سبقت‌ سایه ‌دیجیتال ‌از ‌‌ردپای ‌دیجیتال

بنا به گفته موسسه IDC ، تولید اطلاعات دیجیتال (شامل همه نوع اطلاعات، از سیگنال‌های کوچکRFID گرفته تا ایمیل‌ها و فایل‌های ویدئویی سایت یوتیوب)‌ در سال‌های اخیر رشدی خیره‌کننده و فراتر از حد انتظار داشته است و پیش‌بینی می‌شود این میزان در آینده به مراتب بیشتر از مقدار فعلی خود شود. موسسهIDC که یک موسسه تحقیقاتی ارائه‌کننده راهکار برای توزیع و پخش داده‌های دیجیتال است، از یک فرمول پیچیده برای برآورد میزان داده‌ها و اندازه دنیای دیجیتال استفاده می‌کند. به گفته این موسسه، حجم اطلاعات دیجیتال که تولید یا بازتولید می‌شوند در سال 2007 به 281 میلیارد گیگابایت (281 اگزابایت)‌ رسید که 10 درصد بیشتر از چیزی بوده است که پیش از آن پیش‌بینی می‌کرده‌اند و دلیل آن، رشد سریع‌تر دوربین‌ها و تلویزیون‌های دیجیتال و همچنین درک بهتر از بازتولید اطلاعات بوده است. این مقدار اطلاعات، معادل 45 گیگابایت به ازای هر انسان روی زمین است. به این ترتیب برای اولین بار، میزان کل محتوای دیجیتال، از کل ظرفیت‌ رسانه‌های ذخیره‌سازی بیشتر شد. ممکن است این پرسش مطرح شود که چطور چنین چیزی ممکن است؟ در پاسخ به این پرسش باید گفت همه داده‌ها و اطلاعات به صورت ثابت در جایی ذخیره نشده‌اند و حجم بسیاری از اطلاعات همواره در حال انتقال هستند. به گفتهIDC ، حدود سال 2011 که پیش‌بینی می‌شود اندازه دنیای دیجیتال به 8/1 زتابایت (1800 اگزابایت)‌ برسد، تنها نیمی از دنیای دیجیتال روی رسانه‌های ذخیره‌سازی قرار خواهند داشت و اطلاعات بصری یا به عبارتی عکس‌های ثبت شده توسط دوربین‌های دیجیتال و تصاویر ویدئویی، بزرگ‌ترین بخش این حجم را تشکیل خواهند داد.

به گفته این موسسه تحقیقاتی، در حال حاضر بیش از یک میلیارد دوربین دیجیتال و گوشی‌های دوربین‌دار در جهان وجود دارد و تنها 10 درصد از عکس‌ها با دوربین‌های آنالوگ و روی فیلم ثبت می‌شوند، یعنی بخش عمده این داده‌ها توسط دوربین‌هایی تولید می‌شوند که لحظه به لحظه در همه جای این کره خاکی، نور و تصاویر اطراف را به داده‌های دیجیتال تبدیل می‌کنند.

هم‌اکنون اندازه دنیای دیجیتال حدود 500 اگزابایت است که اگر این حجم از اطلاعات روی کاغذ چاپ شود و به شکل کتاب درآید و سپس کتاب‌ها روی هم چیده شوند، ارتفاعی بیش از 20 برابر فاصله زمین تا سیاره پلوتون را طی خواهد کرد. در مقیاسی دیگر با این مقدار کاغذ می‌توان سطح کره زمین را با 8 لایه کاغذ پوشاند. با نرخ فعلی رشد اطلاعات، سرعت رشد کتاب‌های حاصل از تولید داده‌های دیجیتال، 20 بار سریع‌تر از سریع‌ترین موشکی است که تاکنون به دست بشر ساخته شده است. با این اوصاف به واقع هنوز راهی برای توصیف درست بزرگی دنیای دیجیتال وجود ندارد.

