف به اثبات رسید ، آن که پس از جنگ دوم جهانی ، به طور واضح تعداد پسرها افزایش یافت و موجب شد که دانشمندان نتیجه بگیرند که فاصله طولانی عدم مقاربت ، امکان پسربودن فرزند را بالا می برد. از سوی دیگر این نکته نیز به اثبات رسید که اگر مردان مسن بچه دار شوند، احتمال دختربودن فرزندشان بیشتر خواهد بود؛ چرا که با بالارفتن سن دفعات مقاربت کاهش می یابد. پس از آن پزشکی به نام دکتر شت لس مساله تعیین جنسیت را مورد بررسی قرار داد و به این نتیجه رسید ، از آنجایی که در سلولهای جنسی مرد (که نیمی حاوی کروموزوم X و نیم حاوی کروموزوم Y هستند) سلولهایی که حاوی کروموزم Y هستند، سریعتر حرکت کرده و وزن کمتری نسبت به سلولهای حاوی کروموزم X دارند. اگر مقاربت در فاصله نزدیک به زمان تخمک گذاری زن صورت بگیرد، امکان پسربودن فرزند بیشتر می شود و اگر در فاصله زمانی دورتری صورت بگیرد، احتمال دختر بودن بیشتر خواهد بود که البته این نظریه از سوی پروفسور کارسون رد شد. درواقع آخرین و جدیدترین مطالعات روی مساله تعیین جنسیت از سوی پروفسور ساندرا کارسون صورت گرفته است . وی با مطالعه روی آمار به دست آمده که نسبت پسر به دختر در دنیا را 105به 100نشان می داد، به این نتیجه رسید که با به کارگیری تکنیک باروری آزمایشگاهی به جنسیتهای مساوی میان جنس دختر و پسر دست خواهیم یافت.
پس دریافتیم که زمان مقاربت تاثیری در تعیین جنسیت فرزند ندارد آیا عوامل دیگری که به طور سنتی از گذشته تاکنون توصیه می شده اند نیز اثرگذار نیستند؛
مطالعات خانم کارسون و دیگر محققان ثابت کرد که خوردن مواد غذایی خاص ، توالی و نظم جنس فرزندان قبلی ، بیماری ها و اختلالات هورمونی مادر، قوم ، نژاد و دوقلویی فرزندان به هیچ وجه در تعیین جنس فرزند موثر نیستند.
با به کارگیری چه تکنیک هایی می توان جنسیت فرزند را تعیین کرد؛
در این زمینه تکنیک های مختلفی به کار گرفته شده که همگی در این جهت بوده اند که سلولهای حاوی کروموزوم X و Y را از هم جدا کنند. یکی از این روشها فلوسایتومتری است که باوجود آن که روش خوب و دقیقی است ، ولیکن به آن دلیل که سلولهایی که به این روش تفکیک می شوند، از غلظت پایینی برخوردارند. اگر تلقیح مصنوعی صورت بگیرد ، بارداری رخ نخواهد داد.
آخرین تکنیکی که بشر برای تعیین جنسیت به آن دست یافته چیست؛
این تکنیک که قادر به شناخت جنین در عرض 6 تا 7 ساعت در محیط آزمایشگاهی است ، فیش نام دارد که با استفاده از این تکنیک می توان به روش نمونه برداری از جنین آزمایشگاهی (جداسازی یک سلول از جنین 8سلولی و مشاهده آن زیر میکروسکوپ) دست یافت که به آن PGD یا تشخیص پیش از حاملگی می گویند. براین اساس با مشاهده یک سلول جنین می توان جنسیت و حتی بیماری های ژنتیکی آن را تعیین کرد.
درست است که بر این اساس می توان جنسیت جنین را قطعا مشخص کرد ، با این حال آیا می توان به کارگیری این روش را به دور از تبعات اخلاقی آن توصیه کرد؛
بر این مبنا حتی کمیته اخلاقی انجمن نازایی در امریکا به کارگیری این شیوه را برای خواست فرزند پسر یا دختر نفی کرده است ؛ زیرا نه تنها موجبات تبعیض جنسی در جامعه را فراهم می آورد؛ بلکه به استفاده نادرست از منابع مالی برای کار پزشکی نیز منتهی می شود و در عین حال موجب تغییر نسبت پسر و دختر در جامعه می شود. با این حال به کارگیری این شیوه برای کنترل برخی بیماری های ژنتیک وابسته به جنس (مانندهموفیلی و دوشن) که در پسرها ظاهر می گردد، توصیه می شود.
آیا در ایران هم امکان تعیین جنسیت با به کارگیری شیوه PGD وجود دارد؛
البته نمونه برداری از جنین طی 2ماه گذشته در ایران صورت گرفته است.
و آیا شما به کارگیری چنین روشی را صرفا برای تعیین جنسیت فرزندان توصیه می کنید؛
به اعتقاد من اگر اعطای حق انتخاب به والدین در تعیین جنسیت فرزند بتواند مسائل و مشکلات بسیاری را بخصوص از ناحیه مواجهه با بیماری های ژنتیک حل کند ، مطلوب است اما اگر کسی به دنبال داشتن فرزند دختر یا پسر است ، نه تنها با توجه به هزینه و زحمتی که اعمال شیوه ذکرشده دارد، منطقی به نظر نمی رسد؛ بلکه اصولا تعیین یا انتخاب جنس در ذهنیت یک جامعه سالم باید از میان برود و به گمان من در آینده نزدیک از میان خواهد رفت .