وضعیت اسفناک در «برم دلک» فارس

به گزارش ایسنا، برخی کارشناسان و دوست‌داران میراث فرهنگی درباره‌ی فعالیت بلدوزرها در محوطه‌ی تاریخی برم دلک، آن هم با وجود قول‌های سازمان میراث فرهنگی و گردشگری استان فارس درباره‌ی سامان‌دهی این محوطه اظهار نگرانی کرده‌اند.

در این‌باره، رییس سازمان میراث فرهنگی و گردشگری فارس افزود: محوطه‌ برم دلک مالک خصوصی دارد. به همین دلیل، اقدامات آن به بحث تملک مربوط می‌شود. ما حتی اقداماتی را برای ساماندهی آغاز کرده بودیم، ولی باید ابتدا اقداماتی را در بحث تملک انجام داد.

محمدرضا بذرگر ادامه داد: هماهنگی‌هایی را با شهرداری شیراز انجام دادیم و طرحی را نیز تهیه کردیم؛ اما با توجه به سطح وسیع این منطقه که در اختیار مالک خصوصی است، ابتدا باید اقدامات تملکی انجام شود. امیدوارم با هماهنگی شهرداری و از اعتبارات سال 1388 بحث تملک این محوطه را بتوانیم دنبال کنیم. گرچه این کار هزینه‌ی زیادی نیاز دارد و مشخص نیست، چنین اعتباری را بتوان تأمین کرد.

او اظهار داشت: در این منطقه، چند دست‌کند ساسانی وجود دارند که در فهرست آثار ملی کشور ثبت شده‌اند. هم‌چنین فضای آن از زمان‌های قدیم، تفریحی بوده است که پس از مدتی خریده شد؛ اما اکنون برای انجام هر اقدامی در محوطه، باید با مالک مذاکره شود یا این‌که محوطه تملک شود. البته نظر مالک هم مبتنی بر تملک است.

وی درباره‌ بلدوزرهایی که گویا به‌تازگی برای حفر چاه به محوطه‌ی تاریخی برم دلک آورده شده‌اند، گفت: در این‌باره قرار است، گزارش دقیقی به من ارائه شود که این فعالیت‌ها به چه دلیل انجام شده‌اند؛ ولی شاید خود شهرداری اقداماتی را با هدف تسطیع و نه برای حفر چاه انجام داده باشد.

بذرگر هم‌چنین درباره‌ی تعیین حریم این محوطه، بیان کرد: این منطقه قبلا در فهرست آثار ملی ثبت شده است و حتا مالک آن نیز بدون نظر سازمان میراث فرهنگی کاری را نمی‌تواند انجام دهد. با این حال، بحث تعیین حریم در همان زمان ثبت در نظر گرفته شد، یعنی تعیین حریم انجام شده است.

محوطه‌ تاریخی برم دلک، منطقه‌ای باستانی در حاشیه‌ی جنوب شرقی شهر شیراز است که در دوره‌ی ساسانی، مکان مقدسی به‌شمار می‌رفته و پردیس هم بوده است.

در برم دلک دو نقش ساسانی با دو تصویر متفاوت وجود دارند؛ یکی از آن‌ها دو شخص را نشان می‌دهد که به حالت احترام در برابر یک آتش‌دان ایستاده‌اند و به‌نظر می‌رسد، یکی از آن‌ها بهرام دوم ساسانی باشد. نقش‌برجسته‌ی دوم یک بانوی دربار ساسانی را نشان می‌دهد که در حال گرفتن یک گل از شخصی دیگر است که آن هم به‌نظر می‌رسد، یک شاه‌زاده باشد. این نقش‌برجسته از نظر فرهنگی و مطالعه‌ی نوع پوشش لباس زن ایرانی در دوره‌ی ساسانی اهمیت زیادی دارد.

برم به‌معنی آب‌گیری است که به واسطه‌ی یک چشمه ایجاد شده و دلیل وجود نقش‌برجسته‌ها نیز به همین چشمه مربوط است. مجموعه‌ی برم دلک در نزدیکی مجموعه‌ی کهن و بسیار مهمی به نام «قصر ابونصر» قرار دارد.

به گفته‌ یک کارشناس میراث فرهنگی، برم دلک در منطقه‌ای است که اکنون وضعیت نامناسب و اسفناکی را در مقایسه با اهمیت تاریخی‌اش دارد. سال گذشته نیز اخبار و گزارش‌هایی منتشر شدند، مبنی بر این‌که در نزدیکی محل نقش‌برجسته‌ها، کارگاهی فعالیت می‌کند که سبب مخدوش شدن چشم‌انداز و منظر فرهنگی محوطه شده است. هم‌چنین لای‌روبی چند وقت یک‌بار کانالی که جلوی نقش‌برجسته‌هاست، مزید بر علت شده است و زباله‌ها را در اطراف می‌پراکند.

این کارشناس ادامه داد: علاوه بر این‌ها، شواهدی وجود دارند که غارت‌گران آثار فرهنگی، قصد کندن و بردن دور سر نقش‌برجسته‌ی زن ساسانی را داشته‌اند.

وی اضافه کرد: با وجود آن‌که سازمان میراث فرهنگی و گردشگری فارس اعلام کرده بود، قصد دارد، برنامه‌ی جامع سامان‌دهی محوطه‌ی برم دلک را تدوین کند، از چند هفته‌ی پیش، خاک‌برداری‌های زیادی با بلدوزر و دستگاه‌های مکانیکی سنگین در جلوی نقش‌برجسته و بخش‌های دیگر این محوطه‌ی مهم تاریخی ـ فرهنگی انجام شده‌اند. این اقدام، تجاوزی آشکار به یک سایت باستان‌شناختی محسوب می‌شود. البته شنیده‌ها حاکی از آن است که فعالیت بلدوزرها در این مجموعه‌ی تاریخی ـ فرهنگی با هدف حفر چاه و دستیابی به آب برای مصارف کشاورزی است.

در سال‌های گذشته، در زمین‌های زراعی اطراف برم، شواهدی از یک آتش‌دان ساسانی پیدا شد که اکنون در موزه‌ی نارنجستان قوام در شیراز نگهداری می‌شود. هم‌چنین گمانه‌زنی‌های باستان‌شناسان پژوهشکده‌ی باستان‌شناسی، آثاری را مبنی بر وجود یک چهارتاقی ساسانی آشکار کردند که در دوره‌ی اسلامی از آن استفاده می‌شده است و اکنون نیز بنای یک زیارتگاه را تشکیل می‌دهد.