ردپای دیجیتال

در دنیای دیجیتال، اطلاعات به طرق مختلف خلق می‌شوند. ردپای دیجیتال آثاری است که از فعالیت یک تور در دنیای دیجیتال برجا می‌ماند. ردپای دیجیتال افراد در دو دسته طبقه‌بندی می‌شود. یک دسته، آن آثاری است که بر اثر فعالیت فرد در دنیای دیجیتال برجا می‌ماند و به دستان خود او تولید می‌شود. این اطلاعات شامل عکس‌هایی می‌شود که شخص با دوربین خود می‌گیرد، تماس‌هایی که برقرار می‌کند، وبلاگ‌هایی که می‌نویسد یا اطلاعاتی است که شخص از خود در شبکه‌های اجتماعی در معرض دید عموم قرار می‌دهد و به اشتراک می‌گذارد. در این شبکه‌ها، ردپای دیجیتال به تعداد افرادی که شخص با آنها در تعامل است بستگی دارد. دسته دیگر ردپای دیجیتال، اطلاعاتی است که بدون فعالیت مستقیم فرد تولیدشده و از او به جای می‌ماند. در حال حاضر ضریب رشد استفاده‌کنندگان از تلفن همراه از 3 به 6/3 افزایش یافته است. همچنین سیستم‌های راهبری خودروها، ماشین‌های صنعتی، استفاده گسترده‌تر از تجهیزاتRFID و حسگرهای کنترلی هوشمند و... موجب شده‌اند تا افراد به صورت خودآگاه یا ناخودآگاه در رشد میزان داده‌های دیجیتال نقش داشته باشند. به پیش‌بینیIDC ، تعداد تعاملات بین افراد از طریق ایمیل، پیام‌رسان‌ها، شبکه‌های اجتماعی و... در 4 سال آینده رشدی با ضریب 4 خواهد داشت. ابعاد دنیای دیجیتال در عصر حاضر، هر 18 ماه دو برابر می‌شود. البته میزان رشد اطلاعات در سازمان‌های فناوری اطلاعات بیش از دو برابر در هر سال است. در 4 سال آینده 600 میلیون کاربر دیگر به طور فعال به جمع کاربران اینترنت افزوده می‌شوند و تقریبا دو سوم کاربران، حداقل برخی اوقات از تلفن همراه خود برای مرور صفحات وب و انجام امور اینترنتی خود استفاده می‌کنند. تا سال 2012 حدود 850 میلیون نفر از مردم جزو افرادی خواهند بود که از طریق اینترنت به خرید و فروش کالا پرداخته‌اند و تجارت‌ها از طریق اینترنت به 2برابر‌خواهد رسید. همه این آمار و ارقام نشان می‌دهند تولید اطلاعات و رشد سریع دنیای دیجیتال مساله‌ای واضح و جدی است.

سایه دیجیتال

تحقیقات نشان می‌دهد میزان اطلاعاتی که روزانه به طور خودکار درباره ما تولید می‌شود از حجم اطلاعاتی که ما درباره خود تولید می‌کنیم بیشتر است. به گفته نایب رئیس IDC ، حدود نیمی از آثار یا ردپایی که از ما در دنیای دیجیتال برجا می‌ماند ناشی از فعالیت‌های مستقیم فردی ماست و بیش از نیم دیگر که «سایه دیجیتال» نامیده می‌شود، اطلاعاتی درباره ماست که از طرق دیگر و بدون خواست و دخالت مستقیم ما تولید می‌شود. اطلاعاتی همچون نام شما در فهرست ایمیل‌ها، رکوردهای شرکت یا دانشگاه شما یا تراکنش‌های بانکی، مرور صفحات وب یا حتی تصاویر ثبت شده که از شما توسط دوربین‌های امنیتی و کنترلی فرودگاه‌ها، مترو، بانک‌ها، فروشگاه‌ها و دیگر مراکز شهری تولید می‌شوند.

همان‌طور که گفتیم، بررسی‌ها نشان می‌دهد برای اولین بار، سایه دیجیتال شما بیشتر از ردپایی شده است که مستقیما با فعالیت خود در دنیای دیجیتال برجای می‌گذارید و این از اثرات زندگی در عصر دیجیتال است. به گفته یکی از تحلیلگران، این مساله در عصر حاضر اجتناب‌ناپذیر است. مگر این که انسان انزواپیشه کرده، کنجی نشسته و تارک دنیا شود. ضمن این که با مطرح شدن فناوری‌های بهتر و پیشرفته‌تر، تولید و توزیع اطلاعات نیز بیشتر، سریع‌تر و ساده‌تر شده و رشد داده‌ها در دنیای دیجیتال بیشتر خواهد شد. بدین‌ ترتیب میزان سایه‌ها‌ی دیجیتال افراد نیز افزایش خواهد یافت که البته ممکن است حریم شخصی آنها را نیز به خطر بیندازد و تنها پیشرفت و تحول در فناوری‌های حفظ امنیت و حریم شخصی، می‌تواند به کمک انسان بیاید و در مقابل این گونه خطرات بایستد.

مشاهده می‌شود وسعت دنیای دیجیتال آن‌قدر غیرقابل پیش‌بینی شده است که حتی تحلیلگران و صاحب‌نظران این حوزه نیز نمی‌توانند اظهارنظر دقیقی در این باره داشته باشند و همه اعداد و ارقام با خطای قابل توجه روبه‌رو می‌شوند. شاید دقیق‌ترین و صحیح‌ترین پاسخ به این سوال که آینده دنیای دیجیتال چه خواهد شد، این باشد: «معلوم نیست چه خواهد شد»!

پارسا ستوده‌نیا